Η συμφωνία που έπεισε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να εκτονώσει την κλιμακούμενη κρίση σχετικά με τη Γροιλανδία ανοίγει τον δρόμο για το ΝΑΤΟ να ενισχύσει την ασφάλεια στην περιοχή της Αρκτικής και να αποκρούσει οποιαδήποτε απειλή από τη Ρωσία ή την Κίνα.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε αμέσως μετά την άφιξη του Τραμπ την Τετάρτη στο ελβετικό θέρετρο εξαρτάται επίσης από την τήρηση της υπόσχεσης του Αμερικανού ηγέτη να μην επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες
Το «πλαίσιο» που ανέφερε ο Τραμπ μετά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, αργά την Τετάρτη, περιλαμβάνει τη στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο την απομάκρυνση των κινεζικών συμφερόντων και την ενίσχυση της παρουσίας του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με έναν ευρωπαίο αξιωματούχο που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε αμέσως μετά την άφιξη του Τραμπ την Τετάρτη στο ελβετικό θέρετρο εξαρτάται επίσης από την τήρηση της υπόσχεσης του Αμερικανού ηγέτη να μην επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες, δήλωσε στο Bloomberg ο αξιωματούχος υπό τον όρο της ανωνυμίας. Προς το παρόν, η συμφωνία μειώνει την πιο σοβαρή απειλή για τη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Όσον αφορά την προστασία της Αρκτικής, με προτεραιότητα τη Γροιλανδία, πρέπει να αφιερώσουμε περισσότερη ενέργεια, περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη προσοχή σε αυτό το θέμα, επειδή γνωρίζουμε ότι οι θαλάσσιες οδοί ανοίγουν», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, στον αρχισυντάκτη του Bloomberg News, Τζον Μικλεθουέιτ, σε συνέντευξη στο Νταβός.
Δεν συζητήθηκε το ζήτημα της κυριαρχίας, μια σαφής ανατροπή των εξελίξεων τις τελευταίες εβδομάδες, από τότε που ο Τραμπ — προκαλώντας όλο και μεγαλύτερη ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες — επανειλημμένα έκανε δραματικές δηλώσεις σχετικά με τη Γροιλανδία, που ανήκει στη Δανία, η οποία με τη σειρά της είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
«Δεν αναφερθήκαμε καθόλου σε αυτές τις λεπτομέρειες», δήλωσε ο Ρούττε. Ούτε συζητήθηκε το ζήτημα της αυξημένης παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων, αν και η δανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι είναι «απολύτως ανοιχτή» σε ένα τέτοιο σενάριο, σύμφωνα με τον Ρούττε. Ενώ ο Τραμπ ήταν ενθουσιώδης για τις προοπτικές μιας συμφωνίας, οι ηγέτες έχουν ακόμα μόνο ένα γενικό περίγραμμα του τι θα πρέπει να περιλαμβάνει η τελική συμφωνία — και παραμένει να γίνει πολλή δουλειά.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, τόνισε αυτό το σημείο σε συνέντευξή της στα δανικά μέσα ενημέρωσης, όπου υπογράμμισε ότι ο Ρούτε δεν έχει εξουσιοδότηση να διαπραγματευτεί εκ μέρους της χώρας της — και ενίσχυσε τη θέση της ότι η παραχώρηση εδαφών στις ΗΠΑ δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
«Πρέπει να βρούμε έναν δρόμο που να σέβεται το διεθνές δίκαιο και την κυριαρχία», δήλωσε η Φρέντερικσεν στα κανάλια DR και TV2.
Πέρα από τα κύρια σημεία σχετικά με την ασφάλεια στην Αρκτική και την υπεράσπιση της Γροιλανδίας, η μορφή του πλαισίου — και σε ποιο βαθμό επιτεύχθηκε συμφωνία — παρέμεινε ασαφής.
«Όλα όσα θέλουμε»
Στοιχεία από αυτά που συζητήθηκαν στο Νταβός είχαν ήδη τεθεί επί τάπητος. Ορισμένα ήταν παρόμοια με αυτά που προέκυψαν την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, όταν μια δανική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με τον αμερικανό αντιπρόεδρο Τζ.Ντ. Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις συνομιλίες. Αυτό περιελάμβανε μια ομάδα εργασίας για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας.
Οι ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ είχαν επίσης υποβάλει πρόταση για δραστηριότητα υπό την ηγεσία της συμμαχίας με επίκεντρο την Αρκτική και τη Γροιλανδία. Ένα άλλο στοιχείο της συμφωνίας αφορά στην ανανέωση μιας συμφωνίας του 1951 που παρέχει στο αμερικανικό στρατό ευρεία ελευθερία κινήσεων για την υπεράσπιση της Γροιλανδίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ανέφεραν οι πηγές.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox Business ότι οι όροι της συμφωνίας βρίσκονται σε διαπραγμάτευση, «αλλά, ουσιαστικά, πρόκειται για πλήρη πρόσβαση». «Δεν υπάρχει τέλος, δεν υπάρχει χρονικό όριο», είπε ο Τραμπ. «Παίρνουμε ό,τι θέλουμε χωρίς κόστος». Όταν ρωτήθηκε αν οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τελικά τη Γροιλανδία, απάντησε: «Είναι πιθανό. Αλλά εν τω μεταξύ, παίρνουμε ό,τι θέλαμε, απόλυτη ασφάλεια». Το παγωμένο έδαφος — το μεγαλύτερο νησί του κόσμου — έχει καταστεί ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα της συμμαχίας στην Αρκτική, καθώς η τήξη των πάγων έχει ανοίξει θαλάσσιες οδούς στον άπω βορρά που θα μπορούσαν να προσφέρουν στους αντιπάλους μια άμεση διαδρομή προς τον Ατλαντικό. Ο Τραμπ είχε παρουσιάσει τον ισχυρισμό του ως έναν τρόπο υπεράσπισης των ΗΠΑ από απειλές, ένα στρατηγικό σημείο που έχουν επαναλάβει οι ηγέτες του ΝΑΤΟ.
Κατά την άφιξή του, ο Τραμπ απηύθυνε ομιλία στους συμμετέχοντες του Παγκόσμιου Φόρουμ, επαναλαμβάνοντας το αίτημά του προς τη Δανία να παραδώσει τη Γροιλανδία και ενισχύοντας τις απειλές του να επιβάλει κυρώσεις από τον επόμενο μήνα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιωτικό προσωπικό στο έδαφος του νησιού.
Ωστόσο, μετριάσε κάπως τη στάση του, αποκλείοντας τη χρήση βίας και καλώντας σε συνομιλίες για μια «απόκτηση». Η ρητορική του Αμερικανού προέδρου έχει γίνει πιο έντονα αισθητή από τους ίδιους τους Γροιλανδούς, τροφοδοτώντας τον φόβο και σκληραίνοντας την αντίθεση των νησιωτών προς τις ΗΠΑ. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ-Νίλσεν, ζήτησε αυτή την εβδομάδα από τους κατοίκους να αρχίσουν να προετοιμάζονται για μια πιθανή στρατιωτική εισβολή, ακόμη και αν αυτή παραμένει απίθανη.
Η αντίδραση αυτή κινδυνεύει να περιπλέξει κάθε προσπάθεια της Κοπεγχάγης να πείσει την κυβέρνηση της Γροιλανδίας να αποδεχτεί μια συμφωνία που θα επεκτείνει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία, δήλωσε ένας Δανός βουλευτής.
