Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευτεί να αξιοποιήσει τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, αφού απήγαγε μετά από χειρουργική στρατιωτική επιχείρηση στο έδαφος της λατινοαμερικάνικης χώρας τον πρόεδρό της Νικολά Μαδούρο και παρουσίασε τα σχέδιά του για τη «διακυβέρνηση» της χώρας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ θέλει οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια στη χώρα της Νότιας Αμερικής, η οποία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου στον πλανήτη, προκειμένου να αξιοποιήσουν τον εν πολλοίς ανεκμετάλλευτο πόρο. Είπε ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα αναβαθμίσουν την «εξαιρετικά κατεστραμμένη» πετρελαϊκή υποδομή της Βενεζουέλας και «θα αρχίσουν να κερδίζουν χρήματα για τη χώρα».
Αναλυτές έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι θα χρειαστούν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια – και ενδεχομένως μια δεκαετία – για να αποκατασταθεί η προηγούμενη παραγωγή της Βενεζουέλας.
Ωστόσο, οι ειδικοί, όπως αναφέρει το BBC, προειδοποίησαν για τις τεράστιες προκλήσεις που ενέχει το σχέδιο του Τραμπ, λέγοντας ότι θα κοστίσει δισεκατομμύρια και θα χρειαστεί έως και μια δεκαετία για να επιτευχθεί σημαντική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου.
Μπορεί λοιπόν οι ΗΠΑ να αναλάβουν πραγματικά τον έλεγχο των πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας; Και θα πετύχει το σχέδιο του Τραμπ;
Πόσο πετρέλαιο έχει η Βενεζουέλα;
Είναι αλήθεια ότι με περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.
Ωστόσο, η ποσότητα πετρελαίου που παράγει σήμερα η χώρα είναι ελάχιστη σε σύγκριση με τα αποθέματα που έχει.
Η παραγωγή έχει μειωθεί δραματικά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, καθώς ο πρώην πρόεδρος Ούγκο Τσάβες και στη συνέχεια η κυβέρνηση Μαδούρο ενέτειναν τον έλεγχο επί της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA, με αποτέλεσμα την μαζική αποχώρηση των πιο έμπειρων στελεχών, όπως ισχυρίζεται το BBC.
Αν και ορισμένες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής Chevron, εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη χώρα, οι δραστηριότητές τους έχουν συρρικνωθεί σημαντικά, καθώς οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει τις κυρώσεις και έχουν στοχεύσει τις εξαγωγές πετρελαίου, με στόχο να περιορίσουν την πρόσβαση του Μαδούρο σε μια βασική οικονομική πηγή ζωής.
Οι κυρώσεις – τις οποίες οι ΗΠΑ επέβαλαν για πρώτη φορά το 2015 κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα για φερόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – έχουν επίσης αποκόψει σε μεγάλο βαθμό τη χώρα από τις επενδύσεις και τα ανταλλακτικά που χρειάζεται.
«Η πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι η υποδομή τους», λέει ο Callum Macpherson, επικεφαλής του τμήματος εμπορευμάτων της Investec.
Τον Νοέμβριο, η Βενεζουέλα παρήγαγε περίπου 860.000 βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση για την αγορά πετρελαίου της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας.
Αυτό είναι μόλις το ένα τρίτο της παραγωγής πριν από 10 χρόνια και αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.
Τα αποθέματα πετρελαίου της χώρας αποτελούνται από το λεγόμενο «βαρύ, όξινο» πετρέλαιο. Είναι πιο δύσκολο να διυλιστεί, αλλά είναι χρήσιμο για την παραγωγή ντίζελ και ασφάλτου. Οι ΗΠΑ παράγουν συνήθως «ελαφρύ, γλυκό» πετρέλαιο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή βενζίνης.
Πριν από το αμερικανικό χτύπημα και την απαγωγή του Μαδούρο, οι ΗΠΑ κατάσχεσαν επίσης δύο πετρελαιοφόρα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, καθώς και διέταξαν τον αποκλεισμό των πετρελαιοφόρων που υπόκεινται σε κυρώσεις και εισέρχονται ή εξέρχονται από τη χώρα.
