Η προειδοποίηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι μια «αρμάδα» των ΗΠΑ κατευθύνεται προς το Ιράν έχει εντείνει τις ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική δράση στη Μέση Ανατολή, ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου προς τα πάνω εν μέσω φόβων για διακοπή του εφοδιασμού.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε την πίεση του προς την Τεχεράνη να μην ξαναρχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα
«Παρακολουθούμε το Ιράν», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Air Force One την Πέμπτη. «Ξέρετε ότι έχουμε πολλά πλοία που κατευθύνονται προς τα εκεί, για κάθε ενδεχόμενο. Έχουμε μια μεγάλη νηοπομπή που κατευθύνεται προς τα εκεί και θα δούμε τι θα συμβεί».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε επίσης την πίεση του προς την Τεχεράνη να μην ξαναρχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, επαναλαμβάνοντας τα σχόλια που έκανε στο CNBC στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Οι τιμές του πετρελαίου, που έπεσαν περίπου 2% στην προηγούμενη συνεδρίαση, σημείωσαν άνοδο την Παρασκευή το πρωί.
Το διεθνές σημείο αναφοράς Brent με παράδοση τον Μάρτιο αυξήθηκε κατά 1,1% στα 64,77 δολάρια ανά βαρέλι στις 10:13 π.μ. ώρα Λονδίνου (5:13 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής), και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού WTI για τον ίδιο μήνα σημείωσαν άνοδο 1,2% στα 60,06 δολάρια.
Πάνω από 5.000 νεκροί από την καταστολή στο Ιράν
Τα σχόλια του Τραμπ έρχονται καθώς ο αριθμός των νεκρών από την καταστολή των διαδηλώσεων σε ολόκληρη την Ιράν έφτασε τουλάχιστον τους 5.002, σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency, με σχεδόν 27.000 συλλήψεις. Το HRANA, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός εγγεγραμμένος στις ΗΠΑ, βασίζεται σε ένα δίκτυο ακτιβιστών εντός της Ιράν για τις αναφορές του.
Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στο παζάρι της Τεχεράνης στις 28 Δεκεμβρίου, τροφοδοτήθηκαν από την αυξανόμενη απογοήτευση για τη μακροχρόνια οικονομική κρίση, ιδίως για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίστηκε την απότομη πτώση του εθνικού νομίσματος και την εκτίναξη των τιμών.
Ο Τραμπ φάνηκε να υποχωρεί από τις απειλές για στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν την περασμένη εβδομάδα, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι είχε ενημερωθεί από «πολύ σημαντικές πηγές» στην Τεχεράνη ότι «οι δολοφονίες έχουν σταματήσει».
Ωστόσο, η τελευταία προειδοποίηση του προέδρου των ΗΠΑ προς το Ιράν, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, έχει θέσει τους συμμετέχοντες στην αγορά ενέργειας σε αγωνία. Το Ιράν, μέλος του ΟΠΕΚ, είναι σημαντικός παράγοντας στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, με παραγωγή άνω των 3 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα.
Ο «μόνος παράγοντας που σώζει» το Ιράν
Ο Aditya Saraswat, διευθυντής έρευνας MENA στη Rystad Energy, ανέφερε σε ερευνητική του σημείωση ότι υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια για τις ροές πετρελαίου του Ιράν: διατήρηση του status quo, πρόοδος στις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ ή προετοιμασία για αλλαγή καθεστώτος που θα προκληθεί από την αμερικανική επέμβαση.
«Οι γνωστές τακτικές του Ιράν, όπως το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, η στήριξη στο εμπόριο με την Κίνα και η απειλή πυρηνικής κλιμάκωσης, εξακολουθούν να είναι στο τραπέζι, αλλά πρέπει να σταθμιστούν ως προς την πιθανότητα να έχουν αντίθετα αποτελέσματα για το καθεστώς», δήλωσε ο Saraswat τη Δευτέρα.
Το στενό του Ορμούζ, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα, αναγνωρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα πετρελαϊκά σημεία διέλευσης στον κόσμο.
Η παρεμπόδιση της πλωτής οδού, ακόμη και προσωρινά, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας παγκοσμίως, αύξηση του κόστους μεταφοράς και σημαντικές καθυστερήσεις στην προμήθεια.
Για το Ιράν, σύμφωνα με τον Saraswat, ο «μόνος παράγοντας που το σώζει» είναι ο ρόλος της Κίνας ως βασικού μοχλού των εσόδων από τις εξαγωγές.
«Στην παρούσα φάση, η Κίνα αντιπροσωπεύει το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, με ακόμη και ένα μέρος των φορτίων που έχουν κλειστεί για «άγνωστους» προορισμούς να καταλήγουν στην Κίνα. Αν και το τρέχον μοντέλο εξαγωγών φαίνεται εφικτό στο εγγύς μέλλον, η βιωσιμότητά του γίνεται όλο και πιο υπό όρους», πρόσθεσε.
Μια «καλά εφοδιασμένη» αγορά
Αναλυτές του τομέα της ενέργειας δήλωσαν την περασμένη εβδομάδα στο CNBC ότι οι συμμετέχοντες στην αγορά ήταν προετοιμασμένοι για περαιτέρω διακυμάνσεις των τιμών εν μέσω εντεινόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, λέγοντας ότι μια στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ δεν ήταν πιθανό να επηρεάσει ουσιαστικά την παραγωγή πετρελαίου του Ιράν.
«Ουσιαστικές διακοπές στην παραγωγή πετρελαίου του Ιράν θα οδηγούσαν σε αύξηση των τιμών, αν και ο αντίκτυπος θα παρέμενε περιορισμένος λόγω της υπερπροσφοράς στην παγκόσμια αγορά», δήλωσαν αναλυτές της Fitch Ratings στις 16 Ιανουαρίου.
Μιλώντας στο CNBC, ο Amin Nasser, διευθύνων σύμβουλος της σαουδαραβικής πετρελαϊκής εταιρείας Aramco, δήλωσε επίσης ότι ο ενεργειακός τομέας έχει δείξει «μεγάλη ανθεκτικότητα όσον αφορά τη διαχείριση τυχόν διακυμάνσεων που ενδέχεται να προκύψουν».
Ο Nasser είπε ότι η αγορά είναι «καλά εφοδιασμένη», όταν ρωτήθηκε για τον κίνδυνο διακοπής των προμηθειών πετρελαίου από το Ιράν.
«Αν κοιτάξετε την τελευταία δεκαετία και πόσες διακοπές είχαμε, η αγορά συνέχισε να είναι καλά εφοδιασμένη επειδή οι πηγές είναι επίσης κατανεμημένες», πρόσθεσε.
