Επί ώρες, την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, ο ελληνικός εναέριος χώρος λειτούργησε στα όριά του. Οι ραδιοσυχνότητες «βούιξαν» από παρεμβολές, γραμμές επικοινωνίας κατέρρευσαν και τα αεροδρόμια της χώρας βρέθηκαν αντιμέτωπα με ένα σκηνικό που θύμιζε άσκηση κρίσης – χωρίς άσκηση.
Το τεχνικό ζήτημα που καταγράφηκε σε συγκεκριμένες συχνότητες του FIR Αθηνών δεν επηρέασε σε καμία στιγμή την ασφάλεια των πτήσεων και έχει πλέον πλήρως αποκατασταθεί
Χιλιάδες επιβάτες εγκλωβίστηκαν, δεκάδες πτήσεις ακυρώθηκαν και η επιχειρησιακή ικανότητα του FIR Αθηνών περιορίστηκε σε λιγότερο από το 20% της κανονικής.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει αργά το απόγευμα, όταν η κυβέρνηση διαβεβαίωσε ότι το πρόβλημα έχει αποκατασταθεί.
Δήμας: «Καμία στιγμή δεν τέθηκε θέμα ασφάλειας»
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας εμφανίστηκε καθησυχαστικός, τονίζοντας ότι το τεχνικό ζήτημα που καταγράφηκε σε συγκεκριμένες συχνότητες του FIR Αθηνών δεν επηρέασε σε καμία στιγμή την ασφάλεια των πτήσεων και ότι έχει πλέον πλήρως αποκατασταθεί, σύμφωνα με την ενημέρωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).
Όπως ανέφερε, από τη στιγμή που διαπιστώθηκε το πρόβλημα ενεργοποιήθηκαν άμεσα όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες, τόσο για τη διασφάλιση της ομαλής ροής της εναέριας κυκλοφορίας σε συνεργασία με το EUROCONTROL, όσο και για την τεχνική διερεύνηση και αποκατάστασή του.
Άμεση ενεργοποίηση των προβλεπόμενων διαδικασιών
Ο κ. Δήμας τόνισε ότι από τη στιγμή που διαπιστώθηκε το πρόβλημα, ενεργοποιήθηκαν άμεσα όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες, τόσο για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των πτήσεων, σε συνεργασία με το EUROCONTROL, όσο και για την τεχνική αντιμετώπισή του.
Έλεγχοι συστημάτων και έκτακτη πτήση της ΥΠΑ
Όπως τόνισε ο Υπουργός, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένοι έλεγχοι από τους ηλεκτρονικούς της ΥΠΑ σε όλες τις περιφερειακές μονάδες εκπομπής και λήψης, ενώ απογειώθηκε εκτάκτως ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της Υπηρεσίας, με τη συμμετοχή τεχνικών της ΥΠΑ και της ΕΕΤΤ, για έλεγχο στο φάσμα των συχνοτήτων.
Σε εξέλιξη η διερεύνηση των αιτίων
Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών σημείωσε ότι το Υπουργείο βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με όλους τους αρμόδιους φορείς για την πλήρη αποσαφήνιση των αιτίων του ζητήματος, διευκρινίζοντας ότι τα συστήματα της Πολεμικής Αεροπορίας δεν επηρεάστηκαν.
Το Action Plan μέχρι το 2028
Ο κ. Δήμας υπενθύμισε ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη Σχέδιο Δράσης για τον εκσυγχρονισμό της αεροναυτιλίας, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028, το οποίο περιλαμβάνει 364 δράσεις σε επτά πυλώνες, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, αφορούν: Την ανάπτυξη υπηρεσιών Data Link, την αναβάθμιση του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας (TopSky ATC One), την εφαρμογή πλοήγησης βάσει απόδοσης (PBN), την ανάπτυξη ραντάρ Mode S και την εφαρμογή του Κανονισμού CP1.
