Κρυπτονομίσματα: Η DAC8 αλλάζει το τοπίο των crypto στην ΕΕ

Νέα εποχή από φετος για τις συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα, καθώς παύουν να είναι «φορολογικά αόρατες» εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν αλλάζει  ο τρόπος της φορολογικής αντιμετώπισης τους, αλλά ο τρόπος αντιμετώπισης του ελέγχου.

Με την ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας DAC8 από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι φορολογικές αρχές αποκτούν για πρώτη φορά συστηματική εικόνα ενός πεδίου που μέχρι σήμερα κινούνταν σε μεγάλο βαθμό εκτός ελεγκτικού ραντάρ.

Η DAC8 δεν εισάγει νέους συντελεστές, ούτε θεσπίζει νέο φόρο πάνω στα κρυπτονομίσματα. Αυτό που αλλάζει είναι η δυνατότητα εντοπισμού και αντιστοίχισης συναλλαγών και εισοδημάτων με συγκεκριμένα φυσικά πρόσωπα, σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Συγκεκριμένα η οδηγία DAC8 επικεντρώνεται στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα κέρδη που προκύπτουν από τις συναλλαγές με κρυπτονομίσματα.

Μέχρι σήμερα, οι φορολογικές αρχές βασίζονταν κυρίως σε εθνικές δηλώσεις και αποσπασματική πληροφόρηση. Από το 2026, οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων υποχρεώνονται να συλλέγουν, να επαληθεύουν και να διατηρούν στοιχεία για τους πελάτες τους και τις συναλλαγές τους, τα οποία θα αναφέρονται ετησίως και θα ανταλλάσσονται αυτόματα μεταξύ των κρατών-μελών.

Η φιλοσοφία του μέτρου είναι σαφής καθώς όσο η οικονομική δραστηριότητα γινεται ψηφιακή, πρέπει να την ακολουθήσουν οι φορολογικές αρχές.

Συμμόρφωση, όχι φόρος

Εκεί που το νέο πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία είναι στο κόστος συμμόρφωσης. καθώς η προσαρμογή παιτεί πραγματικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Για τους παρόχους υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων, η προσαρμογή σημαίνει:

●     νέα συστήματα καταγραφής και αποθήκευσης δεδομένων,

●     διαδικασίες ταυτοποίησης και ελέγχου,

●     εσωτερικούς μηχανισμούς επαλήθευσης,

●     ετήσια φορολογικά reports με αυστηρές προδιαγραφές.

Αυτό μεταφράζεται σε λειτουργικό κόστος και, κυρίως, σε ανθρώπινη εργασία. Φοροτεχνικοί, στελέχη κανονιστικής συμμόρφωσης, νομικοί σύμβουλοι, ειδικοί στη διαχείριση δεδομένων και συστημάτων πληροφορικής γίνονται πλέον αναγκαία κομμάτια της καθημερινής λειτουργίας.

Η φορολογική διαφάνεια, με άλλα λόγια, δεν είναι ουδέτερη. Δημιουργεί νέα ζήτηση για διοικητική και τεχνοκρατική εργασία, αλλά και νέες πιέσεις σε επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με πιο «ελαφριές» δομές.

Το 2026 ως έτος προσαρμογής

Παρά τις προσδοκίες που συχνά συνοδεύουν τέτοιες παρεμβάσεις, το 2026 δεν είναι χρονιά άμεσης εφαρμογής, αλλά προσαρμογής. Οι επιχειρήσεις καλούνται να στήσουν υποδομές, να εκπαιδεύσουν προσωπικό και να ενσωματώσουν διαδικασίες που θα αρχίσουν να αποδίδουν τις απαιτούμενες πληροφορίες τα επόμενα χρόνια.

Η ίδια η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι τέτοια συστήματα χρειάζονται χρόνο για να λειτουργήσουν ομαλά. Οι πρώτες ουσιαστικές ανταλλαγές πληροφοριών και η πλήρη εικόνα αναμένονται σταδιακά.

Αυτό καθιστά κρίσιμο το πώς θα διαχειριστούν οι επιχειρήσεις και οι εποπτικές αρχές τη μεταβατική περίοδο, ώστε η συμμόρφωση να μην εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης της αγοράς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, περισσότερες από 75 χώρες έχουν δεσμευτεί να εφαρμόσουν το κοινό πλαίσιο αναφοράς για τα κρυπτονομίσματα, στο οποίο στηρίζεται και η ευρωπαϊκή DAC8. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κινείται αποσπασματικά, αλλά εντάσσεται σε ένα παγκόσμιο σύστημα ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών, το οποίο αναμένεται να αρχίσει να παράγει πλήρη και συγκρίσιμα δεδομένα από το 2027 και μετά.

Ποιος αντέχει το κόστος

Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που αναδύονται αφορά την άνιση κατανομή του κόστους συμμόρφωσης. Οι μεγάλες πλατφόρμες και οι οργανωμένοι πάροχοι διαθέτουν ήδη τμήματα συμμόρφωσης και μπορούν να απορροφήσουν ευκολότερα τις νέες απαιτήσεις.

Για μικρότερες επιχειρήσεις, όμως, το κόστος προσαρμογής μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογο. Νέες προσλήψεις, εξωτερικοί σύμβουλοι και επενδύσεις σε συστήματα ενδέχεται να λειτουργήσουν ως εμπόδιο, οδηγώντας σε υπερσυγκεντρωση της αγοράς.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τα κρυπτονομίσματα. Αγγίζει ευρύτερα το πώς η φορολογική διαφάνεια επηρεάζει τον ανταγωνισμό και τη δομή νέων αγορών.

Η ίδια η ευρωπαϊκή εμπειρία από προηγούμενα καθεστώτα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών δείχνει ότι το κόστος συμμόρφωσης δεν είναι αμελητέο. Σε αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις, οι επιχειρήσεις χρειάστηκε να αυξήσουν το διοικητικό τους προσωπικό κατά 5% έως 10% μέσα στην πρώτη διετία εφαρμογής, κυρίως σε ρόλους κανονιστικής συμμόρφωσης, φορολογικής τεκμηρίωσης και διαχείρισης δεδομένων. Για τον χώρο των κρυπτονομισμάτων, όπου πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν με μικρές και ευέλικτες ομάδες, ακόμη και μια περιορισμένη αύξηση προσωπικού ή εξωτερικών συμβούλων μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό λειτουργικό βάρος.

Και η Ελλάδα στο κάδρο

Η ελληνική αγορά κρυπτονομισμάτων δεν είναι από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, ωστόσο συμμετέχει πλήρως στο ευρωπαϊκό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών. Ελληνικές επιχειρήσεις και χρήστες με διασυνοριακές συναλλαγές θα ενταχθούν στο νέο πλαίσιο, ενώ οι εποπτικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν αυξημένο όγκο δεδομένων.Για μια οικονομία που προσπαθεί να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση χωρίς να αποθαρρύνει την επιχειρηματικότητα, η ισορροπία δεν είναι αυτονόητη.

Η DAC8 δείχνει πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να επανακτήσει τον έλεγχο σε ένα ταχύτατα εξελισσόμενο ψηφιακό πεδίο, όχι αυξάνοντας φόρους, αλλά αυξάνοντας την πρόσβαση στην πληροφορίας. Το ερώτημα για τα επόμενα χρόνια είναι αν το κόστος της συμμόρφωσης θα κατανεμηθεί με τρόπο που να ενισχύει τη σταθερότητα και όχι να περιορίζει τη δυναμική μιας νέας αγοράς που ακόμη διαμορφώνεται.