Η Ελευσίνα, το μικρό λιμάνι στα δυτικά της Αθήνας με ιστορία που φτάνει στα αρχαϊκά χρόνια και που κατά το παρελθόν οι βιομηχανικές της υποδομές γνώρισαν χρόνια δόξας, βρέθηκε εκ νέου στο επίκεντρο, αυτή τη φορά στο πλαίσιο του γεωπολιτικού ατναγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, επανεκλεγείς το 2024 και εγκατεστημένος στον Λευκό Οίκο από τον Ιανουάριο του 2025, επιδιώκει να περιορίσει την κινεζική επιρροή σε κρίσιμες υποδομές, μετατρέποντας την αρχαία αυτή πόλη σε εναλλακτικό κόμβο φορτίων απέναντι στο κυρίαρχο λιμάνι του Πειραιά, που ελέγχεται από την Cosco, αναφέρει χαρακτηριστικά σε δημοσίευμά του το Bloomberg.
Το εν λόγω άρθρο μεταφέρει την ακριβή εικόνα της Ελευσίνας σήμερα, με εγκαταλελειμμένα εργοστάσια και πλοία που ουσιαστικά σαπίζουν, στοιχεία που θυμίζουν ωστόσο ότι η Ελευσίνα κάποτε πρωταγωνιστούσε στη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας. Σήμερα, η πόλη, ιερός τόπος των Ελευσίνιων Μυστηρίων στην αρχαιότητα, επισκιάζεται από την εξάπλωση της Αθήνας και του Πειραιά – το πέμπτο μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων στην Ευρώπη.
Το τρίγωνο ΗΠΑ-Κίνα-Πειραιάς
Η Cosco, ο κινεζικός κολοσσός στον ναυτιλιακό κλάδο, απέκτησε το 67% του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς το 2016 για 368,5 εκατ. ευρώ, εκμεταλλευόμενη την ελληνική κρίση χρέους. Από τότε, τα έσοδα του λιμανιού διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 231 εκατ. ευρώ το 2024, χάρη σε επενδύσεις και αύξηση στις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων και φέρι, αναφέρει χαρακτηριστικά το Bloomberg.
Από τα ταραγμένα χρόνια της ελληνικής οικονομικής κρίσης πολλά έχουν αλλάξει. Η Ουάσιγκτον, ενισχύοντας την παρουσία της στην Ελλάδα μέσω ενεργειακών έργων, βλέπει την Ελευσίνα ως αντίβαρο ουσιαστικά του Πειραιά. Η νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, που ανέλαβε τον Νοέμβριο του 2025, χαρακτήρισε «ατυχή» την κινεζική εξαγορά του Πειραιά και προωθεί αμερικανικές επενδύσεις. «Πολλοί ενδιαφέρονται για υποδομές εδώ, ώστε να εξισορροπήσουμε την κινεζική επιρροή», έχει δηλώσει η Γκίλφοϊλ.
Το σχέδιο προβλέπει μεταφορά μέρους της έκτασης της Ελευσίνας σε ιδιώτη επενδυτή, με νέο τερματικό φορτίων συνδεδεμένο με σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο. Το υφιστάμενο λιμάνι, που σήμερα χειρίζεται χύδην φορτία, θα μετατραπεί σε μαρίνα γιοτ.
Αυτά είναι τα αμερικανικά σχέδια τα οποία αντιμετωπίστηκαν με σφοδρότητα από την πλευρά της Κίνας. Η πρεσβεία της ασιατικής χώρας στην Αθήνα κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «ψυχροπολεμική νοοτροπία», εκμετάλλευση της Ελλάδας και επίθεση σε νόμιμες επενδύσεις. «Αποκαλύπτει ύπουλες προθέσεις για γεωπολιτικά συμφέροντα», ανέφερε ανάρτηση της κινεζικής πρεσβείας στα social media.
Η Ελλάδα προσπαθεί να ισορροπήσει
Στο μέσο, η Ελλάδα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, σημειώνει το Bloomberg. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε τον Νοέμβριο του 2025 σε συνέντευξη στο Bloomberg: «Σεβόμαστε τις συμφωνίες προηγούμενων κυβερνήσεων, αλλά καλωσορίζουμε αμερικανικό κεφάλαιο». Με την οικονομία σε ανάκαμψη – υπερβαίνοντας ευρωπαϊκούς μέσους όρους και με πτώση της ανεργίας – η κυβέρνηση επιχειρεί να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στους επενδυτές, με τον υπουργό Οικονομικών να εκλέγεται πρόεδρος του Eurogroup τον Δεκέμβριο του 2025.
Ωστόσο, το σχέδιο για την Ελευσίνα έχει προϊστορία: το 2023, ο Οργανισμός Χρηματοδότησης Ανάπτυξης των ΗΠΑ (DFC) δάνεισε 125 εκατ. δολάρια για την αποκατάσταση του εκεί ναυπηγείου. Τώρα, ο διαγωνισμός θα ανοίξει σε τοπικούς και διεθνείς επενδυτές. Ωστόσο, όπως αναφέρει το Bloomberg, ειδικοί όπως ο Κωνσταντίνος Φίλης, διευθυντής του Ινστιτούτου Παγκόσμιων Υποθέσεων του Deree College, προειδοποιούν: «Η Ελευσίνα έχει πλεονεκτήματα, αλλά η υλοποίηση θα πάρει χρόνια λόγω τεχνικών και νομικών εμποδίων. Δεν θα ανταγωνιστεί εύκολα τον Πειραιά».
