Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει με ένα «εντελώς παλιομοδίτικο έργο αυτοκρατορικής αποκατάστασης», αποφαίνεται σε συνέντευξή του στη γαλλική «Le Figaro» ο σύμβουλος του Ιδρύματος Στρατηγικής Έρευνας και του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Ερευνών (IISS) Φρανσουά Εσμπούρ.
Ο Γάλλος αναλυτής και συγγραφέας της πολιτικής μελέτης «Η Αυτοκτονία της Αμερικής» που εκδόθηκε πρόσφατα, χαρακτηρίζει τις απειλές του Αμερικανού προέδρου για προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ «παράλογες και επικίνδυνες», αλλά πιστεύει ότι η πιθανότητα ενός στρατιωτικού τετελεσμένου γεγονότος στη Γροιλανδία είναι μεγαλύτερη από 50%.
Συνιστά η πολυσχιδής και πολυεπίπεδη δράση του Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του -δασμοί, επέμβαση στη Βενεζουέλα, απειλές για προσάρτηση της Γροιλανδίας, ακόμα και του Καναδά- επιστροφή στον «άκρατο αμερικανικό ιμπεριαλισμό»; Στο ερώτημα του ρεπόρτερ της «Figaro» Ιβ Μπουρντιγιόν ο Φρανσουά Εσμπούρ απαντά ότι ο ιμπεριαλισμός ουδέποτε εξαφανίστηκε πραγματικά – και είναι αμφίβολο αν μπορεί όντως κάποτε να εκλείψει.
«Η τρέχουσα προσέγγιση του Λευκού Οίκου μπορεί πράγματι να συγκριθεί με αυτό που είναι γνωστό ως η πρώτη αμερικανική αυτοκρατορία τον 19ο αιώνα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιβεβαιώνουν την προτεραιότητά τους σε αυτό που αποκαλούν Δυτικό Ημισφαίριο, εννοώντας τη Λατινική Αμερική», σημειώνει ο Γάλλος διεθνολόγος.
Το δόγμα Ντονρόε
Αυτό συνάδει με το δόγμα που είχε περιγράψει το 1823 ο τότε πρόεδρος Τζέιμς Μονρόε με το διάσημο σύνθημα «Η Αμερική για τους Αμερικανούς», προσθέτει ο Εσμπούρ. Μια παραλλαγμένη εκδοχή του δόγματος Μονρόε εφαρμόζει ο Ντόναλντ Τραμπ, η οποία βαφτίστηκε δόγμα Ντονρόε. «Είδαμε την εντυπωσιακή εφαρμογή του δόγματος Ντονρόε με την επιδρομή στη Βενεζουέλα που στόχευε να αναγκάσει το Καράκας να μειώσει στο μηδέν τη ρωσική, κινεζική και ιρανική επιρροή στη χώρα», τονίζει ο Εσμπούρ.
«Σε αντίθεση με το λάθος που έκαναν οι Ευρωπαίοι, το δόγμα αυτό επεκτείνεται στη Γροιλανδία καθώς, από την οπτική γωνία της Ουάσιγκτον, πολύ πριν από τον Τραμπ αυτή η περιοχή θεωρούνταν η γεωλογική επέκταση της υφαλοκρηπίδας τους. Όλα αυτά είναι εξαιρετικά συμβατικά αλλά και εντελώς ξεπερασμένα, αποκαλύπτοντας μια βαθιά παρανόηση της σημερινής πραγματικότητας που επικρατεί στον κόσμο. Εν προκειμένω, η Λατινική Αμερική δεν είναι πλέον αυτό που ήταν τον 19ο αιώνα», παρατηρεί ο διεθνολόγος.
Υπαρκτή απειλή
Ο ρεπόρτερ της «Figaro» θέτει το ερώτημα αν πρέπει εν τέλει να πάρει κανείς στα σοβαρά τις έωλες αυτές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ. «Δυστυχώς ναι», απαντά δίχως περιστροφές ο Φρανσουά Εσμπούρ και εξηγεί ότι θα ήταν λάθος να προσπαθήσουμε να καθησυχάσουμε τους εαυτούς μας αρνούμενοι την πραγματικότητα και υποστηρίζοντας, φέρ’ ειπείν, ότι ο Τραμπ μπλοφάρει.
