Η γεωπολιτική της ενέργειας και της τεχνολογίας περνά πλέον από τα ορυχεία. Από τις μπαταρίες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων μέχρι τα συστήματα άμυνας και τους ημιαγωγούς, τα κρίσιμα ορυκτά έχουν μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο. Και σε αυτό το πεδίο, η Κίνα κρατά τα περισσότερα χαρτιά. Η Ουάσιγκτον, ανήσυχη από την καθυστέρηση των συμμάχων της να ανταποκριθούν, επιχειρεί τώρα να επιβάλει αίσθηση κατεπείγοντος, καλώντας τις μεγάλες οικονομίες να κινηθούν πιο γρήγορα και πιο συντονισμένα.
Σύνοδος με σαφές μήνυμα για τα κρίσιμα ορυκτά: «Πρέπει να τρέξουμε»
Στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ φιλοξενεί συνάντηση υψηλού επιπέδου με υπουργούς Οικονομικών και κορυφαίους αξιωματούχους από τις χώρες της G7, την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από την Αυστραλία, την Ινδία, τη Νότια Κορέα και το Μεξικό. Πρόκειται για ένα μπλοκ χωρών που αντιπροσωπεύει περίπου το 60% της παγκόσμιας ζήτησης σε κρίσιμα ορυκτά.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το βασικό μήνυμα της συνάντησης είναι η «επείγουσα δράση». Παρά τις αποφάσεις και τα σχέδια που έχουν εγκριθεί σε προηγούμενες συνόδους κορυφής, η πρόοδος κρίνεται αργή και ανεπαρκής μπροστά στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η κινεζική κυριαρχία και ο στρατηγικός κίνδυνος
Η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια αλυσίδα αξίας των κρίσιμων ορυκτών, ελέγχοντας από σχεδόν το μισό έως και σχεδόν το σύνολο της επεξεργασίας υλικών όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, ο γραφίτης, ο χαλκός και οι σπάνιες γαίες. Τα υλικά αυτά είναι απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή οικονομία, αλλά και για αμυντικές εφαρμογές.
Η εξάρτηση αυτή δημιουργεί έντονη ανησυχία, ειδικά μετά τις επανειλημμένες απειλές του Πεκίνου για περιορισμούς στις εξαγωγές, αλλά και τις πρόσφατες κινήσεις που φέρονται να περιορίζουν τη διάθεση σπάνιων γαιών και μαγνητών προς την Ιαπωνία.
Οι ΗΠΑ σε ρόλο «οδηγού»
Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται αποφασισμένη να αναλάβει ηγετικό ρόλο. «Καλούμε όλους στο ίδιο τραπέζι και δείχνουμε τον δρόμο», αναφέρουν αξιωματούχοι, ξεκαθαρίζοντας ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να προχωρήσουν με όσους συμμερίζονται την ίδια αίσθηση κινδύνου.
Η στρατηγική της Ουάσιγκτον περιλαμβάνει ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, αλλά και διμερείς συμφωνίες με χώρες-παραγωγούς. Ήδη, έχει υπογραφεί συμφωνία με την Αυστραλία για τη δημιουργία ενός εκτεταμένου χαρτοφυλακίου έργων ύψους 8,5 δισ. δολαρίων, με στόχο την αξιοποίηση σπάνιων γαιών και λιθίου και τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Πολλά σχέδια, λίγος χρόνος
Παρά τα πρώτα βήματα και το αυξανόμενο ενδιαφέρον από Ευρώπη και Ασία, Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι το πρόβλημα απέχει πολύ από το να θεωρηθεί λυμένο. Οι αλυσίδες εφοδιασμού παραμένουν εύθραυστες και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνει την πίεση για άμεσες αποφάσεις.
Η συνάντηση στην Ουάσιγκτον δεν αναμένεται να καταλήξει σε δεσμευτική κοινή δράση, αλλά στέλνει ένα σαφές πολιτικό σήμα: στην παγκόσμια μάχη για τις σπάνιες γαίες, ο χρόνος δεν είναι πλέον σύμμαχος.