To πρωτοφανές περιστατικό παρεμβολών στο FIR Αθηνών
Ωστόσο, είχε προηγηθεί μια κρίση χωρίς προηγούμενο. Σύμφωνα με την ΥΠΑ, στις 08:59 το πρωί της Κυριακής καταγράφηκε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών, συνοδευόμενη από πτώση των γραμμών HELLAS COM και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας.
Ο «θόρυβος» που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ, σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, κατέβαλαν άμεσες προσπάθειες για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. Πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή.
Η Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων της Υπηρεσίας συγκλήθηκε από τις πρωινές ώρες της Κυριακής, υπό τον Διοικητή κ. Σαουνάτσο, στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, με τη συμμετοχή του Υποδιοικητή Αεροναυτιλίας κ. Βαγενά, του Γενικού Διευθυντή Αεροναυτιλίας κ. Σφακιανάκη, καθώς και όλων των προϊσταμένων των αρμόδιων τεχνικών και επιχειρησιακών Διευθύνσεων. Η Ομάδα βρισκόταν σε διαρκή συντονισμό και τηλεδιασκέψεις με εξωτερικούς φορείς, καθώς και σε επιχειρησιακή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση του F.I.R. Αθηνών.
Παράλληλα, οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλες τις περιφερειακές μονάδες συστημάτων εκπομπής και λήψης, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, στο Πήλιο, στη Θάσο, στα Ακαρνανικά, στο Μοναστήρι και στα Γεράνια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων εκπομπής.
Κατά τις μεσημβρινές ώρες, δόθηκε εντολή στο ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ να απογειωθεί εκτάκτως, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της ΕΕΤΤ, για τη στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος.
Στο περιστατικό παρενέβη και η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ), η οποία το χαρακτήρισε «ιδιαίτερα σοβαρό και πρωτοφανές» για σύστημα Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με την Ένωση, οι ελεγκτές που υπηρετούσαν στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών ενεργοποίησαν άμεσα όλα τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέσα, προκειμένου να διαχειριστούν με ασφάλεια τις πτήσεις που βρίσκονταν ήδη εντός του FIR Αθηνών ή δεν μπορούσαν να αναδρομολογηθούν.
Για λόγους ασφάλειας, ανεστάλησαν προσωρινά απογειώσεις από όλα τα ελληνικά αεροδρόμια για πτήσεις που επρόκειτο να εισέλθουν στο FIR Αθηνών, ενώ όπου ήταν εφικτό, υπερπτήσεις αναδρομολογήθηκαν μέσω γειτονικών FIR.
Η ΕΕΕΚΕ σημειώνει ότι παρόμοια περιστατικά δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα, αλλά συνδέονται με τη χρόνια παλαιότητα και την ανεπαρκή συντήρηση του εξοπλισμού επικοινωνιών και επιτήρησης, θέμα για το οποίο –όπως τονίζει– έχουν γίνει επανειλημμένες προειδοποιήσεις τα προηγούμενα χρόνια. Ζητά, μάλιστα, άμεση διερεύνηση του συμβάντος με τη συμμετοχή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθώς και επίσημη ενημέρωση για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης.
Περιορισμός χωρητικότητας και NOTAM
Με γνώμονα την ασφάλεια, το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, σε συντονισμό με το EUROCONTROL, προχώρησε σε δραστική μείωση της χωρητικότητας: μόλις 35 αεροσκάφη την ώρα, αριθμός που αυξήθηκε αργότερα σε 45, όταν υπό κανονικές συνθήκες εξυπηρετούνται περίπου 180 κινήσεις.
Εκδόθηκε επικαιροποιημένη αγγελία ΝΟΤΑΜ, ενώ σταδιακά δόθηκε άδεια αναχώρησης αεροσκαφών προς βορρά, ανατολή και νότο, ανά τέσσερα λεπτά, ανεξαρτήτως τύπου.
