Σε διετή παράταση της προθεσμίας νομιμοποίησης αυθαιρέτων κατασκευών μικρής και μεσαίας κλίμακας – των λεγόμενων Κατηγοριών 1 έως 4 – προσανατολίζεται το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).
Σύμφωνα με πληροφορίες, ήδη προετοιμάζεται ρύθμιση που θα μεταθέτει την καταληκτική ημερομηνία τακτοποίησης έως την 31η Μαρτίου 2028, αναγνωρίζοντας ότι απαιτείται ρεαλιστικός χρόνος τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τους μηχανικούς που καλούνται να «ξεμπλέξουν» δεκαετίες πολεοδομικών εκκρεμοτήτων.
Ακίνητα σε αδιέξοδο χωρίς παράταση
Η υφιστάμενη προθεσμία για την τακτοποίηση αυθαιρέτων των κατηγοριών 1 έως 4 λήγει στις 31 Μαρτίου 2026. Εάν δεν δοθεί παράταση, η αγορά ακινήτων κινδυνεύει με παράλυση, καθώς χιλιάδες μεταβιβάσεις απειλούνται να μείνουν στα χαρτιά. Κι αυτό διότι αγορές, πωλήσεις, γονικές παροχές και δωρεές «σκοντάφτουν» σε αποκλίσεις της δόμησης που για χρόνια θεωρούνταν «αθώες»: μια μικρή μετατόπιση της οικοδομής, μια αλλαγή χρήσης, μια διαμερισμάτωση που έγινε από τον εργολάβο αλλά δεν δηλώθηκε ποτέ.
Σε κάθε περίπτωση, η διετής παράταση δεν φαίνεται να ικανοποιεί τους εκπροσώπους της ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων), οι οποίοι ζητούν η θεσμοθέτηση μόνιμης και απρόθεσμης διαδικασίας τακτοποίησης αυθαιρέτων, με αυστηρότερες προϋποθέσεις και ειδικούς κανόνες.
Στο τραπέζι και τα μεγάλα αυθαίρετα (Κατηγορία 5)
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ΠΟΜΙΔΑ και στη δυνατότητα τακτοποίησης, με αυστηρότερες προϋποθέσεις και ειδικούς κανόνες, των αυθαιρέτων της λεγόμενης «Κατηγορίας 5», δηλαδή των εξ ολοκλήρου αυθαιρέτων κτισμάτων ή εκείνων που ξεπερνούν κατά 40% την επιτρεπόμενη δόμηση ή κάλυψη ή εκείνων που υπερβαίνουν κατά 20% το επιτρεπόμενο ύψος. Από το φθινόπωρο του 2020, τα μεγάλα αυθαίρετα βρίσκονται σε θεσμικό κενό.
Το πρόβλημα ωστόσο δεν αφορά μόνο ιδιώτες. Δημόσια και δημοτικά κτίρια παραμένουν εκτός ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων για ενεργειακή αναβάθμιση ή στατική ενίσχυση, καθώς η Ευρώπη δεν χρηματοδοτεί αυθαίρετα κτίρια – ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το επιτελείο του ΥΠΕΝ εξετάζει το άνοιγμα της τακτοποίησης για την «Κατηγορία 5». Ωστόσο, το πιθανότερο είναι ότι η ρύθμιση θα αφορά περιορισμένο αριθμό κτιρίων, κυρίως της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, βάσει κριτηρίων που ακόμη δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Η ΠΟΜΙΔΑ πάντως ζητά υπαγωγή αυθαιρέτων κτιρίων και χώρων «Κατηγορίας 5» σε ειδική διαδικασία τακτοποίησης εφόσον πρόκειται για αστικές κατοικίες ή με σκοπό την αλλαγή χρήσης τους σε κύρια κατοικία.
Παράταση για την ταυτότητα κτιρίων
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ομοσπονδία ζητά τριετή παράταση της προθεσμίας έκδοσης ταυτότητας κτιρίου για τα ιδιωτικά κτίρια «δημόσιας χρήσης», η οποία λήγει στις 31 Ιανουαρίου. Αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι το ΥΠΕΝ προσανατολίζεται σε παράταση της προθεσμίας έως τις 31 Ιανουαρίου 2028.
Η υποχρέωση (άρθρο 55 του Ν.4495/2017) αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες κτιρίων του Δημοσίου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα, σχολεία, θέατρα, σινεμά και άλλες υποδομές συνάθροισης κοινού, υγειονομικές δομές, τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τ.μ. κ.λπ..
Κίνδυνος «παγώματος» επενδύσεων και πρόστιμα
Η συγκεκριμένη ρύθμιση κρίνεται απαραίτητη, διαφορετικά κινδυνεύουν να «παγώσουν» εντάξεις κτιρίων σε προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ», η έκδοση οικοδομικών αδειών και εγκρίσεις εργασιών για εργασίες μικρής κλίμακας κλπ.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η μη συμπλήρωση ή η εκπρόθεσμη συμπλήρωση της Ταυτότητας Κτιρίου επισύρει πρόστιμο που κυμαίνεται από 200 ευρώ και φτάνει στο 10 % της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
Συνάντηση ΥΠΕΝ – ΠΟΜΙΔΑ και ανοιχτός δίαυλος
Το ζήτημα των παρατάσεων στις προθεσμίες νομιμοποίησης αυθαιρέτων και έκδοσης ταυτότητας κτιρίων περιλαμβάνεται στα επτά αιτήματα που είχε θέσει ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ κ. Στράτος Παραδιάς με επιστολή της στις 11 Ιανουαρίου προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, σχετικά με τα εκκρεμή πολεοδομικά προβλήματα της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Μάλιστα, χθες πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας των επιτελείων ΥΠΕΝ και ΠΟΜΙΔΑ, υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, η οποία ολοκληρώθηκε με την δέσμευση και των δύο πλευρών να διατηρήσουν ανοικτό και σταθερό δίαυλο επικοινωνίας.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι το ΥΠΕΝ, ακούγοντας τις θέσεις και τις προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ, προχωρά με συγκεκριμένες και συντονισμένες παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας δικαίου και της αξιοπιστίας του θεσμικού πλαισίου για την ακίνητη περιουσία, καθώς και στην επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών και τον ορθολογικό σχεδιασμό του χώρου με σαφείς και ενιαίους κανόνες.
Πολεοδομικά σχέδια, ψηφιακός χάρτης και ΕΟΚΕΔ
Μάλιστα, ο κ. Παπασταύρου ενημέρωσε την ΠΟΜΙΔΑ για την εξέλιξη της εκπόνησης των 227 Τοπικών και 18 Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων στην επικράτεια, τη δημιουργία του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, την ολοκλήρωση του ψηφιακού χάρτη και τη δημιουργία του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), ο οποίος θα αποτελεί έναν ενιαίο οργανισμό, με αποστολή την καταγραφή, τεκμηρίωση και εγγύηση της ιδιοκτησίας, την έκδοση οικοδομικών αδειών, τον έλεγχο των κατασκευών και τη διασφάλιση της τήρησης της πολεοδομικής νομοθεσίας.
