Μπίρα: H αναγέννηση της stout και το «φαινόμενο Guinness»

Για χρόνια, η σκούρα μπίρα έμοιαζε καταδικασμένη να ζει στη σκιά των lager και των pale ale. Σήμερα, όμως, τα ποτήρια γεμίζουν ξανά με κρεμώδεις, σχεδόν βελούδινες stout, αποδεικνύοντας ότι οι τάσεις στην κατανάλωση αλκοόλ δεν χάνονται – απλώς περιμένουν τη σωστή στιγμή για να επιστρέψουν. Στην καρδιά αυτής της αλλαγής βρίσκεται ένα brand-σύμβολο: η Guinness. Το αποκαλούν ήδη «Guinness Effect» και δεν αφορά μόνο την Ιρλανδία, αλλά ολόκληρη τη βρετανική –και πλέον διεθνή– αγορά μπίρας.

Η μαύρη μπίρα: Από τα βραβεία στην καθημερινότητα της παμπ

Η αλλαγή φάνηκε πρώτα στους διαγωνισμούς. Όταν η London Black, του ανεξάρτητου ζυθοποιίου Anspach & Hobday μια nitro porter από τη νότια πλευρά του Λονδίνου, αναδείχθηκε κορυφαία μπίρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, πολλοί μίλησαν για έκπληξη.

Η London Black της Anspach & Hobdway

Οι κριτές, όμως, ήταν σαφείς: η γενικότερη αναβίωση της stout και η τεράστια απήχηση της Guinness άνοιξαν τον δρόμο. Η επιτυχία αυτή δεν ήταν μεμονωμένη· ήταν το σύμπτωμα μιας βαθύτερης μετατόπισης στη γεύση και τη νοοτροπία των καταναλωτών.

Η δύναμη του μύθου και του marketing

Η Guinness δεν είναι απλώς μια μπίρα. Είναι πολιτισμικό προϊόν.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η θρυλική ιρλανδική μάρκα μπορεί να υπερηφανεύεται για μία από τις πιο σαγηνευτικές ιστορίες μάρκετινγκ στον τομέα των σύγχρονων ποτών. Από τις εικονογραφημένες διαφημίσεις της δεκαετίας του 1920 με το σλόγκαν «Guinness is good for you» (Η Guinness είναι καλή για σας) που είχαν εγκριθεί από γιατρούς, μέχρι την ασπρόμαυρη ταινία Surfer του 1999 (που συχνά αναφέρεται ως μία από τις καλύτερες διαφημίσεις όλων των εποχών), η Guinness επιδιώκει από καιρό να έχει ευρεία πολιτιστική απήχηση και όχι να απευθύνεται σε περιορισμένο κοινό. Η γοητεία της ενισχύθηκε πρόσφατα από τη σειρά House of Guinness του Netflix και τις τάσεις του TikTok που προσελκύουν νεότερους καταναλωτές.

Δεν απευθύνεται σε niche κοινό, αλλά χτίζει αφήγημα που αγκαλιάζει γενιές. Αυτό το επικοινωνιακό βάθος εξηγεί γιατί η μάρκα συνεχίζει να κερδίζει έδαφος ακόμη και σε περιόδους που η συνολική κατανάλωση μπίρας υποχωρεί.

Οι αριθμοί που επιβεβαιώνουν την τάση

Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους. Την ώρα που η κατανάλωση ale μειώνεται και η συνολική αγορά μπίρας συρρικνώνεται, η stout σημειώνει εντυπωσιακή άνοδο. Μέσα σε πέντε χρόνια, η κατανάλωσή της αυξήθηκε θεαματικά, ανατρέποντας μια μακρά περίοδο πτώσης. Η ίδια η Guinness αναπτύσσεται τόσο γρήγορα, ώστε κατά καιρούς δημιουργούνται ελλείψεις στις παμπ, ενώ η έκδοση Guinness 0.0 αποδεικνύει ότι ακόμη και οι καταναλωτές χαμηλού ή μηδενικού αλκοόλ δεν θέλουν να αποχωριστούν τη χαρακτηριστική εμπειρία.

