Συναγερμό στο Πεκίνο έχει προκαλέσει η εκ νέου απειλή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει την Γροιλανδία.
Το αρκτικό νησί που βρίσκεται μεταξύ του Αρκτικού Ωκεανού και του Βόρειου Ατλαντικού Ωκεανού έχει μπει στο στόχαστρο του Τραμπ πριν ακόμα εγκατασταθεί στο Λευκό Οίκο. Η αυτοδιοικούμενη δανική επικράτεια έχει αναδειχθεί ως σοβαρό σημείο διεκδίκησης στη γεωπολιτική αναδιάταξη του διακρατικού ανταγωνισμού για τους πόρους, τις εμπορικές και ναυτιλιακές οδούς καθώς και για την πολιτικοστρατιωτική κυριαρχία.
Ανανεώνοντας την απειλή του, η οποία είχε μπει στο ραντάρ της Ρωσίας εκείνη την περίοδο, είπε σε δημοσιογράφους στο Air Force One «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι τόσο στρατηγική. Αυτή τη στιγμή, η Γροιλανδία καλύπτεται από ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού».
Σε email προς το κινεζικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολίν Λίβιτ σημείωσε ότι ο Τραμπ θεωρεί ότι ««η απόκτηση της Γροιλανδίας αποτελεί προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και είναι κρίσιμη για την αποτροπή των αντιπάλων μας στην Αρκτική». Ο Τραμπ και η ομάδα του συζητούν «μια σειρά επιλογών για την επίτευξη αυτού του σημαντικού στόχου εξωτερικής πολιτικής» και η «χρήση στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ» παραμένει μια βιώσιμη επιλογή για αυτόν ως Αρχιστράτηγο.
Η αντίδραση του Πεκίνου ήταν άμεση. Τη Δευτέρα, η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιαν κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι χρησιμοποιεί τη λεγόμενη «κινεζική απειλή ως πρόσχημα για την επιδίωξη ιδιοτελών κερδών».
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έχει αναγνωρίσει την Κίνα και τη Ρωσία ως βασικούς ανταγωνιστές στην περιοχή, επισημαίνοντας τις διευρυμένες στρατιωτικές τους δυνατότητες και τις κοινές ναυτικές περιπολίες ως κινδύνους για την εθνική ασφάλεια.
Στις αρχές του 2025 ο εκπρόσωπος Τύπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων τόνισε ότι είναι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η ειρήνη και η σταθερότητα στην Αρκτική, «μια περιοχή των εθνικών συμφερόντων της Ρωσίας»
«Η Αρκτική είναι μια περιοχή των εθνικών και στρατηγικών μας συμφερόντων. Είμαστε και θα παραμείνουμε παρόντες στο αρκτικό έδαφος», σημείωσε ερωτηθείς από το TASS.
Παγωμένα σύνορα
Πηγαίνοντας οχτώ χρόνια πίσω η Κίνα αυτοχαρακτηρίστηκε ως «κράτος κοντά στην Αρκτική» στην επίσημη Αρκτική Πολιτική του 2018, επιβεβαιώνοντας το δικαίωμά της να χρησιμοποιεί πόρους και να αναπτύσσει ναυτιλιακές οδούς στην Αρκτική.
Κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει σημαντικά σε ενεργειακά έργα στην Αρκτική και έχουν αναπτύξει θαλάσσιες οδούς που θα μπορούσαν να μειώσουν τους χρόνους μεταφοράς μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
Η Κίνα μπορεί να εμβαθύνει τη στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία στην περιοχή της Αρκτικής για να αποτρέψει τις ΗΠΑ
«Η Κίνα θα αντιταχθεί σθεναρά σε οποιαδήποτε κίνηση των ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, δεδομένων των εμπορικών συμφερόντων του Πεκίνου στο νησί από την εξερεύνηση πόρων έως την ασφάλεια των ναυτιλιακών οδών της Αρκτικής» εξηγεί στο CNBC ο Xinbo Wu, διευθυντής του Κέντρου Αμερικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Fudan με έδρα τη Σαγκάη.
