Η ευλογιά των προβάτων εξαπλώνεται ραγδαία στην ελληνική ύπαιθρο, οδηγώντας στη μαζική θανάτωση κοπαδιών και σε απόγνωση χιλιάδες κτηνοτρόφους. Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει δωρεάν εμβόλια, η κυβέρνηση αρνείται να τα χρησιμοποιήσει, επικαλούμενη κινδύνους για το εμπόριο — με τη φέτα να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της κρίσης.
Οι συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικές για τη φέτα — το εθνικό τυρί της χώρας.
Περισσότερα από 470.000 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί και περίπου 2.500 κτηνοτροφικές μονάδες έχουν κλείσει
Η ευλογιά των προβάτων είναι εξαιρετικά μεταδοτική και, βάσει διεθνών κανονισμών, ακόμη και ένα μόνο κρούσμα οδηγεί στη μαζική θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών. Από το πρώτο κρούσμα που καταγράφηκε στη βόρεια Ελλάδα το 2024, περισσότερα από 470.000 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί και περίπου 2.500 κτηνοτροφικές μονάδες έχουν κλείσει.
Η κρίση απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας και, κατ’ επέκταση, τη φέτα, στην παραγωγή της οποίας κατευθύνεται περίπου το 80% του εγχώριου αιγοπρόβειου γάλακτος.
«Αν δεν υπάρξει άμεση αντίδραση, η φέτα θα γίνει είδος πολυτελείας», αναφέρει στο Politico η Βάσω Φασούλα, κτηνοτρόφος στη Θεσσαλία, η οποία έχει περιορίσει τα 2.500 πρόβατά της σε καθεστώς αυστηρής απομόνωσης για να αποφύγει τη μόλυνση.
Ο εμβολιασμός για την ευλογιά προβάτων
Μια προφανής εναλλακτική στη μαζική θανάτωση των ζώων είναι ο εμβολιασμός — μια λύση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, προσφέρει δωρεάν. «Ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων κρουσμάτων, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που θανατώνονται», έγραψε πέρυσι στην Αθήνα ο Επίτροπος για την Ευημερία των Ζώων Όλιβερ Βάρχελι.
Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει σταθερά αυτή την επιλογή, επικαλούμενη τον φόβο ότι ο εμβολιασμός θα χαρακτηρίσει τη χώρα ως ενδημική περιοχή, με σοβαρές επιπτώσεις στο εμπόριο και τις εξαγωγές.
Η στάση αυτή έχει προκαλέσει οργή στους αγρότες, οι οποίοι εδώ και εβδομάδες έχουν αποκλείσει εθνικές οδούς σε όλη τη χώρα. Ένα από τα βασικά τους αιτήματα είναι η άμεση έναρξη μαζικού εμβολιασμού, δηλώνοντας πως δεν θα αποχωρήσουν αν δεν ικανοποιηθεί.
Οι «αντιεμβολιαστές»
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κωνσταντίνος Τσιάρας, υποστηρίζει ότι οι επιστημονικές επιτροπές δεν εισηγούνται τον εμβολιασμό. Παράλληλα, κυβερνητικοί σύμβουλοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην ΕΕ — αν και η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει τη χρήση εμβολίων που έχουν εγκριθεί σε τρίτες χώρες σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι Βρυξέλλες υπενθυμίζουν ότι η Ελλάδα εφάρμοσε με επιτυχία εμβολιασμό τη δεκαετία του 1980 για να αναχαιτίσει παρόμοια επιδημία και καλούν την κυβέρνηση να επαναλάβει αυτή την πρακτική.
Οι κτηνοτρόφοι απορρίπτουν τα κυβερνητικά επιχειρήματα. «Η ασθένεια δεν πρόκειται να εξαφανιστεί χωρίς εμβόλιο», λέει ο Γιώργος Τερζάκης, πρόεδρος κτηνοτροφικού συλλόγου στη Θεσσαλία.
Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι η άρνηση του εμβολιασμού σχετίζεται με τη συγκάλυψη ενός σκανδάλου αγροτικών επιδοτήσεων, καθώς η καταγραφή των εμβολιασμένων ζώων θα αποκάλυπτε τον πραγματικό αριθμό του ζωικού κεφαλαίου στη χώρα.
Τα κοπάδια εξαφανίζονται
Στο μεταξύ, οικογένειες που ζουν από την κτηνοτροφία εδώ και γενιές βλέπουν τα κοπάδια τους να εξαφανίζονται μέσα σε μία ημέρα, θαμμένα συχνά στη γη τους. Κάποιοι καταφεύγουν στον παράνομο εμβολιασμό, γεγονός που — σύμφωνα με την κυβέρνηση — αλλοιώνει τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Η Θεσσαλία, ήδη πληγωμένη από τις καταστροφικές πλημμύρες του 2023 και την πανώλη που ακολούθησε, βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης.
«Δεν μπορώ να θυμηθώ τη μέρα που θανάτωσαν τα ζώα μου χωρίς να κλάψω», λέει ο Δημήτρης Παπαζιάκας, κτηνοτρόφος κοντά στη Λάρισα.
Και καθώς ο κίνδυνος νέων πλημμυρών παραμένει, οι φόβοι μεγαλώνουν: «Αν πλημμυρίσει ξανά», λέει η Φασούλα, «ό,τι έχει θαφτεί θα βγει στην επιφάνεια».