Ποιος έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου; Εκτιμήσεις αποδεδειγμένων αποθεμάτων αργού πετρελαίου (βαρέλια)
Ποιες είναι οι προκλήσεις για τις πετρελαϊκές εταιρείες;
Ο Homayoun Falakshahi, ανώτερος αναλυτής εμπορευμάτων στην πλατφόρμα δεδομένων Kpler, δήλωσε στο BBC ότι τα βασικά εμπόδια για τις πετρελαϊκές εταιρείες που επιθυμούν να εκμεταλλευτούν τα αποθέματα της Βενεζουέλας είναι νομικά και πολιτικά.
Σε συνέντευξή του στο BBC, δήλωσε ότι όσοι επιθυμούν να πραγματοποιήσουν γεωτρήσεις στη Βενεζουέλα θα πρέπει να συνάψουν συμφωνία με την κυβέρνηση, κάτι που δεν θα είναι δυνατό έως ότου αναλάβει τα καθήκοντά του ο διάδοχος του Μαδούρο.
Οι εταιρείες θα πρέπει τότε να ρισκάρουν δισεκατομμύρια επενδύσεις στη σταθερότητα μιας μελλοντικής κυβέρνησης της Βενεζουέλας, πρόσθεσε ο κ. Falakshahi.
«Ακόμη και αν η πολιτική κατάσταση είναι σταθερή, είναι μια διαδικασία που διαρκεί μήνες», είπε. Οι εταιρείες που επιθυμούν να επωφεληθούν από το σχέδιο του Τραμπ θα πρέπει να υπογράψουν συμβάσεις με τη νέα κυβέρνηση όταν αυτή αναλάβει τα καθήκοντά της, προτού ξεκινήσουν τη διαδικασία αύξησης των επενδύσεων σε υποδομές στη Βενεζουέλα.
Αναλυτές έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι θα χρειαστούν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια – και ενδεχομένως μια δεκαετία – για να αποκατασταθεί η προηγούμενη παραγωγή της Βενεζουέλας.
Τι θα γίνει με τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου;
Ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, δήλωσε ότι τα σχέδια του Tραμπ θα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο στην παγκόσμια προσφορά και, κατά συνέπεια, στην τιμή του πετρελαίου.
Δήλωσε στο BBC ότι «υπάρχουν πάρα πολλά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν και το χρονικό πλαίσιο για την υλοποίηση του σχεδίου είναι τόσο μεγάλο» που οι τιμές του πετρελαίου το 2026 πιθανότατα δεν θα παρουσιάσουν σημαντικές μεταβολές.
Ο κ. Shearing είπε ότι οι εταιρείες δεν θα επενδύσουν μέχρι να εγκατασταθεί μια σταθερή κυβέρνηση στη Βενεζουέλα και ότι τα έργα δεν θα αποδώσουν για «πολλά, πολλά χρόνια».
«Το πρόβλημα ήταν πάντα οι δεκαετίες υποεπένδυσης, κακοδιαχείρισης και το γεγονός ότι η εξόρυξη είναι πολύ δαπανηρή», είπε.
Πρόσθεσε ότι ακόμη και αν η χώρα μπορούσε να επιστρέψει στα προηγούμενα επίπεδα παραγωγής των περίπου 3 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, θα παρέμενε εκτός των 10 κορυφαίων παραγωγών παγκοσμίως.
Ο κ. Shearing επισήμανε επίσης την υψηλή παραγωγή των χωρών του ΟΠΕΚ+, λέγοντας ότι ο κόσμος «δεν αντιμετωπίζει έλλειψη πετρελαίου» αυτή τη στιγμή.
Kύριοι αγωγοί και κοιτάσματα πετρελαίου
Οι traders αναμένουν αναταραχές στην αγορά πετρελαίου
Πάντως οι traders προετοιμάζονται για αναταραχές όταν η αγορά πετρελαίου θα ανοίξει ξανά το βράδυ της Κυριακής, όπως προβλέπουν οι Financial Times που κάνουν λόγο για τεράστια αβεβαιότητα για το μέλλον των μεγαλύτερων αποθεμάτων αργού πετρελαίου στον κόσμο.
