Ψηφιακό ευρώ: «Μόνη άμυνα» της ΕΕ απέναντι στην εξάρτηση από αμερικανικές εταιρείες – Ανοιχτή επιστολή οικονομολόγων

Η ευρωζώνη θα «χάσει τον έλεγχο» του δικού της νομίσματος και θα γίνει πιο εξαρτημένη από τις αμερικανικές εταιρείες εάν αποτύχει το σχέδιο για το ψηφιακό ευρώ, προειοποιούν περισσότεροι από 60 οικονομολόγοι και ακαδημαϊκοί με ανοιχτή επιστολή τους προς τους ευρωβουλευτές, ενόψει της ακρόασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το θέμα την επόμενη εβδομάδα.

Το σχέδιο ξεπέρασε ένα βασικό εμπόδιο στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υποστήριξε το σχέδιο της ΕΚΤ να λανσάρει ένα ηλεκτρονικό ισοδύναμο των μετρητών: ένα ψηφιακό νόμισμα που λειτουργεί σε καταστήματα, στο διαδίκτυο και σε συναλλαγές peer-to-peer.

Τα κράτη μέλη έχουν υποστηρίξει την πρόταση, η οποία θα έδινε στους ευρωπαίους κεντρικούς τραπεζίτες μεγαλύτερη εξουσία στις ηλεκτρονικές πληρωμές λιανικής, οι οποίες επί του παρόντος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικές εταιρείες. Αλλά δεν είναι σαφές εάν το έργο θα κερδίσει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των 720 ευρωβουλευτών

Οπως επισημαίνουν οι 68 υπογράφοντες, μεταξύ των οποίων και Ευρωπαίοι ακαδημαϊκοί όπως οι Γάλλοι Eric Monnet και Thomas Piketty, ο Γερμανός Jan Pieter Krahnen και η Daniela Gabor με έδρα το Λονδίνο, «ένα ισχυρό δημόσιο ψηφιακό ευρώ δεν είναι κάτι το επιθυμητό, αλλά αποτελεί ουσιαστική εγγύηση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, σταθερότητας και ανθεκτικότητας».

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει υποστηρίξει το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να κυκλοφορήσει ένα ψηφιακό ισοδύναμο του φυσικού νομίσματος έως το 2029, παρόλα αυτά, δεν είναι σαφές εάν η πρόταση θα λάβει την απαραίτητη υποστήριξη από την πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε μια κρίσιμη ψηφοφορία που θα πραγματοποιηθεί μέσα στο 2026.

Κορυφαίοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η ευρωζώνη υπερβολικά από τις υπηρεσίες ψηφιακών πληρωμών με έδρα τις ΗΠΑ, εκθέτοντάς την ενδεχομένως σε «γεωπολιτική επιρροή, ξένα εμπορικά συμφέροντα και συστημικούς κινδύνους πέραν του ελέγχου της Ευρώπης».

Δεκατρείς χώρες της ευρωζώνης δεν διαθέτουν καμία εγχώρια επιλογή ψηφιακών πληρωμών, επισημαίνουν, και βασίζονται «εξ ολοκλήρου σε διεθνή συστήματα καρτών» όπως Visa, Mastercard και PayPal.

«Η μόνη μας άμυνα»

Χωρίς να κατονομάζεται ο Ντόναλντ Τραμπ, η επιστολή αναφέρεται σε «πρόσφατες εξελίξεις» που έχουν καταστήσει τους κινδύνους αυτούς «περισσότερο από υποθετικούς», σύμφωνα με δημοσίευμα των FT.

«Η Ευρώπη θα χάσει τον έλεγχο του πιο θεμελιώδους στοιχείου της οικονομίας μας: τα χρήματά μας. Ένα ισχυρό δημόσιο ψηφιακό ευρώ είναι η μόνη μας άμυνα», γράφουν στην επιστολή που έστειλαν την Παρασκευή στα 720 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Αντιδρούν οι τράπεζες

Ο τραπεζικός κλάδος της Ευρώπης ασκεί πιέσεις για να περιοριστεί το σχέδιο του ψηφιακού ευρώ. Τον Νοέμβριο, 14 από τους μεγαλύτερους δανειστές της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Deutsche Bank, η BNP Paribas και η ING, προειδοποίησαν ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες του ιδιωτικού τομέα στην Ευρώπη να ανταγωνιστεί τα συστήματα πληρωμών των ΗΠΑ.

Οι συγκεκριμένες τράπεζες συνεργάστηκαν για να χτίσουν έναν ισχυρό ανταγωνισμό του ιδιωτικού τομέα σε αμερικανικές εταιρείες πληρωμών όπως η Mastercard, η Visa και το PayPal. Η υπηρεσία, Wero, ξεκίνησε πέρυσι.

