Στη σύσταση ενός νέου φορέα πληροφοριών υπό την πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε μια προσπάθεια να βελτιώσει τη χρήση των πληροφοριών που συλλέγονται από τις εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η μονάδα, που θα συσταθεί εντός της γενικής γραμματείας της επιτροπής, σχεδιάζει να προσλάβει αξιωματούχους από όλη την κοινότητα πληροφοριών της ΕΕ και να συγκεντρώσει πληροφορίες για κοινούς σκοπούς, όπως αναφέρουν οι Financial Times.
Τι οδήγησε στην απόφαση της ΕΕ
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι προειδοποιήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για μείωση της αμερικανικής υποστήριξης ασφαλείας προς την Ευρώπη ώθησαν την ΕΕ να επανεξετάσει τις εγχώριες δυνατότητές της ασφαλείας και να ξεκινήσει τη μεγαλύτερη επιχείρηση επανεξοπλισμού της από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Μια από τις πηγές των FT είπε: «Οι υπηρεσίες κατασκοπείας των κρατών μελών της ΕΕ γνωρίζουν πολλά. Η επιτροπή γνωρίζει πολλά. Χρειαζόμαστε έναν καλύτερο τρόπο να τα συνδυάσουμε όλα αυτά και να είμαστε αποτελεσματικοί και χρήσιμοι στους εταίρους. Στις πληροφορίες, πρέπει να δώσεις κάτι για να πάρεις κάτι».
Η κίνηση αυτή συναντά την αντίθεση ανώτερων αξιωματούχων της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ, η οποία επιβλέπει το Κέντρο Πληροφοριών και Καταστάσεων (INTCEN) του μπλοκ, οι οποίοι φοβούνται ότι θα επικαλύψει τον ρόλο της μονάδας και θα απειλήσει το μέλλον της, πρόσθεσαν οι πηγές. Το σχέδιο δεν έχει κοινοποιηθεί επίσημα σε όλα τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά ο οργανισμός στοχεύει να φέρει αξιωματούχους με αποσπάσεις από τις εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Εκπρόσωπος της επιτροπής τόνισε στους FT ότι «εξετάζει πώς να ενισχύσει τις δυνατότητες ασφάλειας και πληροφοριών της. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, εξετάζεται η δημιουργία ενός ειδικού πυρήνα εντός της γενικής γραμματείας».
«Η ιδέα αναπτύσσεται και οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη. Δεν έχει οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα», ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι «θα βασιστεί στην υπάρχουσα εμπειρογνωμοσύνη εντός της επιτροπής και… θα συνεργαστεί στενά με τις αντίστοιχες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS)».
Σκοπός η απεξάρτηση από ΗΠΑ
Η ανταλλαγή πληροφοριών αποτελεί εδώ και καιρό ένα ευαίσθητο θέμα για τα κράτη μέλη της ΕΕ. Μεγάλα κράτη όπως η Γαλλία, με εκτεταμένες δυνατότητες κατασκοπείας, είναι επιφυλακτικά ως προς την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών με εταίρους. Η εμφάνιση φιλορωσικών κυβερνήσεων σε χώρες όπως η Ουγγαρία έχει περιπλέξει περαιτέρω τη συνεργασία.
Οι πρωτεύουσες της ΕΕ αναμένεται να αντισταθούν στις κινήσεις της επιτροπής να δημιουργήσει νέες εξουσίες πληροφοριών για τις Βρυξέλλες, ανέφεραν δύο από τις πηγές. Πρόσθεσαν, ωστόσο, ότι υπήρχαν εδώ και καιρό ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα του INTCEN, ιδίως καθώς η Ευρώπη αντιδρά στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.
Οι υποδείξεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μειώσουν την υποστήριξή τους προς την Ευρώπη – και η προσωρινή αναστολή της υποστήριξης πληροφοριών προς την Ουκρανία αυτή την άνοιξη – έχουν υπογραμμίσει την εξάρτηση της ηπείρου από την Ουάσινγκτον για ορισμένες δυνατότητες.
Η νέα μονάδα έρχεται μετά την απόφαση της φον ντερ Λάιεν να δημιουργήσει ένα ειδικό «κολέγιο ασφαλείας» για τους επιτρόπους της, ώστε να ενημερώνονται για θέματα ασφάλειας και πληροφοριών. Έχει επίσης κινηθεί για τη χρηματοδότηση αγορών όπλων για την Ουκρανία και την έναρξη του δορυφορικού έργου Iris².
Η ανταλλαγή πληροφοριών της ΕΕ χρονολογείται από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ, οι οποίες ώθησαν τις υπηρεσίες πληροφοριών της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Ισπανίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου να αρχίσουν να συγκεντρώνουν απόρρητες αξιολογήσεις ασφαλείας.
Αυτό τελικά θεσμοθετήθηκε περισσότερο, επεκτάθηκε ώστε να συμπεριλάβει και άλλα κράτη μέλη και το 2011 τέθηκε υπό την εποπτεία της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ.