Οι traders πρέπει τώρα να εκτιμήσουν τον αντίκτυπο της αμερικανικής επέμβασης στην αγορά πετρελαίου, σε μια εποχή που οι αναλυτές προειδοποιούν για την επικείμενη υπερπροσφορά αργού πετρελαίου. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου θα ξαναρχίσουν να διαπραγματεύονται στις 6 μ.μ. ώρα Νέας Υόρκης την Κυριακή.
Η Amrita Sen, ιδρύτρια της εταιρείας συμβούλων Energy Aspects, δήλωσε στους FT ότι η επικρατούσα άποψη είναι ότι η παρέμβαση των ΗΠΑ θα επηρεάσει τις τιμές, καθώς οι αγορές αναμένουν την επιστροφή επιπλέον βαρελιών από τη Βενεζουέλα. «Οι άνθρωποι θα υποθέσουν ότι θα υπάρχει πολύ περισσότερο πετρέλαιο μεσοπρόθεσμα», είπε.
Ο Saul Kavonic, αναλυτής της MST Financial, δήλωσε από την πλευρά του ότι αναμένει οι τιμές να κινηθούν ανοδικά βραχυπρόθεσμα, λόγω της πιθανότητας βραχυπρόθεσμης διαταραχής της αγοράς. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι το ασφάλιστρο κινδύνου θα είναι περιορισμένο, λόγω της άφθονης προσφοράς πετρελαίου που αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2026 και επειδή οι έμποροι έχουν κουραστεί από «γεωπολιτικούς κινδύνους που τελικά δεν μεταφράζονται σε πραγματική διαταραχή της προσφοράς».
Τι έχουν δηλώσει οι πετρελαϊκές εταιρείες;
Η Chevron είναι η μόνη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, αφού έλαβε άδεια λειτουργίας από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν το 2022, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Η εταιρεία, η οποία σήμερα είναι υπεύθυνη για περίπου το ένα πέμπτο της εξόρυξης πετρελαίου στη Βενεζουέλα, δήλωσε ότι εστιάζει στην ασφάλεια των υπαλλήλων της και συμμορφώνεται «με όλους τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς».
Άλλες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες δεν έχουν μέχρι στιγμής εκφράσει δημόσια τη θέση τους σχετικά με τα σχέδια, με μόνη εξαίρεση τη Chevron που αναφέρθηκε στην κατάσταση.
Ωστόσο, ο κ. Falakshahi δήλωσε ότι οι επικεφαλής των πετρελαϊκών εταιρειών θα συζητήσουν εσωτερικά το ενδεχόμενο να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία.
Πρόσθεσε: «Η επιθυμία να πάει κανείς κάπου συνδέεται με δύο βασικούς παράγοντες, την πολιτική κατάσταση και τους πόρους που υπάρχουν στην περιοχή».
Παρά την εξαιρετικά αβέβαιη πολιτική κατάσταση, ο κ. Falakshahi δήλωσε ότι «το πιθανό κέρδος μπορεί να θεωρηθεί πολύ μεγάλο για να το αγνοήσουμε».
Οι προοπτικές για την παραγωγή στη Βενεζουέλα
Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας ενδέχεται να μειωθεί περαιτέρω. Ο αποκλεισμός έχει περιορίσει σημαντικά τις εισαγωγές των πρώτων υλών που απαιτούνται για την ανάμειξη του βαρέος αργού πετρελαίου της χώρας για εξαγωγή, αυξάνοντας τους λειτουργικούς περιορισμούς. Το Reuters ανέφερε την Κυριακή ότι η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Petróleos de Venezuela (PDVSA) ζήτησε από ορισμένους εταίρους της κοινοπραξίας να μειώσουν την παραγωγή.
«Έχουμε εντοπίσει τουλάχιστον 200.000 έως 300.000 βαρέλια την ημέρα που έχουν ήδη σταματήσει να παράγονται, και ο αριθμός αυτός μπορεί να είναι μεγαλύτερος», δήλωσε η Sen.
«Βραχυπρόθεσμα, υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουμε ακόμη περισσότερη παραγωγή».
