Παγκόσμια οικονομία: Το 2025 από τους δασμούς μέχρι τα Labubu

Το Fundéu (Ίδρυμα Ισπανικής Γλώσσας) επέλεξε πρόσφατα τη λέξη της χρονιάς στα ισπανικά: «aranceles», δηλαδή δασμοί. Δεν πρόκειται για τυχαία επιλογή. Είναι, άλλωστε, και η αγαπημένη λέξη του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ.

Αν έπρεπε να συνοψίσει κανείς το παγκόσμιο οικονομικό τοπίο της χρονιάς, ίσως θα ήταν πιο εύστοχο να ξεκινήσει όχι από μια λέξη, αλλά από ένα όνομα: εκείνο του Τραμπ, του 47ου προέδρου των ΗΠΑ, γράφει η Elba Astorga, Συντάκτρια Οικονομικών, σε άρθρο της στο The Conversation.

Κατά το πρώτο έτος της δεύτερης θητείας του, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέτρεψε την παγκόσμια οικονομική τάξη, επιβάλλοντας εκτεταμένους δασμούς σε διεθνές επίπεδο.

Ήδη από την επανεκλογή του τον Νοέμβριο του 2024, ήταν σαφές ότι οι δασμοί θα βρίσκονταν στο επίκεντρο της οικονομικής του πολιτικής.

Η Κίνα βρέθηκε στο βασικό στόχαστρο, ενώ το Μεξικό –νότιος γείτονας και εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ μαζί με τον Καναδά στο πλαίσιο της συμφωνίας USMCA– προετοιμαζόταν για αυξημένους δασμούς, εντατικότερους ελέγχους και μεγαλύτερο κρατικό παρεμβατισμό.

Η «Ημέρα της Απελευθέρωσης» και το τέλος του ελεύθερου εμπορίου

Στις 2 Απριλίου, στους κήπους του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ γιόρτασε την αποκαλούμενη «Ημέρα της Απελευθέρωσης», παρουσιάζοντας τους νέους δασμούς που θα επιβάλλονταν σε «όλους τους αθέμιτους εταίρους». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώρες αυτές ευθύνονταν για δεκαετίες για το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ και για την απώλεια «αμέτρητων αμερικανικών θέσεων εργασίας».

Με την απόφαση αυτή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έβαλαν ουσιαστικά τέλος στην πολιτική του ελεύθερου εμπορίου που χαρακτήριζε την αμερικανική ηγεσία από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ιστορική εμπειρία, ωστόσο, δείχνει ότι ο προστατευτισμός και οι δασμοί οδηγούν συνήθως σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, απώλεια θέσεων εργασίας και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, λόγω της συρρίκνωσης του διεθνούς εμπορίου.

🇺🇸🇿🇦 TRUMP HITS SOUTH AFRICA WITH 30% TARIFFS

Announcing his Liberation Day tariffs on countries worldwide, the President said, “A lot of bad things are happening in South Africa.”

Maybe if we didn’t have such stupid and hostile leaders, we would be offered a lower rate! pic.twitter.com/X3KFWr0RE3

— Robert King (@realRobertCK) April 2, 2025

Τεχνολογικός πόλεμος, τεχνητή νοημοσύνη και νέες φούσκες

Στις αρχές του 2025, η Κίνα σημείωσε μια σημαντική νίκη στον τεχνολογικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ. Παρά τον αποκλεισμό της από τα προηγμένα τσιπ της Nvidia, η κινεζική εταιρεία DeepSeek κατάφερε να αναπτύξει ένα ταχύ και ισχυρό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, χρησιμοποιώντας λιγότερους πόρους από τους δυτικούς ανταγωνιστές της.

Πέρα από τον ενθουσιασμό γύρω από την τεχνολογία, η οικονομική ιστορία υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες αναταραχές εξελίσσονται συνήθως σε δύο φάσεις: την εγκατάσταση και την ανάπτυξη. Η πρώτη είναι συχνά γρήγορη και έντονη, δημιουργώντας φούσκες – όπως εκείνη των dot-com στις αρχές της δεκαετίας του 2000 – που αργά ή γρήγορα σπάνε. Δεν είναι τυχαίο ότι στις αρχές του 2025 πολλοί αναλυτές αναρωτιούνταν αν η αγορά των μικροτσίπ αποτελούσε την επόμενη τεχνολογική φούσκα.

Liang Wenfeng, founder of the Chinese AI firm DeepSeek, and «Deep diver» Chinese geoscientist Du Mengran have been selected for the journal Nature’s annual «Nature’s 10» list, which highlights ten people at the heart of some of the biggest science stories of 2025.
The pair are… pic.twitter.com/iLkMzIH0f6

— China Science (@ChinaScience) December 9, 2025

Ωστόσο, η ανοδική πορεία συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Οι μετοχές της Nvidia έχουν δεκατριπλασιαστεί από τις αρχές του 2023, ενώ οι αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο ανόδου. Η εξέλιξη αυτή τροφοδοτείται από τη ραγδαία τεχνολογική πρόοδο και τα χαμηλά επιτόκια, που ωθούν τους επενδυτές σε αναζήτηση υψηλότερων αποδόσεων. Παρ’ όλα αυτά, η υπερβολική άνοδος συχνά ακολουθείται από διόρθωση – ήπια ή βίαιη – όταν γίνει αντιληπτό ότι πολλά περιουσιακά στοιχεία είναι υπερτιμημένα.

