Το 2026 ξεκινά για τους Αμερικανούς καταναλωτές με μια παράδοξη εξίσωση: λιγότεροι φόροι στο χαρτί, περισσότερες πιέσεις στην καθημερινότητα. Μετά από ένα ταραχώδες 2025 γεμάτο δασμούς, πληθωριστικές ανησυχίες και πτώση της εμπιστοσύνης, η πολυδιαφημισμένη φορολογική ελάφρυνση φτάνει καθυστερημένα — και όχι για όλους.
Το ερώτημα δεν είναι αν το συνολικό ισοζύγιο βγαίνει θετικό, αλλά ποιος τελικά πληρώνει το τίμημα.
ΗΠΑ: Ένα δύσκολο ξεκίνημα μετά το σοκ των δασμών
Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, οι φορολογικές περικοπές προηγήθηκαν των δασμών, γεγονός που μείωσε τον αντίκτυπο στους καταναλωτές.
«Πρώτα δόθηκαν τα κίνητρα και μετά τα μέτρα ήταν λιγότερο επώδυνα», εξηγεί στη Wall Street Journal ο Greg Melich, αναλυτής μετοχών στην Evercore.
Αυτή τη φορά η σειρά έχει αντιστραφεί, με τα τιμωρητικά μέτρα να έρχονται πρώτα. Αυτό έχει σαφώς επιδεινώσει τη διάθεση των καταναλωτών: ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, ο οποίος ξεκίνησε το έτος στο 71,7, έκλεισε στο 52,9.
Το One Big Beautiful Bill Act και η «ανταλλαγή» παροχών
Το κεντρικό στοιχείο της δημοσιονομικής ατζέντας της κυβέρνησης, ο νόμος One Big Beautiful Bill Act (OBBBA), που ψηφίστηκε τον Ιούλιο και συνδυάζει φορολογικές περικοπές με μειώσεις σε προγράμματα ασφαλείας όπως το Medicaid και το Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Βοήθειας για τη Διατροφή (SNAP), σημειώνει η Wall Street Journal.
Συνολικά, οι συνολικές φορολογικές περικοπές αναμένεται να υπερβούν το συνδυασμένο κόστος των δασμών και των μειώσεων των παροχών, υποδηλώνοντας ένα καθαρό θετικό αποτέλεσμα για τους καταναλωτές συνολικά. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι η κατανομή των κερδών και των ζημιών είναι εξαιρετικά άνιση μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων.
Φορολογικές ελαφρύνσεις: Πού κατευθύνονται τα χρήματα
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Evercore, περίπου 125 δισ. δολάρια από φορολογικές μειώσεις που αφορούν το 2025 θα καταλήξουν στα νοικοκυριά την άνοιξη του 2026, με την υποβολή φορολογικών δηλώσεων. Θα ακολουθήσουν επιπλέον 80 δισ. δολάρια μέσα στο ίδιο έτος μέσω χαμηλότερης παρακράτησης μισθών.
Συνολικά, πρόκειται για σχεδόν 200 δισ. δολάρια σε τόνωση της κατανάλωσης. Ωστόσο, το όφελος συγκεντρώνεται κυρίως στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα, τα οποία έχουν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση και άρα περισσότερα να κερδίσουν από τις μειώσεις.
Δασμοί και περικοπές: Το βάρος στους πιο αδύναμους
Το θετικό αυτό ισοζύγιο εξανεμίζεται εν μέρει από το κόστος των δασμών — έως και 100 δισ. δολάρια — και από περίπου 135 δισ. δολάρια σε απώλειες λόγω περικοπών παροχών και αλλαγών πολιτικής στο πλαίσιο του OBBBA.
Οι μειωμένες παροχές τροφίμων, οι περικοπές στο Medicaid και οι αυστηρότεροι κανόνες για τα φοιτητικά δάνεια πλήττουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα. Πολλά από αυτά τα νοικοκυριά έχουν ελάχιστη ή μηδενική ομοσπονδιακή φορολογική υποχρέωση, γεγονός που περιορίζει δραστικά το όφελος από τις φορολογικές μειώσεις.
Ακόμη και μέτρα όπως η απαλλαγή φόρου στα φιλοδωρήματα ευνοούν κυρίως εργαζόμενους μεσαίου και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος, ενώ οι δασμοί λειτουργούν ως ένας «αντίστροφος φόρος», πλήττοντας περισσότερο όσους δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε αγαθά.
Η άνιση εξίσωση του 2026
Ανάλυση του Εργαστηρίου Προϋπολογισμού του Yale δείχνει ότι οι δασμοί και οι διατάξεις του OBBBA οδηγούν σε καθαρή οικονομική ζημία για όλες τις εισοδηματικές ομάδες, εκτός από το ανώτερο 30%.
Τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο 10% προβλέπεται να χάσουν περίπου 2.160 δολάρια ετησίως — σχεδόν το 5,6% του εισοδήματός τους — ενώ το ανώτερο 10% αναμένεται να κερδίσει σχεδόν 9.700 δολάρια.
Πρόσθετες πιέσεις σε υγεία και συντάξεις
Και σα να μην έφταναν αυτά, το 2026 φέρνει και νέες πιέσεις. Η λήξη των ενισχυμένων επιδοτήσεων του Affordable Care Act αναμένεται να αυξήσει το ετήσιο κόστος ασφάλισης υγείας κατά πάνω από 1.000 δολάρια για εκατομμύρια ασφαλισμένους.
Οι συνταξιούχοι, επίσης, ενδέχεται να δουν την αύξηση 2,8% στην Κοινωνική Ασφάλιση να εξανεμίζεται από μια προβλεπόμενη αύξηση περίπου 10% στα ασφάλιστρα του Medicare Part B.
Ένα ρίσκο για το καταναλωτικό χάσμα
Προτάσεις όπως ένα «δασμολογικό μέρισμα» 2.000 δολαρίων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν εξισορροπητικά, αλλά η έγκρισή τους από το Κογκρέσο παραμένει αβέβαιη. Ήδη από το 2025, η κατανάλωση στις ΗΠΑ ακολουθεί ένα μοτίβο σχήματος Κ, με τα χαμηλότερα εισοδήματα να μένουν πίσω.
Το άνισο μείγμα φορολογικών ελαφρύνσεων και περικοπών το 2026 απειλεί να διευρύνει ακόμη περισσότερο αυτό το ρήγμα — μετατρέποντας τη φορολογική «ανάσα» σε προνόμιο για λίγους.
