Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε ακόμη μία περίοδο υψηλής έντασης, καθώς οι ΗΠΑ προχωρούν στην απομάκρυνση μέρους του προσωπικού τους από την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ. Η κίνηση αυτή, που χαρακτηρίζεται από διπλωματικές πηγές στους Financial Times ως προληπτική, έρχεται σε μια στιγμή όπου η Ουάσιγκτον στέλνει ολοένα και πιο σκληρά μηνύματα προς την Τεχεράνη, με φόντο τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν και τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί επικείμενης αμερικανικής παρέμβασης.
H βάση των ΗΠΑ στο Κατάρ
Η βάση Αλ Ουντέιντ αποτελεί κομβικό σημείο για τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, φιλοξενώντας χιλιάδες στρατιωτικούς και λειτουργώντας ως κέντρο διοίκησης για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Παρά το γεγονός ότι δεν γίνεται λόγος για πλήρη εκκένωση, η αποχώρηση ορισμένων στελεχών ερμηνεύεται ως ένδειξη αυξημένης ανησυχίας για ενδεχόμενη ιρανική αντίδραση.
Το μήνυμα από την Τεχεράνη
Στην Τεχεράνη, σκληροπυρηνικές φωνές δεν άφησαν αναπάντητη την εξέλιξη. Πολιτικοί και αναλυτές προσκείμενοι στο καθεστώς προειδοποιούν ότι το Ιράν διαθέτει τόσο τη βούληση όσο και τα μέσα να απαντήσει σε κάθε επίθεση. Υπενθυμίζουν, μάλιστα, ότι στο παρελθόν ιρανικοί πύραυλοι είχαν στοχεύσει την ίδια βάση στο Κατάρ, ως αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις.
Οι προειδοποιήσεις αυτές συνοδεύονται από έμμεσες απειλές για ενέργειες που θα μπορούσαν να πλήξουν ολόκληρη την περιοχή, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το ενδεχόμενο παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ – έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Διπλωματικός πυρετός σε Άγκυρα και Κόλπο
Μπροστά στον κίνδυνο κλιμάκωσης, χώρες-κλειδιά της περιοχής επιχειρούν να παίξουν ρόλο πυροσβέστη. Η Τουρκία, αν και παραδοσιακά ανταγωνιστική με το Ιράν, φοβάται ότι μια βίαιη αποσταθεροποίηση της γειτονικής χώρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύμα προσφύγων και να επηρεάσει άμεσα τη δική της ασφάλεια. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών είχε αλλεπάλληλες επαφές με την ιρανική πλευρά, τονίζοντας την ανάγκη για διάλογο και πολιτική λύση.
Παράλληλα, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες χώρες του Κόλπου εντείνουν τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, προσπαθώντας να αποτρέψουν ένα σενάριο στρατιωτικής σύγκρουσης που θα τις έφερνε στο επίκεντρο των αντιποίνων.
Οι διαδηλώσεις και το ανθρώπινο κόστος
Στο εσωτερικό του Ιράν, η κατάσταση παραμένει εκρηκτική. Οι αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις, που ξέσπασαν πριν από εβδομάδες, έχουν λάβει διαστάσεις πρωτοφανείς από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μιλούν για χιλιάδες νεκρούς και συλληφθέντες, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αφήνει να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει «πολύ ισχυρές» κινήσεις εάν συνεχιστεί η αιματοχυσία, ανεβάζοντας περαιτέρω τους τόνους.
Φόβοι για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση
Παρά το γεγονός ότι αρκετά αραβικά κράτη θα επιθυμούσαν ένα αποδυναμωμένο Ιράν, ελάχιστοι στην περιοχή πιστεύουν ότι η κατάρρευση του καθεστώτος θα έφερνε σταθερότητα. Αντίθετα, κυριαρχεί ο φόβος ενός «πληγωμένου θηρίου» που, πιεσμένο εσωτερικά και εξωτερικά, θα αντιδράσει επιθετικά προς κάθε κατεύθυνση.
Η μερική εκκένωση της αμερικανικής βάσης στο Κατάρ λειτουργεί, έτσι, περισσότερο ως προειδοποιητικό καμπανάκι παρά ως απλό στρατιωτικό μέτρο. Σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες είναι λεπτές και οι συμμαχίες ρευστές, κάθε κίνηση μπορεί να πυροδοτήσει εξελίξεις με παγκόσμιες συνέπειες.