«Ο Αμερικανός πρόεδρος όταν λέει ότι θέλει να κάνει κάτι, συνήθως το κάνει. Το έχουμε δει με τους δασμούς, ακόμα κι αν αργότερα ανακάλεσε κάποιους εξ αυτών. Το έχουμε δει με τις επιθέσεις στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, το είχαμε και στη Βενεζουέλα. Η πιθανότητα να επιβάλει με τη βία τετελεσμένα γεγονότα στη Γροιλανδία εντός του προσεχούς διμήνου μοιάζει σήμερα μια πιθανότητα που ξεπερνά το 50% για να πραγματοποιηθεί», εκτιμά ο Εσμπούρ.
Μέρες του 1974
Αξιολογώντας μια τέτοια προοπτική ο διεθνολόγος ξεκαθαρίζει ότι μια επέμβαση στη Γροιλανδία και μόνο επειδή θα κατέστρεφε την εμπιστοσύνη μεταξύ της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ, «θα ήταν μια απόλυτη καταστροφή». Θα ισοδυναμούσε έτσι η επέμβαση με την ουσιαστική διάλυση της Ατλαντικής Συμμαχίας προς όφελος της Ρωσίας ή ακόμα και της Κίνας.
«Ένας σύμμαχος που σε απειλεί ή σου επιτίθεται δεν είναι σύμμαχος. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε τη θεμελιώδη διαφορά μεταξύ ενός εταίρου και ενός συμμάχου: μόνο ο δεύτερος έχει εγγυήσεις για αμοιβαία άμυνα, όπως συμβαίνει και με τα μέλη του ΝΑΤΟ. Μια χώρα της Συμμαχίας που επιτίθεται σε μια άλλη είναι πρωτοφανής, αν εξαιρέσει κανείς την κρίση του 1974 μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όταν η Ουάσιγκτον παρενέβη για να αποκαταστήσει την ηρεμία. Εκείνη την εποχή οι ΗΠΑ ήταν η λύση. Τώρα είναι το πρόβλημα», τονίζει ο Εσμπούρ.
Βίζα στους Αμερικανούς
Προφανώς καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν θα πήγαινε σε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη Γροιλανδία, ξεκαθαρίζει ο διεθνολόγος. Αλλά για να αποκατασταθεί ο εκατέρωθεν σεβασμός θεωρεί ότι μια οικονομική απάντηση της Ευρώπης θα ήταν δυνατή μέσω αντιποίνων. Με την επιβολή δασμών στις αμερικανικές ψηφιακές υπηρεσίες, για παράδειγμα. Ή με την υποχρέωση για τους Αμερικανούς πολίτες που επισκέπτονται την Ευρώπη να προμηθεύονται ταξιδιωτική βίζα.
«Μακάρι όλοι οι υπήκοοι του Ντόναλντ Τραμπ να γίνουν σαν τον Τιερί Μπρετόν», λέει ο Εσμπούρ (σ.σ.: στον Γάλλο πρώην επίτροπο οι ΗΠΑ επέβαλαν απαγόρευση εισόδου στη χώρα επειδή τον θεωρούν υπεύθυνο για τη φορολόγηση της Google και των άλλων αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών στην ΕΕ).
Ο διεθνολόγος θεωρεί εξάλλου ότι η κατάληψη της Γροιλανδίας, δεδομένου του κόστους που θα έχει η κατάρρευση της εμπιστοσύνης στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης, δεν έχει κανένα νόημα. «Αν ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να στείλει περισσότερα στρατεύματα στην περιοχή, πρέπει απλώς να πάρει την άδεια. Η Δανία προφανώς δεν θα είχε αντίρρηση. Η Ουάσινγκτον διατηρεί τώρα μόνο 200 στρατιώτες στην αεροπορική βάση Πιτουφίκ, σε σύγκριση με 10.000 που είχε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αλλά η ίδια αποφάσισε να τους περιορίσει», υπογραμμίζει ο Γάλλος επιστήμονας.
