Mercosur: Τα ψιλά γράμματα της συμφωνίας με την ΕΕ – Γιατί ανησυχούν οι αγρότες

Το «πράσινο φως» στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur άναψε το Συμβούλιο της ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για την υπογραφή της. Παρά τις αντιδράσεις, κυρίως από αγροτικές οργανώσεις και ορισμένα κράτη-μέλη, η συμφωνία φαίνεται πλέον να μπαίνει στην τελική ευθεία, ενώ διάχυτη είναι η ανησυχία αν θα αποτελέσει ευκαιρία για τις εξαγωγές ή απειλή για τους ευρωπαίους αγρότες και τη γεωργία.

Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν περισσότερο από 25 χρόνια και αφορούν το άνοιγμα των αγορών ανάμεσα στην ΕΕ και τις τέσσερις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη). Υπέρ της συμφωνίας τάχθηκαν χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, ενώ αντίθετες στάθηκαν η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, με το Βέλγιο να επιλέγει την αποχή.

H συμφωνία, όπως προειδοποιούν οι αγρότες και συνεταιριστικές οργανώσεις θα ανοίξει την πόρτα σε φθηνές εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική – κυρίως βοείου κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια συμφωνία στρατηγικής σημασίας, η οποία θα καταργήσει περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως σε δασμούς για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τις χώρες της Mercosur θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 39%, αγγίζοντας τα 49 δισ. ευρώ ετησίως και στηρίζοντας περισσότερες από 440.000 θέσεις εργασίας.

Ιδιαίτερα ωφελημένοι στην ΕΕ αναμένεται να είναι κλάδοι όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και τα φαρμακευτικά προϊόντα, που σήμερα επιβαρύνονται με υψηλούς δασμούς, διευκολύνοντας την είσοδο βοδινού κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική.

Η άλλη όψη της συμφωνίας Mercosur – ΕΕ

Ωστόσο, η άλλη όψη της συμφωνίας προκαλεί έντονη ανησυχία στον αγροτικό κόσμο. Αγρότες και συνεταιριστικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η συμφωνία θα ανοίξει την πόρτα σε φθηνές εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική – κυρίως βοείου κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας.

Τα προϊόντα αυτά παράγονται στις χώρες της Mercosur με πολύ χαμηλότερο κόστος, γεγονός που πιέζει τις τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά και μειώνει το εισόδημα των Ευρωπαίων αγροτών αλλά και με πρότυπα που δεν συμβαδίζουν με τα αυστηρά ευρωπαϊκά.

Στην ΕΕ ισχύουν κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών και την περιβαλλοντική προστασία, οι οποίοι αυξάνουν το κόστος παραγωγής. Αντίθετα, στις χώρες της Mercosur επιτρέπεται η χρήση ουσιών και πρακτικών, που έχουν απαγορευτεί στην Ευρώπη, ενώ η επιβολή των κανόνων θεωρείται χαλαρότερη.

Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαίοι αγρότες, κάνουν λόγο για πίεση στις τιμές και απώλεια εισοδήματος, καθώς η αυξημένη προσφορά φθηνών προϊόντων μπορεί να οδηγήσει σε πτώση τιμών, σε αδυναμία κάλυψης του κόστους παραγωγής, σε εγκατάλειψη καλλιεργειών ή εκτροφών, ενώ ιδίως για την κτηνοτροφία η απειλή θεωρείται άμεση.

Οι αγρότες μιλούν για άνισο ανταγωνισμό και χαρακτηρίζουν τη συμφωνία «ιστορικό λάθος» που απειλεί το ευρωπαϊκό μοντέλο γεωργίας και την επισιτιστική ασφάλεια.

Οι εξαγωγές ελληνικών προϊόντων στις χώρες της Mercosur αγγίζουν μόλις τα 34 εκατ. ευρώ

Mercosur και Ελλάδα

Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η θετική ψήφος της Ελλάδας «έλαβε υπόψη όλα αυτά τα στοιχεία που διασφαλίζουν τους Ελληνες αγρότες και δίνουν νέες προοπτικές για τα προϊόντα μας ενώ η συμφωνία θα περνούσε ανεξάρτητα από την στάση της χώρας μας καθώς απαιτούσε ειδική πλειοψηφία, η οποία ήδη είχε επιτευχθεί από τα υπόλοιπα κράτη μέλη».