To Instagram, η αξία και η «πολυτέλεια στο ποτήρι»

Γιατί, όμως, οι νεότεροι πίνουν stout; Οι ζυθοποιοί δίνουν δύο απαντήσεις. Πρώτον, η εικόνα. Το βαθύ μαύρο χρώμα και ο παχύς, κρεμώδης αφρός «γράφουν» εξαιρετικά στα social media.

Δεύτερον, η αίσθηση αξίας. Σε μια εποχή οικονομικής πίεσης, μια stout μοιάζει πιο «γεμάτη», πιο premium επιλογή σε σχέση με μια τυπική lager. Ακόμη κι αν ο καταναλωτής πιει μόνο ένα ποτήρι, θέλει αυτό να μετρά.

Οι μικροζυθοποιοί ακολουθούν το κύμα

Η αλλαγή στις προτιμήσεις επηρεάζει άμεσα και την παραγωγή. Μικρά, ανεξάρτητα ζυθοποιεία επενδύουν ξανά σε stout και porter, με έμφαση στις nitro εκδοχές.

Ζυθοποιοί που για χρόνια ακολουθούσαν την κυριαρχία των pale ale, σήμερα βλέπουν στις σκούρες μπίρες χώρο για δημιουργικότητα και εμπορική επιτυχία. Από κλασικές συνταγές μέχρι πειραματικές εκδοχές –όπως stout με φυστικοβούτυρο ή γαλακτώδη υφή– η κατηγορία δείχνει ξανά ζωντανή.

Ο ιρλανδικός ανταγωνισμός και οι νέοι «παίκτες»

Η αναγέννηση δεν περιορίζεται στη Guinness. Παραδοσιακές ιρλανδικές μάρκες όπως Murphy’s και Beamish επιστρέφουν δυναμικά, καταγράφοντας εντυπωσιακά ποσοστά ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, όμως, ο μεγαλύτερος ανταγωνισμός για τη Guinness δεν έρχεται από την Ιρλανδία, αλλά από τη Σκωτία.

Η BrewDog, με τη stout Black Heart, κατάφερε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να γίνει η δεύτερη πιο δημοφιλής stout στη βρετανική αγορά, θέτοντας ξεκάθαρο στόχο την κορυφή στα σούπερ μάρκετ.

Κυκλική μόδα ή σταθερή στροφή;

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μπίρα κινείται κυκλικά. Στο παρελθόν, παρόμοια κύματα ενθουσιασμού ξεφούσκωσαν γρήγορα. Ωστόσο, πολλοί πιστεύουν ότι αυτή τη φορά η βάση είναι πιο στέρεη. Η Guinness διαθέτει τεράστια διανομή, αμέτρητες «βρύσες» στις παμπ και marketing που δύσκολα ανταγωνίζεται κανείς. Για τους ιδιοκτήτες παμπ, η επιλογή είναι συχνά πρακτική: όταν γνωρίζεις ότι θα πουλήσεις δεκάδες βαρέλια Guinness την εβδομάδα, δεν ρισκάρεις εύκολα.

Το μέλλον της μαύρης μπίρας

Η επένδυση δεκάδων εκατομμυρίων σε νέες εγκαταστάσεις και η συνεχής πολιτισμική παρουσία δείχνουν ότι η Guinness δεν σκοπεύει να παραδώσει τα σκήπτρα. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι πέτυχε κάτι ευρύτερο: έκανε τη σκούρα μπίρα «κανονική» επιλογή για ένα νέο κοινό. Το αν οι υπόλοιπες stout θα καταφέρουν να διατηρηθούν στο προσκήνιο ή αν η αγορά θα επιστρέψει ξανά στις παλιές συνήθειες, μένει να φανεί. Προς το παρόν, πάντως, το μαύρο χρώμα κυριαρχεί ξανά στο μπαρ – και δύσκολα περνά απαρατήρητο.