Γκρίζα σύννεφα φέρνει η Mercosur

Την περίοδο που οι αγροτικές κινητοποιήσεις ήταν σε πλήρη εξέλιξη και χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφοι έδιναν σκληρό αγώνα επιβίωσης, η κυβέρνηση έδινε θετική ψήφο στη συμφωνία Mercosur, διευκολύνοντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συγκεντρώσει το αναγκαίο ποσοστό ψήφων υπέρ της συμφωνίας, που εξυπηρετεί τα μεγάλα συμφέροντα στην ΕΕ.

Η χώρα μας ήταν από τις ελάχιστες, αν όχι η μοναδική μαζί με την Ιταλία, που έχουν ακόμα σημαντικό αγροτικό πληθυσμό, και η οποία αποφάσισε να στηρίξει τη συμφωνία Mercosur. Η Γαλλία του Μακρόν που είδε τα τρακτέρ των ντόπιων αγροτών να κατακλύζουν ακόμα και το Παρίσι με φόντο τον Πύργο του Άιφελ, αναγκάστηκε να αλλάξει στάση και να καταψηφίσει τη συμφωνία, ώστε να φανεί ότι στηρίζει τα αιτήματα των ανθρώπων της του πρωτογενούς τομέα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη από την άλλη αρνήθηκε να κινηθεί κόντρα στο κυρίαρχο ευρωπαϊκό ρεύμα, ακόμα κι αν αυτό προβλέπεται να επιφέρει σκληρό πλήγμα στον εγχώριο αγροτικό τομέα.

Μήπως όμως πρόκειται για θετική εξέλιξη για τους έλληνες αγρότες; Μήπως θα βγουν ωφελημένοι από το άνοιγμα νέων αγορών και από την πρόσβαση των προϊόντων τους σε εκατομμύρια νέους καταναλωτές στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού; Μήπως θα προϊόντα μας ΠΟΠ θα κερδίσουν νέους πελάτες;

Η συμφωνία «ελεύθερου εμπορίου» της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία), προβλέπει την κατάργηση των δασμών στο 91% των προϊόντων, διευκολύνοντας τόσο τις εξαγωγές της ΕΕ (αυτοκίνητα, χημικά, φάρμακα κ.α.) και την κερδοφορία των μεγάλων ευρωπαϊκών, όσο και τις εξαγωγές των χωρών της Νότιας Αμερικής, κυρίως στον πρωτογενή τομέα, αλλά και σε βιομηχανικά προϊόντα χαμηλότερης επεξεργασίας.

Η συμφωνία Mercosur ήταν υπό διαπραγμάτευση εδώ και 25 χρόνια, ωστόσο οι διαδικασίες επιταχύνθηκαν υπό την καταλυτική επίδραση της επιβολής δασμών από τις ΗΠΑ, του εμπάργκο στη Ρωσία και των εμπορικών εντάσεων με την Κίνα, που έφεραν σε μεγάλη πίεση την ευρωπαϊκή οικονομία.

Μεγάλοι κερδισμένοι από τη συμφωνία με τη Mercosur αναμένεται να είναι οι αυτοκινητοβιομηχανίες και άλλοι μεγάλοι βιομηχανικοί κλάδοι της Ευρώπης (βασικά κεντρικής και βόρειας) όπως και ο ανεπτυγμένος και βιομηχανοποιημένος αγροτικός και κτηνοτροφικός κλάδος της Νότιας Αμερικής. Η Ελλάδα ούτε το ένα διαθέτει ούτε το άλλο….

Απεναντίας, η χώρα μας θα κατακλυστεί από αθρόες εισαγωγές φθηνών και αμφίβολης ποιότητας και διατροφικής ασφάλειας αγροτικών προϊόντων από τις χώρες της Αμερικής, που θα πιέσουν ακόμα περισσότερο τους φτωχομεσαίους αγρότες κι ευρύτερα. Το εμπορικό αγροτικό ισοζύγιο της Ελλάδας με τις χώρες της Mercosur σήμερα είναι ήδη εξαιρετικά αρνητικό, με αναλογία 1 προς 13 σε βάρος της καθώς σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 η Ελλάδα εισήγαγε αγροτικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά (χωρίς τον καπνό) αξίας 452,1 εκατ. ευρώ, ενώ εξήγαγε στις ίδιες χώρες προϊόντα αξίας μόλις 34,5 εκατ. ευρώ.