Η συμφωνία προστατεύει από απομιμήσεις 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών συνολικά στην Ε.Ε, από τα οποία τα 21 είναι ελληνικά. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, προστατεύονται προϊόντα όπως η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, Κορινθιακή σταφίδα, κρόκος Κοζάνης, μανούρι, κεφαλογραβιέρα, μαστίχα Χίου, ελαιόλαδο Σητείας και Λυγουριού, κρασί Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου, Αμύνταιου, η ρετσίνα, το τσίπουρο κλπ.

Η προστασία αυτή θα βοηθήσει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε υψηλότερες τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι 2 και 3 φορές υψηλότερη από αυτή των κανονικών προϊόντων.

Οι ρήτρες

«Σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς θα ληφθούν σημαντικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων των Ελλήνων αγροτών», επισημαίνεται.

Συγκεκριμένα, η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσόστωση.

Επιπλέον, θα τεθεί μέγιστο όριο (ποσόστωση) στην ποσότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων που εισάγονται από τη Mercosur και επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς για βοδινό κρέας, χοιρινό και πουλερικά.

Σε ο,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, όπως αναφέρεται, τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ που προστατεύουν τους πολίτες της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο με κανέναν τρόπο. «Όλα τα προϊόντα της Mercosur πρέπει να συμμορφώνονται με τους αυστηρούς κανονισμούς της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων».

Τα ευρωπαϊκά μέτρα

Μετά τις αντιδράσεις των ευρωπαίων αγροτών για τον αντίκτυπο της συμφωνίας στις γεωργικές αγορές, θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μέτρα προστασίας των παραγωγών. Σε αυτά, τα οποία ψηφίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιλαμβάνονται:

-Υποχρέωση αμοιβαιότητας, που σημαίνει ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και φυτό-υγειονομικά πρότυπα προκειμένου να εισαχθούν στην Ε.Ε. Ήδη η Ε.Ε. προχωράει σε πλήρη αναμόρφωση των Τελωνείων ώστε να γίνεται πιο αυστηρός έλεγχος για το τι εισάγεται στην Ευρώπη.

-Ψηφίστηκε  ισχυρή νομική προστασίας όλων των προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη, όπως η φέτα. Κρασιά όπως η Σαντορίνη, η Νεμέα, η Νάουσα και αποστάγματα (Ούζο, Τσίπουρο) παύουν να είναι «γενικές ονομασίες» και αποκτούν νομική θωράκιση.  Η Συμφωνία προβλέπει  την μείωση ή κατάργηση των υψηλών δασμών σε προϊόντα  που πλέον γίνονται πιο ανταγωνιστικά σε μεγάλες αγορές

-Υπάρχει κατάλογος 14 ευαίσθητων για την Ε.Ε.  προϊόντων αγροδιατροφικών προϊόντων (εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι, μέλι μεταξύ αυτών) στα οποία προβλέπεται ειδική προστασία. Οι παραγωγοί θα προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό, διαταραχές της αγοράς και αιφνίδιες αυξήσεις των εισαγωγών, μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Συγκεκριμένα, προβλέπονται μηχανισμοί διασφάλισης, εάν διαπιστωθεί αύξηση του όγκου των εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωση άνω του 5% ετησίως της μέσης τιμής εισαγωγής ενός δεδομένου προϊόντος. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι η επαναφορά των δασμών και ο περιορισμός ή η αναστολή των εισαγωγών.

Απειλή για την ευρωπαϊκή γεωργία

Παρά τις διαβεβαιώσεις, οργανώσεις όπως οι Copa – Cogeca εξακολουθούν να ζητούν την απόρριψη της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα προστασίας δεν επαρκούν και ότι η Mercosur απειλεί την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Χαρακτηριστική είναι η τελευταία παρέμβαση των ευρωπαϊκών αγροτικών συνεταιρισμών, με τις Copa – Cogeca να προειδοποιούν ότι η συμφωνία παραμένει «μια ελαττωματική συμφωνία που θα βλάψει την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας της ΕΕ» και συγχρόνως «θα απειλήσει τα ίδια τα θεμέλια του μοντέλου παραγωγής». Παράλληλα, σημαίνουν σήμα κινδύνου για τους ελέγχους που πραγματοποιούνται στα σύνορα, τονίζοντας ότι τέτοια μέτρα «περιορίζουν μόνο εν μέρει τους κινδύνους που ενέχουν οι εμπορικές συμφωνίες που απειλούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα παραγωγής».