Τον κανονισμό για τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών εισαγωγών αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην ΕΕ ενέκριναν επίσημα τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ.
Οι νέοι κανόνες περιλαμβάνουν επίσης μέτρα για την αποτελεσματική παρακολούθηση και διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού.
Ο κανονισμός αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την επίτευξη του στόχου του REPowerEU, που είναι η κατάργηση της εξάρτησης της ΕΕ από τη ρωσική ενέργεια.
Την απόφαση γνωστοποίησε το Συμβούλιο και με ανάρηση στο Linkedin. Οπως επισημαίνεται, «σήμερα, το Συμβούλιο έδωσε το τελικό πράσινο φως σε έναν κανονισμό για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου στην ΕΕ.
Ο νέος νόμος θα συμβάλει στη δημιουργία μιας ισχυρότερης, πιο αυτόνομης και ανθεκτικότερης ⚡ενεργειακής αγοράς της ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα την ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ».
Σταδιακή απαγόρευση, αυστηρή παρακολούθηση και διαφοροποίηση
Σύμφωνα με τον κανονισμό, θα απαγορευτεί η εισαγωγή ρωσικού αερίου μέσω αγωγών και ΥΦΑ στην ΕΕ. Η απαγόρευση θα αρχίσει να ισχύει έξι εβδομάδες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
Προκειμένου να αποφευχθούν διακοπές στον εφοδιασμό, θα ισχύουν μεταβατικές περίοδοι για τις υφιστάμενες συμβάσεις:
- για τις βραχυπρόθεσμες συμβάσεις, η απαγόρευση θα ισχύει από τις 25 Απριλίου 2026 για το ΥΦΑ και από τις 17 Ιουνίου 2026 για το αγωγό φυσικού αερίου
- για τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις, η απαγόρευση θα ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027 για το ΥΦΑ, σύμφωνα με τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας, και από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 για το αγωγό φυσικού αερίου (ή από την 1η Νοεμβρίου 2027, εάν δεν επιτευχθούν οι στόχοι αποθήκευσης για το χειμώνα)
Αυτή η σταδιακή προσέγγιση θα περιορίσει τον αντίκτυπο στις τιμές και τις αγορές. Η πλήρης απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ για τις εισαγωγές ΥΦΑ από τις αρχές του 2027 και για τις εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του 2027.
Πριν από την έγκριση της εισαγωγής φυσικού αερίου στην Ένωση, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα επαληθεύουν τη χώρα προέλευσης του φυσικού αερίου.
Ποινές για μη συμμόρφωση
Η μη συμμόρφωση με τους νέους κανόνες μπορεί να οδηγήσει σε μέγιστες κυρώσεις τουλάχιστον 2,5 εκατομμυρίων ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και τουλάχιστον 40 εκατομμυρίων ευρώ για τις εταιρείες, τουλάχιστον 3,5 % του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας σε παγκόσμιο επίπεδο ή 300 % του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών της συναλλαγής.
Έως την 1η Μαρτίου 2026, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο και να προσδιορίσουν τις πιθανές προκλήσεις που θα προκύψουν από την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου. Για τον σκοπό αυτό, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να κοινοποιούν στις αρχές και στην Επιτροπή τυχόν εναπομείναντες συμβάσεις για ρωσικό φυσικό αέριο. Τα κράτη μέλη της ΕΕ που εξακολουθούν να εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο θα πρέπει επίσης να υποβάλουν σχέδια διαφοροποίησης.
Ασφάλεια εφοδιασμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης
Σε περίπτωση κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης και εάν η ασφάλεια εφοδιασμού απειλείται σοβαρά σε μία ή περισσότερες χώρες της ΕΕ, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει την απαγόρευση εισαγωγών για διάστημα έως τεσσάρων εβδομάδων.
Επόμενα βήματα
Ο κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Θα τεθεί σε ισχύ μία ημέρα μετά τη δημοσίευσή του και θα εφαρμόζεται άμεσα σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης να προτείνει νομοθεσία για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το τέλος του 2027.
Ιστορικό
Μετά τον πόλεμο που κήρυξε η Ρωσία κατά της Ουκρανίας και την εργαλειοποίηση της ενέργειας, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν, στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών του Μαρτίου 2022, να καταργήσουν το συντομότερο δυνατόν την εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Κατά συνέπεια, οι εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου από τη Ρωσία στην ΕΕ έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, ενώ οι εισαγωγές πετρελαίου έχουν μειωθεί κάτω από 3% το 2025 ως αποτέλεσμα του ισχύοντος καθεστώτος κυρώσεων, το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 13% των εισαγωγών της ΕΕ το 2025, αξίας άνω των 15 δισ. ευρώ ετησίως. Αυτό εκθέτει την ΕΕ σε σημαντικούς κινδύνους όσον αφορά το εμπόριο και την ενεργειακή της ασφάλεια.
Δήλωση Μιχάλη Δαμιανού
«Από σήμερα, η αγορά ενέργειας της ΕΕ θα είναι ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και πιο διαφοροποιημένη. Απομακρυνόμαστε από την επιζήμια εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και κάνουμε ένα σημαντικό βήμα, σε πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, προς μια αυτόνομη Ενεργειακή Ένωση», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου που έχει την προεδρία της ΕΕ, Μιχάλης Δαμιανός.