Το Πεκίνο θα μπορούσε να επιδιώξει να αυξήσει μέσω πολυμερούς διπλωματίας το κόστος για την Ουάσιγκτον ενώ μπορεί να εμβαθύνει τη στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία στην περιοχή της Αρκτικής για να αποτρέψει τις ΗΠΑ, σημειώνει ο Wu.
«Μπαίνουμε πραγματικά σε αχαρτογράφητα εδάφη και πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί» δήλωσε ο Χένρι Γουάνγκ, ιδρυτής και πρόεδρος του Κέντρου για την Κίνα και την Παγκοσμιοποίηση, μιας δεξαμενής σκέψης που συχνά ευθυγραμμίζεται με τη σκέψη του Πεκίνου.
«Η διεθνής κοινότητα πρέπει να συνεργαστεί τώρα και πιθανώς να σταματήσει αυτό το είδος μονομερούς προσέγγισης».
Ενέργεια, σπάνιες γαίες, υποδομές
Τα κύρια συμφέροντα του Πεκίνου στη Γροιλανδία αντικατοπτρίζουν αυτά των ΗΠΑ: σπάνιες γαίες, ουράνιο και ψευδάργυρος, εξηγεί ο Dan Wang, διευθυντής Κίνας στον Όμιλο Eurasia.
Η Γροιλανδία φιλοξενεί πολλά μεγάλα κοιτάσματα σπάνιων γαιών, με ορισμένα ανακαλυφθέντα ορυχεία να κατατάσσονται μεταξύ των μεγαλύτερων στον κόσμο. Αυτά τα ορυκτά είναι ζωτικής σημασίας για τις βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, από τα ηλεκτρικά οχήματα έως τον αμυντικό εξοπλισμό.
Εκτός από τις ΗΠΑ και την Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης προσπαθήσει να εξασφαλίσει πρόσβαση σε αυτά τα κρίσιμα ορυκτά αποθέματα.
Οι Κινέζοι επενδυτές έχουν γίνει «πολύ πιο επιφυλακτικοί» σχετικά με τη Γροιλανδία τα τελευταία χρόνια εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, τονίζει ο Patrik Andersson, αναλυτής στο Σουηδικό Εθνικό Κέντρο Κίνας στο Σουηδικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων.
Το δικαίωμα της Δανίας να βάζει στοπ στις επενδύσεις
Η Δανία διατηρεί τη νόμιμη εξουσία να εμποδίζει τις ξένες επενδύσεις για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Το 2016, μια εταιρεία που συνδέεται με το Χονγκ Κονγκ προσπάθησε να αποκτήσει πρώην δανική ναυτική βάση και τις σχετικές λιμενικές εγκαταστάσεις, οδηγώντας την Κοπεγχάγη να εμποδίσει την πώληση.
Κινεζική κρατική εταιρεία απέσυρε επίσης την προσφορά της για τη σύμβαση κατασκευής αεροδρομίου αξίας 3,6 δισ. δανικών κορωνών (563 εκατομμύρια δολάρια) το 2019, αφού η Γροιλανδία επέλεξε τη Δανία αντί του Πεκίνου για τη χρηματοδότηση του έργου.
Ο Andersson σημειώνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, το ενδιαφέρον της Κίνας για τα ορυκτά της Γροιλανδίας φαίνεται να έχει ήδη μειωθεί πριν από την πρόσφατη αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου, εν μέρει λόγω του υψηλού κόστους λειτουργίας στη Γροιλανδία.
«Από εμπορική άποψη, οι Κινέζοι επενδυτές μπορεί να βρουν πιο ελκυστικές ευκαιρίες αλλού», πρόσθεσε.
Ορισμένα έργα που υποστηρίζονται από την Κίνα έχουν επίσης σταματήσει λόγω περιβαλλοντικών ανησυχιών.
Η κινεζική κρατική εταιρεία Shenghe Resources απέκτησε μερίδιο στο έργο Kvanefjeld στη νότια Γροιλανδία το 2016. Το έργο, που αφορούσε την κατασκευή ενός από τα μεγαλύτερα ορυχεία σπάνιων γαιών και ουρανίου στον κόσμο, σταμάτησε καθώς η Γροιλανδία ξαναπαγόρευσε την εξόρυξη ουρανίου το 2021.