«Ο τρέχων σχεδιασμός του ψηφιακού ευρώ λιανικής αντιμετωπίζει σε μεγάλο βαθμό τις ίδιες περιπτώσεις χρήσης με τις ιδιωτικές λύσεις, χωρίς να προσφέρει καμία σαφή προστιθέμενη αξία για τους καταναλωτές», υποστηρίζουν οι τράπεζες.

Η Επιτροπή Τραπεζικού Τομέα της Γερμανίας, το κορυφαίο τραπεζικό λόμπι, χαρακτήρισε τα σχέδια της ΕΚΤ «υπερβολικά περίπλοκα» και «υπερβολικά δαπανηρά», προειδοποιώντας ότι προσφέρουν «ελάχιστα απτά οφέλη για τους καταναλωτές».

Ο Φερνάντο Ναβαρέτε, συντηρητικός ευρωβουλευτής από την Ισπανία που διορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να αξιολογήσει το ψηφιακό ευρώ, έχει επίσης υποστηρίξει μια σημαντικά μειωμένη έκδοση του σχεδίου.

«Μυωπικό χρηματοοικονομικό λόμπι»

Οι 68 οικονομολόγοι καλούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ να «αντισταθούν στο μυωπικό χρηματοοικονομικό λόμπι».

Η ανοιχτή επιστολή ξεκίνησε από τον ακαδημαϊκό think-tank Sustainable Finance Lab με έδρα την Ουτρέχτη και την ολλανδική Triodos Bank, έναν δανειστή με έμφαση στην αειφορία που υποστηρίζει το σχέδιο της ΕΚΤ.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Triodos, Hans Stegeman, ο οποίος είναι μεταξύ των υπογραφόντων της επιστολής, δήλωσε ότι πιστεύει πως άλλες τράπεζες ανησυχούν μήπως χάσουν ένα σημαντικό μέρος των καταθέσεων από ιδιώτες πελάτες, οι οποίοι επί του παρόντος αποτελούν μια φθηνή και προβλέψιμη πηγή χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με τα τρέχοντα σχέδια, κάθε άτομο θα μπορεί να κατέχει έως και 3.000 ευρώ στο ψηφιακό πορτοφόλι του. Αυτά τα χρήματα δεν θα είναι διαθέσιμα ως καταθέσεις μετρητών για τις τράπεζες του ιδιωτικού τομέα.

«Θέλουμε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που να εξυπηρετεί την κοινωνία και όχι το αντίστροφο», δήλωσε ο Stegeman, προσθέτοντας ότι ένα δημόσιο σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών αποτελεί σημαντικό συστατικό στοιχείο αυτού του συστήματος.

Το σχέδιο της ΕΚΤ

Η ΕΚΤ ξεκίνησε την αξιολόγηση του ψηφιακού χρήματος της κεντρικής τράπεζας το 2020. Στα τέλη του προηγούμενου Οκτωβρίου, το ΔΣ αποφάσισε επίσημα να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να είναι σε θέση να εκδώσει τα πρώτα ψηφιακά ευρώ «κατά τη διάρκεια του 2029», με μια πιλοτική άσκηση που στοχεύει στο 2027.

Η νομοθεσία που στηρίζει το έργο προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2023.

Οι ισχύοντες νόμοι εξουσιοδοτούν την ΕΚΤ να εκδίδει μόνο φυσικά μετρητά αντί ψηφιακών tokens, επομένως το έργο μπορεί να προχωρήσει μόνο εάν οι κυβερνήσεις της ΕΕ και το κοινοβούλιο δώσουν το πράσινο φως.

Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν τον προηγούμενο Νοέμβριο σε έναν οδικό χάρτη για την κυκλοφορία ενός ψηφιακού ευρώ-νομίσματος που στοχεύει να γίνει μια εναλλακτική λύση στα πλέον κυρίαρχα συστήματα Visa και Mastercard με έδρα τις ΗΠΑ.

Οι συζητήσεις για ένα ψηφιακό ευρώ, ουσιαστικά ένα ηλεκτρονικό πορτοφόλι που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εντάθηκαν πέρσι, καθώς η ΕΕ επιθυμεί πλέον να μειώσει την εξάρτησή της από άλλες χώρες σε βασικούς τομείς όπως η ενέργεια, τα χρηματοοικονομικά και η άμυνα.

Η ΕΚΤ έχει παρουσιάσει το ψηφιακό ευρώ ως έναν τρόπο για να μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές πιστωτικές κάρτες και ως απάντηση στην παγκόσμια ώθηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για σταθερά κρυπτονομίσματα συνδεδεμένα με το δολάριο ΗΠΑ.

Κεντροαριστερές ομάδες και φιλελεύθεροι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζουν το σχέδιο, αλλά τους λείπουν περισσότερες από 40 ψήφοι για την απόλυτη πλειοψηφία. Η άκρα δεξιά αντιτίθεται κατηγορηματικά. Οι αποφασιστικές ψήφοι είναι πιθανό να προέλθουν από το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές, όπου οι απόψεις διίστανται.