Αυθαίρετα: Τέλη Μαρτίου εκπνέει το «παράθυρο» τακτοποίησης

Περίπου δυόμισι μήνες, έως τις 31 Μαρτίου, έχουν προθεσμία χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων να τακτοποιήσουν τα αυθαίρετα.

Μετά την ημερομηνία αυτή, όσα ακίνητα εξακολουθούν να έχουν πολεοδομικές εκκρεμότητες κινδυνεύουν να καταστούν πρακτικά μη μεταβιβάσιμα, προκαλώντας έντονη αναστάτωση τόσο στους ιδιοκτήτες τους, όσο και στην αγορά ακινήτων συνολικά.

Τα αυθαίρετα

Έως σήμερα, πάνω από 1,7 εκατομμύρια ακίνητα έχουν ενταχθεί σε ρυθμίσεις νομιμοποίησης αυθαιρέτων. Παρ’ όλα αυτά, όσο πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας, ο ρυθμός δεν επιταχύνεται καθώς πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν πλήρως τις αποκλίσεις του ακινήτου τους μέχρι να βρεθούν μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο.

Πίσω από τις κλειστές πόρτες, στο ΥΠΕΝ υπάρχει πλήρης επίγνωση ότι το ζήτημα δεν μπορεί να παραπεμφθεί στις καλένδες και ότι το κεφάλαιο των αυθαιρέτων πρέπει να ανοίγει ξανά, φέρνοντας στο προσκήνιο δύσκολα διλήμματα: θα υπάρξει νέα ανάσα χρόνου ή θα μπει οριστικό φρένο;

Θα επικρατήσει η προσαρμογή ή η αδιαπραγμάτευτη γραμμή; Και πάνω απ’ όλα, ποια θα είναι η τύχη των ακινήτων που ξεφεύγουν από τις «ανώδυνες» κατηγορίες, δηλαδή τι θα γίνει με εκείνα που έχουν μεγάλες αυθαιρεσίες ή είναι εξ ολοκλήρου αυθαίρετα (Κατηγορία 5).

Για τις μικρότερες παραβάσεις, το επικρατέστερο σενάριο συνδέει τη λύση με την ίδια τη μεταβίβαση. Δηλαδή, να μην κλείσει οριστικά η πόρτα των νομιμοποιήσεων, αλλά να παραμείνει μισάνοιχτη μέχρι τη στιγμή που ο ιδιοκτήτης θα χρειαστεί να εκδώσει Ταυτότητα Κτιρίου.

Τότε και μόνο τότε θα ενεργοποιείται η υποχρέωση τακτοποίησης. Η βασική προϋπόθεση, ωστόσο, δεν αλλάζει: καμία νομιμοποίηση δεν επιτρέπεται για αυθαίρετα που κατασκευάστηκαν μετά τον Ιούλιο του 2011.

Αν οι Κατηγορίες αυθαιρέτων «1» έως «4» προκαλούν πονοκέφαλο, η Κατηγορία «5» παραμένει ανοιχτό μέτωπο, εδώ και μια τετραετία. Από το 2020, τα μεγάλα αυθαίρετα – κτίρια με σοβαρές παραβάσεις ή χωρίς άδεια – βρίσκονται σε θεσμικό κενό. Και το πρόβλημα δεν αφορά μόνο ιδιώτες.

Σχολεία, δημαρχεία, δημοτικά κτίρια, ακόμη και νοσοκομεία, εμφανίζονται πολεοδομικά «μετέωρα». Εκτιμήσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) ανεβάζουν το ποσοστό των δημόσιων κτιρίων αυτής της κατηγορίας έως και στο 30%. Το αποτέλεσμα; Αδυναμία ένταξης σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή στατικής ενίσχυσης, ακόμη κι όταν υπάρχουν έτοιμα ευρωπαϊκά κονδύλια. Η Ευρώπη χρηματοδοτεί μόνο ό,τι είναι νομικά τακτοποιημένο.