Κρουαζιέρα: Τα ρεκόρ και η «άτσαλη» εφαρμογή του τέλους

Από ρεκόρ σε ρεκόρ κινείται η κρουαζιέρα στη χώρα μας. Το 2025 σημειώθηκε νέα αύξηση κατά 5-6% έκλεισε στον αριθμό των αφίξεων επιβατών σε σύγκριση με το 2024, όπως εκτιμά σε ένα πρώτο απολογισμό, ο επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιέρας και Φορέων Ναυτιλίας (ΕΕΚΦΝ) κ. Θεόδωρος Κόντες.

Συγκεκριμένα από τα 7,9 εκατομμύρια αφίξεις το 2024 σε όλα τα λιμάνια της επικράτειας, το 2025 υπολογίζει ότι έκλεισε με 8,35 εκατομμύρια επιβάτες και περίπου 5.600 αφίξεις πλοίων. Για το 2026 ο κ. Κόντες «βλέπει» μια επιπλέον άνοδο των αφίξεων κατά 4 – 5% συγκριτικά με το έτος 2025 για όλη την επικράτεια και όλους τους 48 προορισμούς κρουαζιέρας, φθάνοντας τους 8,73 εκατομμύρια επιβάτες και τις 5.880 αφίξεις πλοίων.

Η κίνηση ανά λιμάνι

Ο κ. Κόντες προβαίνει σε ένα απολογισμό για τα δέκα μεγαλύτερα λιμάνια της επικράτειας, σημειώνοντας ότι ο Πειραιάς είναι το πρώτο λιμάνι με πάνω από 1,85 εκατομμύρια αφίξεις επιβατών και πλέον των 860 προσεγγίσεων πλοίων με αυξημένη την κίνηση του homeporting. Σαντορίνη και Μύκονος είναι τα δύο νησιά με άμεσο ανταγωνισμό ετησίως και αναμένουμε τα αποτελέσματα να δούμε ποιος θα έχει τελικά την δεύτερη θέση.

Η διακύμανση κυμαίνεται ανά νησί από 1,5-1,38 εκατομμύρια επιβάτες και περίπου 790 αφίξεις πλοίων ανά νησί.

O επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιέρας και Φορέων Ναυτιλίας (ΕΕΚΦΝ) Θεόδωρος Κόντες.

Ο κ. Κόντες εκτιμά ακόμη ότι τα Χανιά είναι ένας προορισμός που αναμένεται να εμφανίσει βελτίωση αρκετά, λόγω του ό,τι μερικά πλοία αντικατέστησαν την Σαντορίνη με τα Χανιά(Σούδα).

Τα νησιά του Ιονίου (Κεφαλονιά, Ζάκυνθος κλπ.) μαζί με το Κατάκολο είναι αρκετά ψηλά στην λίστα προτίμησης αλλά και ανταγωνισμού μεταξύ τους για πλοία που έρχονται από Ιταλία. Για το Κατάκολο αναμένεται περίπου ένας αριθμός 450,000 επιβατών, για την Κεφαλονιά 180,000 με Ιθάκη και Ζάκυνθο ειδικότερα στις 105.000, ενώ η Κέρκυρα που είναι ένα ειδικού ενδιαφέροντος νησί αναμένεται κίνηση homeporting και σύνολο 990,000 επιβάτες συμπεριλαμβάνοντας transit και homeporting.

Το Ηράκλειο στην Κρήτη εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον με επισκέπτες περίπου στους 550,000.

Η Ρόδος στα Δωδεκάνησα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αναμένουμε έναν αριθμό επιβατών στους 490.000.

Το Λαύριο που ίσως λόγω των αποστάσεων και λόγου του ό,τι βρίσκεται πλησιέστερα στο αεροδρόμιο, είναι ένα κυρίως homeporting λιμάνι ανταγωνιστικό με τον Πειραιά και αναμένουμε στους 195.000 επιβάτες και 158 αφίξεις πλοίων, ενώ προβλέπεται για το 2026 να αυξηθούν σε 250 και πλέον οι προσεγγίσεις.

Η «άτσαλη» εφαρμογή του τέλους κρουαζιέρας

Αναλύοντας τα τεκταινόμενα στον κλάδο κρουαζιέρας στη χώρα μας για το 2025 ο κ. Κόντες εστιάζει τόσο στις σεισμικές δονήσεις στη Σαντορίνη στην αρχή της περυσινής χρονιάς και στην επιβολή του τέλους κρουαζιέρας.

Οι σεισμικές δονήσεις στο νησί, δημιούργησαν αρχικά σοβαρούς προβληματισμούς στους tour operators γενικά για την τουριστική κίνηση στο νησί αλλά και στην κρουαζιέρα, που είχαν ως αποτέλεσμα συνεχείς ακυρώσεις κρατήσεων. Η τοπική κοινωνία και οι επιχειρηματίες προβληματίστηκαν ιδιαίτερα καθώς είχαν μεγάλες αμφιβολίες για την σεζόν του 2025 που ξεκινούσε με αρκετά ερωτηματικά για το μέλλον της συγκεκριμένης περιόδου.

Για τα κρουαζιερόπλοια στην αρχή της περιόδου, οι εταιρείες και οι operators πήραν αποφάσεις να ακυρώσουν αρκετές προσεγγίσεις στο νησί και να κατευθυνθούν προς άλλους προορισμούς. Τα Χανιά, το Ηράκλειο και άλλα κυκλαδίτικα νησιά είναι οι πιο συνηθισμένοι εναλλακτικοί προορισμοί που δέχθηκαν αρκετά από τα πλοία, αυτά που άλλαξαν πορεία.

