Οι ρωγμές στο δολάριο

Από την δεκαετία του 1970 έχει ξεκινήσει η συζήτηση για την αποδολαριοποίηση. Από τότε κατά καιρούς έχει έλθει στο προσκήνιο αλλά όχι με τον εμφατικό τρόπο που συζητιέται το τελευταίο διάστημα, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος αλλάζει την παγκόσμια τάξη των πραγμάτων.

Η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν η πρώτη μεγάλη δυτική κεντρική τραπεζίτης που εξέφρασε ρητές ανησυχίες για την ευθραυστότητα του δολαρίου, του οποίου η διεθνής κυριαρχία είπε «δεν πρέπει πλέον να θεωρείται δεδομένη».

Ο διεθνής ρόλος του αμερικανικού νομίσματος βρίσκεται σε καθοδική πορεία εδώ και δύο και πλέον δεκαετίες. Αν και παραμένει κυρίαρχο στις εμπορικές συναλλαγές, το μερίδιο του στα συναλλαγματικά αποθέματα των κεντρικών τραπεζών έχει υποχωρήσει κάτω από το 60% στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, παράλληλα με το μακροοικονομικό του αποτύπωμα.

Ένας συνδυασμός πολιτικών και οικονομικών λόγων μειώνει σιγά-σιγά την κυριαρχία του. Οι δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας οδήγησαν  αρκετές χώρες να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης άλλων νομισμάτων για τις εμπορικές συναλλαγές αλλά και να αυξήσουν τα αποθέματά τους σε χρυσό. Η Βραζιλία, η Αργεντινή, το Μπαγκλαντές και η Ινδία, χρησιμοποιούν άλλα νομίσματα και περιουσιακά στοιχεία, όπως είναι το κινεζικό γουάν και το bitcoin για το εμπόριο και τις πληρωμές.

Ωστόσο ελλείψει εναλλακτικού παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος ο χρυσός έχει αναδειχθεί ο μεγαλύτερος αντίπαλος του δολαρίου.

Ο διπλασιασμός της τιμής του χρυσού τους τελευταίους 18 μήνες σημαίνει ότι οι ξένες κεντρικές τράπεζες κατέχουν για πρώτη φορά από το 1996 περισσότερο χρυσό (4 τρισ. δολάρια) από ό,τι ομόλογα των ΗΠΑ (3,9 τρισ. δολάρια).

Επιπλέον η πολιτική και οικονομική ατζέντα του Αμερικανού προέδρου ενδέχεται να επιταχύνει την διαδικασία της αποδολαριοποίησης, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Morgan Stanley, που θέτει ερωτήματα για το status του δολαρίου στον πολυπολικό κόσμο που αναδύεται.

Το υψηλό χρέος, το εμπόριο, οι κυρώσεις, η ασφάλεια αλλά και η ανεξαρτησία των αμερικανικών θεσμών όπως διαμορφώνονται στη δεύτερη θητεία Τραμπ είναι κρίσιμοι παράγοντες που οδηγούν στην απομάκρυνση από το αμερικανικό νόμισμα.

«Συνολικά, πιστεύουμε ότι αυτοί οι παράγοντες (η αβεβαιότητα των πολιτικών) είναι ουδέτεροι έως ελαφρώς επιταχυντικοί για αυτή τη μετάβαση από το δολάριο, αλλά η εξέλιξή τους στο εγγύς μέλλον θα είναι πιθανώς κρίσιμη για τον προσδιορισμό της έκτασης αυτής της μεταβολής» αναφέρει η αμερικανική τράπεζα.

Η βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους που διογκώνεται σε συνδυασμό με υψηλά ελλείμματα έχει κατά καιρούς προβληματίσει αγορές και κεντρικές τράπεζες ενώ κρατά σε εγρήγορση τους επενδυτές.

Η ισχυρή πίεση που ασκεί ο Αμερικανός πρόεδρος στην Fed για να μειώσει τα επιτόκια δημιουργεί ρωγμές στην εικόνα της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας να χαράσσει τη νομισματική πολιτική με γνώμονα την οικονομία και αποτυπώνεται και στο δολάριο, που σε περιόδους αναστάτωσης, δε λειτουργεί ως ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο.

Τέλος, η αυξημένη αβεβαιότητα στις εμπορικές σχέσεις και η χρήση των δασμών από τον Τραμπ ως μέσο πίεσης για την απόσπαση πολιτικών παραχωρήσεων, όπως παρατηρείται με τη Γροιλανδία δημιουργούν περαιτέρω τριγμούς στην κυριαρχία του δολαρίου.