Το Νταβός γράφει ιστορία

Reuters Brakingviews

Καλώς ήρθατε ξανά! Μόλις επέστρεψα από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου η ελίτ των συζητήσεων φιλοξένησε ιστορικά γεγονότα – για μια φορά. Οι παρατηρήσεις μου για μια φρενήρη εβδομάδα βρίσκονται παρακάτω.

Αντίθετες απόψεις

Η συμβατική κριτική για το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ είναι ότι πρόκειται για ένα φόρουμ συζητήσεων όπου δεν συμβαίνει τίποτα. Αλλά αυτό δε συνέβη φέτος. Η συνάντηση της παγκόσμιας ελίτ στο Νταβός παρείχε ένα γραφικό σκηνικό με γεωπολιτικές απειλές, οικονομικές υπερβολές και φρενήρη διπλωματία. Τελικά, οι συμμετέχοντες και οι χρηματοπιστωτικές αγορές ανάσαναν με ανακούφιση που αποφεύχθηκε η αναμέτρηση για τη Γροιλανδία. Ωστόσο, οι μελλοντικοί ιστορικοί μπορεί να σημειώσουν την εβδομάδα στο ορεινό θέρετρο της Ελβετίας – που πραγματοποιήθηκε υπό το σύνθημα «Το πνεύμα του διαλόγου, ανοίγει νέα σελίδα» – ως τη στιγμή που η ογδοντακονταετής διατλαντική στρατιωτική συμμαχία διαλύθηκε οριστικά.

Η άμεση κρίση ξεκίνησε και τελείωσε με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η απειλή του προέδρου των ΗΠΑ να επιβάλει νέους δασμούς σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, εκτός αν επιτραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες να αγοράσουν τη Γροιλανδία, προκάλεσε διαμαρτυρίες και βιαστικές συζητήσεις για αντίποινα. Η κρίση κορυφώθηκε την Τετάρτη με την ασαφή ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, όπου δεσμεύτηκε να μην καταλάβει το δανικό έδαφος με τη βία, αλλά απείλησε με όλη τη λεπτότητα ενός μαφιόζου: «Μπορείτε να πείτε ναι και θα σας είμαστε πολύ ευγνώμονες. Ή μπορείτε να πείτε όχι και θα το θυμόμαστε». Λίγες ώρες αργότερα, ο πρώην σταρ των ριάλιτι σόου δήλωσε ότι είχε καταλήξει σε συμφωνία με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

Αν και η συμφωνία τους για συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας στην Αρκτική παραμένει ασαφής, οι χρηματιστηριακές αγορές ανέκαμψαν και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Παρόλα αυτά, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει τώρα να αντιμετωπίσουν ένα μέλλον εκτός της αμερικανικής ασφάλειας. Αυξήσαν τις αμυντικές δαπάνες ως απάντηση στην δικαιολογημένη καταγγελία του Τραμπ ότι συνεισέφεραν πολύ λίγα, ενισχύοντας την ελκυστικότητα των ευρωπαϊκών αμυντικών κατασκευαστών όπως η CSG στις χρηματιστηριακές αγορέ. Ωστόσο, η συναλλακτική προσέγγιση του προέδρου υποτιμά κάθε υπόσχεση μελλοντικής υποστήριξης. Ακόμη και πριν από την τελευταία αναμέτρηση, πολλοί στρατιωτικοί αναλυτές αμφισβητούσαν αν οι ΗΠΑ θα επέμβαιναν σε περίπτωση που ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν απειλούσε ένα μέλος του ΝΑΤΟ. Η κρίση στη Γροιλανδία επιβεβαιώνει ότι η συμμαχία χρειάζεται επειγόντως εναλλακτικές ρυθμίσεις.

Οι συνέπειες της κατάρρευσης της παγκόσμιας τάξης εκτείνονται πολύ πέρα από τα στρατιωτικά θέματα. Όπως δήλωσε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνι, σε μια ισχυρή και ξεκάθαρη ομιλία στο Νταβός την Τρίτη: «Βρισκόμαστε εν μέσω μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης». Πίσω από κλειστές πόρτες, χρηματοδότες και επιχειρηματικοί ηγέτες συζήτησαν τις συνεχιζόμενες συνέπειες για το εμπόριο, τις ροές κεφαλαίων και την τεχνολογία. Ένα επαναλαμβανόμενο θέμα ήταν ότι οι επενδυτές διαφοροποιούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναζητώντας νέες ευκαιρίες στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Ο κόσμος δεν μπορεί να ξεφορτωθεί συλλογικά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των ΗΠΑ χωρίς αντίστοιχη μετατόπιση των εμπορικών ροών. Παρόλα αυτά, μεγάλοι οργανισμοί που προηγουμένως μείωσαν δραστικά τα χαρτοφυλάκιά τους σε κινεζικές μετοχές, τα ξαναφτιάχνουν.

Ο χρηματοοικονομικός προστατευτισμός βρίσκεται επίσης σε άνοδο. Ένας διευθυντής ιδιωτικού επενδυτικού κεφαλαίου δήλωσε ότι ένας σκανδιναβικός οργανισμός είχε αποκλείσει την επένδυση σε αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζεται μια αμερικανική εταιρεία. Η AkademikerPension της Δανίας ανακοίνωσε ότι θα πουλήσει το χαρτοφυλάκιο αξίας 100 εκατομμυρίων δολαρίων σε ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, με αποτέλεσμα ο Σκοτ Μπέσεντ να απορρίψει την επένδυση – και την ίδια τη Δανία – ως «άσχετη».