Ευτυχώς το συγκεκριμένο γεγονός που ανησύχησε ιδιαίτερα τους κατοίκους/επιχειρηματίες και κυβερνητικούς, δεν είχε ιδιαίτερα μεγάλη χρονική διάρκεια αλλά επηρέασε μόνο ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα της σεζόν. Συνολικά ο προβληματισμός δεν κράτησε περισσότερο από τους δύο μήνες της άνοιξης (αρχή τουριστικής περιόδου).

Έτσι λοιπόν από τον Ιούνιο και μετά, άρχισε να επιστρέφει η κανονικότητα και τα χαμόγελα της τοπικής κοινωνίας και των operators, με αποτέλεσμα να επανέρχονται οι λαμπρές καλές ημέρες του τόσο αξιόλογου προορισμού της τουριστικής Ελλάδος.

Ο κ. Κόντες χαρακτηρίζει ως θετικό και το μέτρο του ορίου των 8.000 επισκεπτών ημερησίως στη Σαντορίνη μέτρο που προτείνει αναλογικά να εφαρμοστεί και σε άλλους προορισμούς.

Σε ότι αφορά την επιβολή του τέλους στους τουριστικούς προορισμούς με άμεση εφαρμογή ο κ. Κόντες εκτιμά όιτι δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα στις εταιρείες και στους tour operators αφού οι προπληρωμένες διακοπές με κρουαζιέρα ανάγκασαν τους operators και τις Πλοιοκτήτριες Εταιρείες να επιβαρυνθούν με ένα επιπλέον σοβαρό έξοδο που εφαρμόστηκε από τα μέσα Ιουλίου, και που θα συνεχίσει να έχει εφαρμογή και στο μέλλον.

Ωστόσο προσθέτει ότι ένα τέλος θα έπρεπε λογικά να είχε επιβληθεί εδώ και αρκετά χρόνια, όπως άλλωστε εφαρμόζεται σε όλες τις Ευρωπαϊκές και άλλες τουριστικές χώρες.

Η αντίδραση των εταιρειών υπήρξε λόγω της ξαφνικής εφαρμογής αυτού του τέλους αλλά και λόγω του δυσανάλογου κόστους σε διάφορους προορισμούς.

Όπως σημειώνει ότι το έξτρα κόστος τέλους €20- για τη Σαντορίνη και τη Μύκονο και €5- για όλους τους άλλους προορισμούς την κυρίως τουριστική περίοδο και μειωμένα ποσά την Άνοιξη, το Φθινόπωρο και τον Χειμώνα, δεν ανταποκρίνεται σε λογική αξιολόγηση.

Για τον ίδιο δεν μπορεί ο Πειραιάς ως πρώτος προορισμός να εφαρμόζει τέλος €5-, δηλαδή το ίδιο με τους μικρούς και απομακρυσμένους προορισμούς, και την Σαντορίνη και Μύκονος να έχουν τετραπλάσια χρέωση.

Χρειάζεται μια αναθεώρηση των τελών ώστε να προσαρμόζονται ανάλογα με την κίνηση, τα οφέλη, τα αξιοθέατα και τις υπηρεσίες που μπορεί να εξασφαλίσει ο κάθε τόπος.

Η γενικότερη εικόνα του κλάδου

Στον απολογισμό του ο κ. Κόντες αναφέρεται και σε μια γενικότερη εικόνα της κρουαζιέρας σημειώνοντας ότι το 2025 καταγράφηκαν παγκοσμίως 52 εταιρείες κρουαζιέρας που διαχειρίζονται 400 πλοία και 744.500 κλίνες (lower berths). Τo 62% αυτών των πλοίων είναι μικρού – μεσαίου μεγέθους με 80.000 κλίνες και 250 πλοία εκ των οποίων τα 100 πλοία είναι μικρά με λιγότερες από 1.000 κλίνες, ενώ τα 150 πλοία είναι μεσαίου μεγέθους με 1.000-3.000 κλίνες.

Επίσης υπάρχουν 150 μεγάλου μεγέθους πλοία τα οποία έχουν από 3.000 κλίνες και πάνω. Επιπροσθέτως, υπάρχουν 90 ακόμη πλοία με ένα συνολο κλινών 126.000, τα οποία είναι υπό κατασκευή και έχουν συμβόλαια που προβλέπουν ολοκλήρωση της κατασκευής τους μέχρι το 2032.

Από τα ανωτέρω στοιχεία των εν λόγω πλοίων αλλά και των πλοίων υπό κατασκευή, η πλειονότητα δείχνει ότι τα μικρά και μεσαίου μεγέθους πλοία προτιμούνται μελλοντικά. Αυτό από ό,τι δείχνουν τα στοιχεία έχει ξεκινήσει από την μετά-covid εποχή και συνήθως αφορά πλοία ειδικών προορισμών(expeditions).

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι τα νεότερα πλοία και τα πλοία υπό κατασκευή, πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για την βελτίωση του περιβάλλοντος.

Αυτές οι κατασκευές χρησιμοποιούν μηχανές διπλού καυσίμου με κύριο καύσιμο το LNG, ιδιαίτερα στα μεγάλα πλοία. Μεγάλη ώθηση υπάρχει τώρα στα νέα πλοία αλλά και στα υπάρχοντα, να εγκαταστήσουν συστήματα ηλεκτροδότησης από τη στεριά (shore power electrical supply).

Έχει προβλεφθεί εγκατάσταση shore power για περίπου 167 πλοία και 90 νέες κατασκευές πλοίων, ενώ 30 λιμάνια στην Ευρώπη και 72 λιμάνια παγκοσμίως έχουν εγκαταστάσεις shore power ενώ θεωρείται σχεδόν υποχρεωτική αυτή η υπηρεσία από το 2035.