Οι εξαγωγές των ελληνικών αγροτικών προϊόντων εκτιμάται ότι δεν θα αυξηθούν σημαντικά με την προβλεπόμενη μείωση των δασμών γιατί προνομιακή θέση σε αυτές τις χώρες έχουν άλλες μεσογειακές χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία με παρόμοια προϊόντα, αλλά και επειδή οι καταναλωτές της Merocosur έχουν χαμηλό βιοτικό επίπεδο και τα ελληνικά προϊόντα είναι ποιοτικά και ακριβά για αυτούς. Όσο για την προστασία των ΠΟΠ προϊόντων, αυτή θα γίνει πλήρως σε μία επταετία, ενώ όσον αφορά ειδικά στη φέτα είναι ορατός ο κίνδυνος να απωλέσει τον χαρακτηρισμό ΠΟΠ με την εξόντωση των αυτόχθονων φυλών αιγοπροβάτων λόγω της ευλογιάς, αλλά και της περιορισμένης παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος που πλέον δεν θα επαρκεί για επιπλέον εξαγωγές.

Όσον αφορά στις εισαγωγές της Ελλάδας σε αγροτικά προϊόντα από τη Mercosur αφορούν κυρίως πρώτες ύλες, αλλά και τρόφιμα που χρησιμοποιούνται στην κατανάλωση, στη μεταποίηση και τις ζωοτροφές. Εισάγουμε κυρίως για βόειο κρέας και πουλερικά (από Βραζιλία και Αργεντινή), ζάχαρη (Βραζιλία) και βέβαια σόγια και προϊόντα σόγιας, που κατευθύνονται κυρίως στη ζωική παραγωγή ως ζωοτροφές, ενώ ανάλογο προορισμό έχουν κυρίως και οι εισαγωγές καλαμποκιού κι άλλων σιτηρών. Επίσης, οι χώρες της Mercosur εξάγουν στην Ευρώπη και στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες ρυζιού, μελιού και άλλων βασικών αγροτικών προϊόντων. Από τις εισαγωγές δεν λείπουν τα φρούτα και τα εσπεριδοειδή (π.χ. τα περιβόητα λεμόνια Αργεντινής), πρώτες ύλες για τη βιομηχανία τροφίμων ή προϊόντα πρώτης μεταποίησης.

Ένα άλλο κρίσιμο θέμα είναι και η ποιότητα αυτών των τροφίμων. Παρότι η ΕΕ ισχυρίζεται πως θα υπάρξει (σε βάθος χρόνου) ρήτρα αμοιβαιότητας για την προσαρμογή του τρόπου παραγωγής των χωρών της Mercosur στα ευρωπαϊκά πρότυπα, η πραγματικότητα σήμερα είναι πως μόνο στην Αργεντινή και στη Βραζιλία καλλιεργούνται γενετικώς τροποποιημένα φυτά σε έκταση 900 εκατ. στρεμμάτων (30 φορές η συνολική γεωργική έκταση της Ελλάδας), πως επιτρέπονται μαζικοί αεροψεκασμοί με κίνδυνο γενικευμένων επιμολύνσεων των αγροτικών προϊόντων με αφλατοξίνες, καρκινογόνες ορμόνες και απαγορευμένα φυτοφάρμακα. Απέναντι σε αυτή τη μαζική επιμόλυνση οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι στην Ευρώπη, όταν κι αν γίνονται, θα έχουν μικρό αποτέλεσμα.

Το σίγουρο είναι πως η υλοποίηση της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur θα πιέσει πολύ το εισόδημα των ελλήνων αγροτών, θα ενισχύσει τις τάσεις καταστροφής μικρομεσαίων κυρίως εκμεταλλεύσεων και θα συμβάλλει στην παραπέρα συγκέντρωση του αγροτικού τομέα σε ακόμα λιγότερα χέρια, βάζοντας άλλο ένα λιθαράκι στην αποψίλωση του εγχώριου πρωτογενούς τομέα.