Χάος στα αεροδρόμια και χιλιάδες επιβάτες σε αναμονή
Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες. Στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» επηρεάστηκαν περίπου 90 πτήσεις έως τις 12:50: αναχωρήσεις επέστρεψαν σε θέσεις στάθμευσης, αφίξεις κατευθύνθηκαν σε άλλα αεροδρόμια, πτήσεις ακυρώθηκαν και τουλάχιστον 75 καθυστέρησαν. Συνολικά, στο ΔΑΑ ακυρώθηκαν 53 αφίξεις και 54 αναχωρήσεις, ενώ οι καθυστερήσεις συνεχίστηκαν και μετά την αποκατάσταση, λόγω συσσώρευσης πτήσεων.
Στο αεροδρόμιο Μακεδονία, σύμφωνα με τον πίνακα ανακοινώσεων, μετά τις 09:00 έως τις 12:00 καταγράφηκαν πέντε καθυστερήσεις σε αναχωρήσεις πτήσεων, προς Αθήνα και Σύρο, ενώ ακυρώθηκε μια πτήση προς Στουτγάρδη. Στις αφίξεις επτά πτήσεις έχουν καθυστέρηση και προέρχονται από Αθήνα, Σάμο, Λάρνακα, Στοκχόλμη.
Οι αντιδράσεις των αεροπορικών εταιρειών
Σε ανακοίνωσή της, η AEGEAN ανέφερε ότι από τις 09:35 έως τις 12:20 ανεστάλησαν πλήρως όλες οι πτήσεις από και προς τα ελληνικά αεροδρόμια, ενώ από τις 12:20 έως τις 18:00 επετράπησαν μόλις 35 κινήσεις ανά ώρα στο σύνολο του FIR Αθηνών.
Ως αποτέλεσμα, καταγράφηκαν εξαιρετικά μεγάλες καθυστερήσεις και ακυρώθηκαν συνολικά 48 πτήσεις του δικτύου της, που αντιστοιχούν σε περίπου 12% του πτητικού προγράμματος. Οι επιπτώσεις εντάθηκαν από το κλείσιμο αρκετών αεροδρομίων της Δυτικής Ευρώπης τις βραδινές ώρες.
Η εταιρεία εκτιμά ότι η λειτουργία της θα σταθεροποιηθεί από τις πρωινές ώρες της Δευτέρας 5 Ιανουαρίου, μετά την επιστροφή των αεροσκαφών στις βάσεις τους, υπό την προϋπόθεση της πλήρους αποκατάστασης των συστημάτων επικοινωνιών της ΥΠΑ, ενώ διαβεβαιώνει ότι θα συνεχίσει να ενημερώνει το επιβατικό κοινό.
Η Sky Express προειδοποίησε επίσης για καθυστερήσεις και αλλαγές στο πτητικό της πρόγραμμα, διαβεβαιώνοντας ότι λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της ταλαιπωρίας.
ΟΤΕ: Κανένα τεχνικό πρόβλημα στα κυκλώματα
Ο ΟΤΕ ξεκαθάρισε ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας είναι πλήρως λειτουργικά και δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας».
Ειδικότερα, στην ανακοίνωσή του ο Όμιλος ΟΤΕ δήλωσε: «Σε συνέχεια ολοκλήρωσης όλων των ελέγχων, ο ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας είναι πλήρως λειτουργικά. Ο ΟΤΕ δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας».
Το ερώτημα που μένει
Μπορεί το FIR Αθηνών να επέστρεψε σταδιακά σε κανονικούς ρυθμούς, όμως το επεισόδιο άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών του ελληνικού εναέριου χώρου.
Για χιλιάδες επιβάτες, η Κυριακή αυτή δεν ήταν απλώς μια δύσκολη ταξιδιωτική ημέρα — ήταν μια υπενθύμιση του πόσο εύθραυστη μπορεί να αποδειχθεί η αεροπορική κανονικότητα όταν «σιγήσουν» οι συχνότητες.