Επιχείρηση αρπαγής εδαφών
Ο Εσμπούρ χαρακτηρίζει τις βλέψεις των ΗΠΑ στη Γροιλανδία ως μέρος μιας απλής και καθαρής «παγκόσμιας επιχείρησης αρπαγής εδαφών» που στοχεύει στην εξασφάλιση κοιτασμάτων ενέργειας και πρώτων υλών που θεωρούνται σημαντικά για την Ουάσιγκτον. Διότι «η φαντασίωση εδαφικής επέκτασης των ΗΠΑ» είναι πραγματική από την πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ». Ακόμη και αν αυτό σημαίνει σαμποτάζ του ΝΑΤΟ και καταστροφή της Συμμαχίας.
«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάτι πιο παράλογο, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν πλέον λογικοί σύμβουλοι στο υπουργικό του Συμβούλιο, εξέλιπαν αυτοί που είχαν το παρατσούκλι ‘οι ενήλικες στην αίθουσα’ κατά την πρώτη του θητεία», παρατηρεί ο σύμβουλος στο γαλλικό Ίδρυμα Στρατηγικής Έρευνας και στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Ερευνών.
«Ωστόσο, για να αποκτήσετε πρόσβαση στις σπάνιες γαίες της Γροιλανδίας το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να επενδύσετε γι’ αυτό, κάτι που οι εταιρείες εξόρυξης στη χώρα έχουν ήδη αρχίσει να κάνουν. Όμως η λογική της Ουάσιγκτον είναι γιατί να πληρώσεις για κάτι όταν μπορείς να το κατάσχεις;», τονίζει.
Οι σφαίρες επιρροής
Όσο για τη θεωρία που υποστηρίζει ότι βρισκόμαστε στη φάση μιας νέας διαίρεσης του πλανήτη σε σφαίρες επιρροής, με τις ΗΠΑ να ελέγχουν την αμερικανική ήπειρο, με την Ευρώπη να εγκαταλείπει την Ουκρανία στα χέρια της Ρωσίας και την Κίνα να κυριαρχεί στην Ασία αφού οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν την Ταϊβάν, ο Γάλλος διεθνολόγος θεωρεί ότι αποτελεί μια ευχάριστη κουβέντα για τους θαμώνες των καφενείων, αλλά δεν στέκει.
«Η θεωρία των σφαιρών επιρροής καταρρέει για πολλούς λόγους και ο πιο απλός είναι να σκεφθεί κανείς τα μεγάλα συμφέροντα που έχουν οι ΗΠΑ στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού, η οποία συγκεντρώνει τον μισό πληθυσμό της γης», σημειώνει ο Εσμπούρ.
Και τα δικά σου, δικά μου
Κατά τον αναλυτή, η αντίληψη που έχει ο Τραμπ για τις σφαίρες επιρροής συνοψίζεται με τη γνωστή ρήση «ό,τι είναι δικό μου είναι δικό μου και ό,τι είναι δικό σου σύντομα θα είναι δικό μου».
Όσο για το πώς μπορεί να εξηγήσει κανείς την τόσο καταστροφική πολιτική που ακολουθεί ο Αμερικανός πρόεδρος απέναντι στους Ευρωπαίους, σε αντίθεση με τις ενίοτε αποτελεσματικές πολιτικές που έχει εφαρμόσει στη Μέση Ανατολή, στη Γάζα, στη Συρία και στο Ιράν, ο Εσμπούρ δίνει μια επιφυλακτική πλην αποκαρδιωτική απάντηση:
«Είναι πράγματι ένα μεγάλο μυστήριο. Οι πολιτικές Τραμπ αποδίδουν κάποιες φορές στη Μέση Ανατολή επειδή αυτή είναι μια ‘τραμπική’ περιοχή αν κρίνει κανείς από τον τρόπο που λειτουργούν και συμπεριφέρονται οι χώρες εκεί. Είναι μια περιοχή στην οποία κυριαρχεί η ωμή βία σε αντίθεση με άλλες περιοχές του πλανήτη που βασίζονται περισσότερο στον συμβιβασμό και στη συνεργασία».