Μόδα, Labubus και η δύναμη της άυλης αξίας

Ανάλογη δυναμική παρατηρήθηκε και στον χώρο της μόδας και της πολυτέλειας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις κούκλες Labubus. Από προϊόν για geeks, μετατράπηκαν σε αντικείμενο πόθου για τους fashionistas. Δημιουργήθηκαν το 2015, αλλά εξελίχθηκαν σε παγκόσμια τάση το 2025. Μεγάλος κερδισμένος αυτής της πορείας ήταν ο Wang Ning, ιδιοκτήτης της PopMart, ο οποίος είδε την καθαρή του περιουσία να αυξάνεται κατά 20 δισεκατομμύρια δολάρια.

In 2024, a cartoon monster destroyed millions of savings accounts.

Meet Labubu – the $12 toy now selling for $7,000+.

Here’s the dark untold economics behind history’s most manipulative toy bubble: 🧵 pic.twitter.com/EDGvQL1sdm

— Genius Business 🇺🇸 (@GeniusBusiness_) August 22, 2025

Στον τομέα της πολυτέλειας, το έτος ξεκίνησε με ανησυχία, καθώς καταγράφηκε επιβράδυνση μετά από χρόνια έντονης ανάπτυξης. Οι αιτίες περιλάμβαναν την επιβράδυνση των ασιατικών οικονομιών, αλλά και το φαινόμενο του TikTok, όπου βίντεο αμφισβητούσαν ανοιχτά τη σχέση ποιότητας και τιμής στα πολυτελή προϊόντα.

Κομβικό ρόλο εδώ παίζει η άυλη αξία: η μάρκα, η ιστορία, η προέλευση, οι αξίες και η αισθητική. Πρόκειται για μια αόρατη αλλά ισχυρή δύναμη, που μπορεί να κάνει ένα προϊόν επιθυμητό ακόμη και όταν τα απτά χαρακτηριστικά του δεν είναι εξαιρετικά.

Βραβείο Νόμπελ στην Οικονομία 2025: καινοτομία και δημιουργική καταστροφή

Στις 13 Οκτωβρίου, η Τράπεζα της Σουηδίας απένειμε το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών στους Joel Mokyr, Philippe Aghion και Peter Howitt, για τη συμβολή τους στην κατανόηση της οικονομικής ανάπτυξης μέσω της καινοτομίας.

Ο Mokyr, καθηγητής οικονομικής ιστορίας, έχει μελετήσει σε βάθος τις συνθήκες που κατέστησαν δυνατή τη Βιομηχανική Επανάσταση, υποστηρίζοντας ότι η πρόοδος δεν προήλθε μόνο από τις μηχανές, αλλά κυρίως από την περιέργεια, τις ιδέες και την πίστη στην πρόοδο. Οι Aghion και Howitt, επηρεασμένοι από τον J.A. Schumpeter, ανέπτυξαν τη θεωρία της δημιουργικής καταστροφής, σύμφωνα με την οποία η πρόοδος απαιτεί την εγκατάλειψη όσων δεν είναι πλέον χρήσιμα ώστε να αναδυθεί κάτι καλύτερο.

BREAKING NEWS
The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2025 Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel to Joel Mokyr, Philippe Aghion and Peter Howitt “for having explained innovation-driven economic growth” with one half to Mokyr… pic.twitter.com/ZRKq0Nz4g7

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 13, 2025

Ο Aghion τονίζει ότι οι οικονομίες που ανταμείβουν την καινοτομία και τον κίνδυνο είναι πιο δυναμικές, ενώ ο Howitt δείχνει πώς αυτή η προσέγγιση οδηγεί σε μακροπρόθεσμη ευημερία. Το βραβείο ενισχύει την άποψη ότι η επιχειρηματικότητα πρέπει να στηρίζεται ενεργά.

Επιχειρηματικότητα και ρίσκο

Η ίδρυση μιας επιχείρησης απαιτεί δημιουργικότητα, εμπειρία και ανοχή στο ρίσκο.

Η επιτυχία συχνά προκύπτει από μια λεπτή ισορροπία μεταξύ καινοτόμων ιδεών, τεκμηριωμένων αποφάσεων και προθυμίας να αναληφθούν προκλήσεις. Τα κοινωνικά στερεότυπα και το φύλο επηρεάζουν σημαντικά την επιχειρηματικότητα, καθώς αυτή συνδέεται συχνά με χαρακτηριστικά που θεωρούνται «ανδρικά», όπως η ανταγωνιστικότητα και η ανάληψη κινδύνου.

Παρότι το αρχικό ενδιαφέρον μπορεί να είναι παρόμοιο, οι άνδρες καταλήγουν συχνότερα να προχωρούν στην πράξη.

Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Οι επιχειρηματίες πρέπει να γνωρίζουν πώς να παρουσιάζουν πειστικά τις ιδέες τους, καθώς τα συναισθήματα που μεταδίδουν επηρεάζουν τις αποφάσεις των επενδυτών.

το crowdfunding, ιδιαίτερη σημασία έχει και η συμπεριφορά των πιο έμπειρων επενδυτών, την οποία συχνά μιμούνται οι μικροεπενδυτές.

Ένα βλέμμα στο μέλλον

Η ελπίδα για το νέο έτος είναι ότι οι ειδήσεις γύρω από τους δασμούς και τους εμπορικούς πολέμους θα είναι πιο καθησυχαστικές από εκείνες του 2025 – και ότι η δημιουργικότητα και η καινοτομία θα επικρατήσουν ως βασικοί μοχλοί της οικονομικής ανάπτυξης.

Πηγή: in.gr