Ενώ ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επενδύσεις της Κίνας στην Αρκτική ξεπερνούν τα 90 δισ. δολάρια κινεζικές επενδύσεις και τις έχουν χαρακτηρίσει ως «απεριόριστες», η Kennedy School του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ δήλωσε ότι τα στοιχεία αυτά είναι «υπερβολικά» επειδή περιλαμβάνουν αποτυχημένες επενδύσεις και έργα που δεν έχουν υλοποιηθεί
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Χάρβαρντ τον Ιούνιο του 2025, τα περισσότερα έργα εξόρυξης ορυκτών, πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Γροιλανδία με κινεζική υποστήριξη είχαν ανασταλεί ή ακυρωθεί.
Παρά αυτές τις αποτυχίες, η Γροιλανδία άνοιξε το γραφείο αντιπροσωπείας της στο Πεκίνο το 2023, καθώς η αρκτική χώρα επιδίωκε να εμβαθύνει τις σχέσεις της με το Πεκίνο.
«Πολικός Δρόμος του Μεταξιού»
Το Πεκίνο εισήγαγε επίσημα τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» στη λευκή βίβλο του 2018 για την πολιτική στην Αρκτική και εγκαινίασε την πρώτη του αρκτική ναυτιλιακή διαδρομή προς την Ευρώπη τον Σεπτέμβριο του 2025, μειώνοντας τους χρόνους διέλευσης σε περίπου 20 ημέρες, περίπου το μισό χρόνο που απαιτείται για ένα ταξίδι μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Οι εξαγωγές της Κίνας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό της μπλοκ, αυξήθηκαν κατά 8,1% σε ετήσια βάση τους πρώτους έντεκα μήνες του 2025.
Η εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή παρουσιάζει όχι μόνο «τεράστιες οικονομικές ευκαιρίες» για το Πεκίνο μέσω ταχύτερου εμπορίου και πρόσβασης σε ανεκμετάλλευτους φυσικούς πόρους, αλλά και μια «στρατηγική πρόκληση για την κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών στις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς» τονίζει η Ζόχα Φατίμα, ερευνήτρια που επικεντρώνεται στην Αρκτική διακυβέρνηση και τη γεωπολιτική.
Η Κίνα έχει επίσης επεκτείνει τις ερευνητικές προσπάθειες της Αρκτικής όλα αυτά τα χρόνια, υποστηρίζοντας ανακαλύψεις που σχετίζονται με τη σύνθεση του θαλάσσιου πάγου, τον διαστημικό καιρό και τη θαλάσσια ζωή.
Βασιζόμενη σε υπάρχοντα έργα στη Νορβηγία, την Ισλανδία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία, η Κίνα έχει επίσης σχεδιάσει έναν ερευνητικό και δορυφορικό επίγειο σταθμό στη Γροιλανδία.
Αυτές οι εγκαταστάσεις είναι κρίσιμες για το δορυφορικό σύστημα πλοήγησης Beidou της Κίνας, το οποίο αναπτύχθηκε ως εναλλακτική λύση στο σύστημα GPS των ΗΠΑ.
Ωστόσο τα πολικά ερευνητικά προγράμματα της Κίνας έχουν εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια στην Αρκτική. Το 2022, η κυβέρνηση Μπάιντεν ισχυρίστηκε ότι η Κίνα χρησιμοποίησε τις επιστημονικές της δεσμεύσεις για να διεξάγει «έρευνα διπλής χρήσης με εφαρμογές πληροφοριών ή στρατιωτικές εφαρμογές».
«Εάν ο Τραμπ καταλάμβανε τη Γροιλανδία, το Πεκίνο θα το χαρακτήριζε ως μονομερή δράση των ΗΠΑ και στρατιωτικοποίηση του Βορειοατλαντικού, τονίζοντας παράλληλα τον σεβασμό για την αυτονομία Δανίας-Γροιλανδίας και τους κανόνες που βασίζονται στον ΟΗΕ», δήλωσε ο Wang της Ευρασίας.