Η αναφορά του Bloomberg τονίζει το γεγονός ότι η Ελλάδα υπήρξε και κατά το παρελθόν πεδίο γεωπολιτικών συγκρούσεων, θυμίζοντας την παρέμβαση των Συμμάχων μετά τον Β’ Παγκόσμιο για να αποτραπεί κομμουνιστική επικράτηση μέχρι και την διατήρηση της σημαντικής για τα αμερικανικά συμφέροντα αεροναυτικής βάση στη Σούδα, στην Κρήτη. Όπως τότε έτσι και σήμερα η Ελλάδα καλείται να διαχειριστεί έναν ανταγωνισμό υπερδυνάμεων. Αυτή τη φορά μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Ο Τραμπ, με πολιτικές όπως η επιβολή δασμών και η πρόσφατη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, ουσιαστικά αναδιαμορφώνει την παγκόσμια τάξη. Παράλληλα, συμφωνίες ενέργειας ενισχύουν τους δεσμούς της Αθήνας με την Ουάσιγκτον: τον Νοέμβριο 2025, η Atlantic See (θυγατρική της DEPA) υπέγραψε 20ετές συμβόλαιο LNG με την Venture Global από το 2030, ενώ η DEPA θα προμηθεύει την Ουκρανία, σημειώνει το Bloomberg.
Η Ελευσίνα βιώσιμος κόμβος
Πέρα από όλα αυτά, καταλήγει το άρθρο, η Ελευσίνα, ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωτεύουσα το 2023, δείχνει δυνατότητες αναγέννησης, αλλά και σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να γίνει βιώσιμος κόμβος. Το Monocle είχε χαρακτηρίσει την πόλη πρότυπο για «μεταβιομηχανικές περιοχές», τονίζοντας την πολιτιστική της αναζωογόνηση μέσα από εκθέσεις και φεστιβάλ που τράβηξαν διεθνή προσοχή. Ωστόσο, οι ντόπιοι εκφράζουν έντονες ανησυχίες για την ήδη υφιστάμενη συμφόρηση. Η πόλη, βρισκόμενη σε κρίσιμο οδικό άξονα από την Αθήνα προς τη Δυτική και Νότια Ελλάδα, αντιμετωπίζει ήδη πίεση από την κίνηση βαρέων οχημάτων.
Η ανάπλαση απαιτεί λεπτομερείς μελέτες για περιβαλλοντικές επιπτώσεις, θόρυβο, ρύπανση και κοινωνική αποδοχή, ενώ παράλληλα προχωρούν παρόμοιες εξελίξεις σε άλλα λιμάνια: σύντομα ανακοινώνεται ιδιώτης επενδυτής για το Λαύριο, κοντά στην Αθήνα, με έμφαση σε μικρότερα φορτία και τον τουρισμό, ενώ η Αλεξανδρούπολη, στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, προτεραιοποιείται με διεθνή διαγωνισμό λόγω της εγγύτητάς της σε ενεργειακά έργα όπως αγωγοί φυσικού αερίου και βάσεις του ΝΑΤΟ, ενισχύοντας τη γεωστρατηγική της θέση.
Η Ελευσίνα στο πλαίσιο της στρατηγικής ανάπτυξης
Οικονομικά, η κίνηση για την Ελευσίνα εντάσσεται πλήρως στην εθνική στρατηγική αξιοποίησης λιμενικών υποδομών, στοχεύοντας στην ενίσχυση των logistics, των εξαγωγών και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με επενδύσεις σε νέες υποδομές –όπως η σύνδεση με το σιδηροδρομικό και το οδικό δίκτυο, η δημιουργία τερματικού χύδην και γενικών φορτίων, και η μετατροπή του υφιστάμενου λιμανιού σε μαρίνα– η Ελλάδα μπορεί να αυξήσει την εμπορευματική της χωρητικότητα χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τον Πειραιά, προσελκύοντας εταιρείες logistics, ναυτιλιακές και βιομηχανίες, σημειώνει το Bloomberg.
Λεπτομέρειες για το τελικό σχέδιο, συμπεριλαμβανομένων των τρόπων σύνδεσης με το εθνικό δίκτυο μεταφορών, των περιβαλλοντικών εγκρίσεων και της μείωσης επιπτώσεων στους κατοίκους, αναμένονται εντός των προσεχών μηνών μέσω ανοιχτού διαγωνισμού σε τοπικούς και διεθνείς επενδυτές. Η Ελλάδα, ισορροπώντας προσεκτικά μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, στοχεύει σε ένα «win-win» σενάριο: σεβασμός στις υφιστάμενες συμφωνίες με την Cosco, ανοιχτή πρόσκληση σε αμερικανικό κεφάλαιο και μεγιστοποίηση οφελών για την οικονομία.
Σε εποχή εντεινόμενων γεωοικονομικών εντάσεων, η Ελευσίνα μπορεί να εξελιχθεί σε σύμβολο ισορροπημένης, βιώσιμης ανάπτυξης, αρκεί να ξεπεραστούν οι τεχνικές, νομικές και κοινωνικές προκλήσεις με διαφάνεια και διάλογο, καταλήγει στο άρθρο του το Bloomberg.
