REUTERS BREAKINGVIEWS
Το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία συνεχίζει να προσκρούει σε μια παράξενη πραγματικότητα: οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη το μεγαλύτερο μέρος αυτού που χρειάζονται από το αυτόνομο έδαφος της Δανίας. Αυτό δεν καθιστά τη στάση του προέδρου των ΗΠΑ εντελώς παράλογη. Αντίθετα, αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ανατρέπει την τάξη που βασίζεται σε κανόνες και που κανονικά θα καθιστούσε το status quo επαρκές.
Δεδομένου ότι η Γροιλανδία έχει μόνο 57.000 κατοίκους και μια οικονομία 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων που κυριαρχείται από την αλιεία, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε εύκολα να την καταλάβει στρατιωτικά – ή να προσπαθήσει να δωροδοκήσει τους Γροιλανδούς. Ωστόσο, το 85% των κατοίκων αντιτίθεται στην ένταξη στις ΗΠΑ. Μια τέτοια κίνηση θα δηλητηρίαζε μόνιμα τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα ανατρέψει τις συμμαχίες του ΝΑΤΟ.
Από άποψη ασφάλειας, η προσάρτηση δεν προσθέτει τίποτα. Οι ΗΠΑ ήδη λειτουργούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία στο πλαίσιο μιας αμυντικής συμφωνίας που χρονολογείται από το 1951, η οποία τους επιτρέπει την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις όπως η διαστημική βάση Pituffik, για την προειδοποίηση πυραύλων, την παρακολούθηση του διαστήματος και την παρακολούθηση της Αρκτικής. Οι δανικές αρχές, που μοιράζονται τις ανησυχίες των ΗΠΑ για τις δραστηριότητες της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή, έχουν ήδη δηλώσει ότι θα ικανοποιήσουν τα αιτήματα της Ουάσιγκτον για πρόσθετη πρόσβαση, εάν τους ζητηθεί.
Η εμπορική περίπτωση είναι ακόμη πιο αδύναμη. Η Γροιλανδία λέγεται ότι διαθέτει 25 από τις 34 κρίσιμες πρώτες ύλες που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η εξόρυξη παραμένει περιθωριακή και η παραγωγή σπάνιων γαιών μηδενική. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, οι περιορισμένες υποδομές και οι μεγάλες αποστάσεις από τις εγκαταστάσεις εξευγενισμού καθιστούν επί του παρόντος την εξόρυξη μη οικονομικά αποδοτική, σύμφωνα με την Capital Economics. Εν τω μεταξύ, οι αμερικανικές εταιρείες έχουν ήδη λάβει άδεια να επενδύσουν.
Οποιαδήποτε κατάσχεση θα συνεπαγόταν επίσης ένα τεράστιο κόστος. Η Δανία παρέχει, στη Γροιλανδία ετήσια επιχορήγηση ύψους 3,9 δισεκατομμυρίων δανικών κορωνών – 511 εκατομμύρια δολάρια – περίπου το ήμισυ των δημόσιων εσόδων της Γροιλανδίας και σχεδόν το 20% του ΑΕΠ. Οποιαδήποτε αλλαγή στην κυριαρχία θα έθετε το ερώτημα ποιος θα αντικαταστήσει αυτή την υποστήριξη.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να αποφύγει κάθε ταλαιπωρία απλώς αναθεωρώντας τη συμφωνία του 1951. Μια νέα έκδοση θα μπορούσε να προσαρμόσει την κατανομή του κόστους και την πρόσβαση υπέρ των ΗΠΑ. Ομοίως, ο πρόεδρος θα μπορούσε να καταρτίσει μια οικονομική συμφωνία που θα συμβάλει στη μείωση του κόστους εξόρυξης και θα προσελκύσει επενδύσεις στον τομέα, ίσως επιδοτώντας τις δικές του εταιρείες.
Γιατί δεν το κάνει, λοιπόν; Σύμφωνα με την εταιρεία πολιτικών συμβούλων Signum Global, αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ του να επιτρέπεται η είσοδος στη Γροιλανδία και του να χρησιμοποιείται η χώρα για να ασκηθεί βέτο στις τοπικές δραστηριότητες της Κίνας ή της Ρωσίας. Ο Τραμπ είναι προσηλωμένος στο δεύτερο, ίσως επειδή η μείωση του θαλάσσιου πάγου λόγω της κλιματικής αλλαγής ανοίγει νέους στρατηγικά σημαντικούς διαδρόμους στην Αρκτική.
Ένα μεγαλύτερο ζήτημα είναι το τι κάνει ο ίδιος ο Τραμπ στην παγκόσμια τάξη. Οι απροκάλυπτες προσπάθειες κατάληψης της εξουσίας, όπως η σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο, αντικατοπτρίζουν την ερμηνεία του για τη Δόγμα Μονρόε, η οποία επέτρεπε στις ΗΠΑ να κυριαρχούν στην περιοχή τους. Εάν οι διεθνείς συνθήκες και κανόνες δεν ισχύουν πλέον, τότε είναι λογικό να υποθέσουμε ότι ακόμη και μια ενισχυμένη συμφωνία για τη Γροιλανδία μπορεί να αποδειχθεί ασταθής. Ωστόσο, οι πολίτες του νησιού, η Δανία και η Ευρώπη μπορούν να συγχωρεθούν για την απαισιόδοξη στάση τους.