Οι γελοιότητες του Τραμπ στην Αρκτική επισκίασαν το άλλο κύριο θέμα συζήτησης: την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι συγκεντρωμένοι μεγιστάνες της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των Τζένσεν Ηουάνγκ της Nvidia, Σάτια Ναντέλα της Microsoft και ίλον Μασκ της Tesla, είχαν σχετικά λίγα νέα να αναφέρουν σχετικά με την επαναστατική τεχνολογία. Οι καταναλωτές αγκαλιάζουν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα: οι διευθυντές της Meta Platforms αναφέρουν ότι πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι κάθε μήνα χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ενσωματωμένα στο WhatsApp, το Instagram και το Facebook. Ωστόσο, οι εταιρείες συχνά κολλάνε σε αυτό που ένας σύμβουλος αποκαλεί «πιλοτικό καθαρτήριο» – την κατάσταση αβεβαιότητας που πλήττει πολλά εταιρικά πειράματα τεχνητής νοημοσύνης.

Εν τω μεταξύ, οι συζητήσεις για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή – που στο παρελθόν αποτελούσαν βασικό θέμα στο Νταβός – τέθηκαν στο περιθώριο. Οι εταιρείες και οι σύμβουλοι που επιθυμούσαν να αντιμετωπίσουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα στράφηκαν σε λέξεις όπως «ανθεκτικότητα» ως κάλυψη για τις συζητήσεις σχετικά με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Η γλωσσική γυμναστική κρύβει μια σοβαρή αλλαγή: ενώ οι προηγούμενες συζητήσεις επικεντρώνονταν στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τώρα το επίκεντρο είναι η διαχείριση της υπερθέρμανσης.

Σε τελική ανάλυση, το κοινό του Νταβός έδωσε ακούσια ένα μάθημα για το πώς διαδίδονται οι ψευδείς πληροφορίες. Πριν από την άφιξη του Τραμπ, πολλά στελέχη μου είπαν με μεγάλη βεβαιότητα ότι τα σήματα των κινητών τηλεφώνων στο θέρετρο θα απενεργοποιηθούν ή θα παρεμβληθούν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου ως μέτρο ασφαλείας. Οι εκπρόσωποι ισχυρίστηκαν ότι είχαν ακούσει την είδηση από τους διοργανωτές και έδειξαν προωθημένα μηνύματα WhatsApp. Η είδηση ήταν ψευδής. Την Τετάρτη το απόγευμα, περπατούσα στην κεντρική οδό της πόλης, παρακολουθώντας τη ζωντανή μετάδοση της ομιλίας του Τραμπ στο κινητό μου με πλήρες σήμα 5G. Το κοινό του Νταβός συχνά ανησυχεί για τους κινδύνους της τεχνολογίας να διαδίδει ψευδείς πληροφορίες. Με βάση αυτό το στοιχείο, οι παγκόσμιες ελίτ είναι εξίσου εύπιστες με όλους τους άλλους.

Το γράφημα της εβδομάδας

Οι αμοιβαίες καταθέσεις είναι ένα περίεργο χαρακτηριστικό του τραπεζικού συστήματος των ΗΠΑ. Αν και η ομοσπονδιακή ασφάλιση των τραπεζικών καταθέσεων έχει ανώτατο όριο τα 250.000 δολάρια, οι πελάτες μπορούν να κατανέμουν τις αποταμιεύσεις τους σε πολλαπλά ιδρύματα. Η τεχνολογία τους επιτρέπει να το κάνουν σε μεγάλη κλίμακα. Τα ποσά που επωφελούνται από αυτή την παράκαμψη έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2022, φτάνοντας τα 438 δισεκατομμύρια δολάρια. Τώρα τα φώτα της δημοσιότητας στρέφονται στην IntraFi, την εταιρεία που υποστηρίζεται από ιδιωτικά κεφάλαια και κυριαρχεί σε αυτόν τον τομέα. Ο Stephen Gandel εξηγεί τι διακυβεύεται.

Η εβδομάδα στα podcasts

Η εξορυκτική βιομηχανία βρίσκεται σε φρενήρη φάση συγχωνεύσεων. Μετά την αποτυχημένη απόπειρα της BHP να εξαγοράσει την Anglo American, η Rio Tinto και η Glencore συζητούν τώρα για μια συγχώνευση αξίας 215 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο George Hay και η Karen Kwok ένωσαν τις δυνάμεις τους με την Aimee Donnellan και τον Jonathan Guilford στο Viewsroom, για να συζητήσουν τι συμβαίνει και τι θα συμβεί στη συνέχεια.

Η Βενεζουέλα ήταν το επίκεντρο του επεισοδίου της εβδομάδας του The Big View. Μετά τη δραματική σύλληψη του προέδρου της χώρας από την κυβέρνηση Τραμπ, μίλησα με τον Ed Crooks, αντιπρόεδρο της ερευνητικής εταιρείας Wood Mackenzie, για την ασαφή οικονομία και πολιτική της πετρελαϊκής βιομηχανίας της χώρας.

Τελική σκηνή

Η υψηλή τιμή του ρυζιού είναι ένα ευαίσθητο πολιτικό θέμα στην Ιαπωνία. Το κόστος του βασικού αυτού προϊόντος διατροφής, το οποίο έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2024, συνέβαλε στην ανάληψη της εξουσίας από την πρωθυπουργό Σανάε Τακαίτσι πέρυσι. Ωστόσο, η αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πιο δύσκολη. Ο Hudson Lockett εξηγεί την περίπλοκη πολιτική που κρύβεται πίσω από αυτό το απλό προϊόν.