Η ενεργειακή γεωγραφία της Ευρώπης αναδιαμορφώνεται βίαια και με όρους που δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Η σταδιακή απομάκρυνση από το ρωσικό φυσικό αέριο, οι αυξανόμενες ανάγκες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και η μετατροπή του LNG σε βασικό εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας συνθέτουν ένα περιβάλλον ευκαιριών, αλλά και υψηλού ρίσκου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, επενδύοντας σε υποδομές που φιλοδοξούν να τη μετατρέψουν σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.
Κρίσιμο βήμα συνιστά η απόφαση για την περιβαλλοντική αδειοδότηση του δεύτερου FSRU στη Θράκη, την οποία υπέγραψε χθες ο γενικός διευθυντής περιβαλλοντικής πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) κ. Κωνσταντίνος Δημόπουλος. Ειδικότερα, η Gastrade (εταιρεία θυγατρική του ομίλου Κοπελούζου) εξασφάλισε περιβαλλοντικούς όρους για τη δεύτερη πλωτή πύλη εισόδου LNG της εταιρείας η οποία – όπως και το FSRU Αλεξανδρούπολης που ήδη λειτουργεί – θα εγκατασταθεί στον θαλάσσιο χώρο ανοικτά της μεγαλύτερης πόλης της Θράκης.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, κ. Δημήτρης Κοπελούζος, είχε επισημάνει στα μέσα Δεκεμβρίου μιλώντας σε δημοσιογράφους ότι οι αδειοδοτικές διαδικασίες προχωρούν με ταχύτητα ώστε εντός του 2026 να ληφθεί η τελική απόφαση για την υλοποίηση ή μη του έργου, με στόχο την έναρξη λειτουργίας της υποδομής το 2028, δηλαδή κατά το πρώτο έτος της απαγόρευσης των ρωσικών εισαγωγών αερίου. Σύμφωνα με την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και περιορισμών του ΥΠΕΝ, η εγκατάσταση του Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου Θράκης θα περιλαμβάνει έναν Υπεράκτιο Πλωτό Τερματικό Σταθμό LNG (Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο/ΥΦΑ) που θα αποτελείται από μια μόνιμα αγκυροβολημένη πλωτή μονάδα αποθήκευσης και αεριοποίησης (Floating Storage & Regasification Unit – FSRU).
Χαρακτηριστικά του FSRU
Το FSRU θα διαθέτει τέσσερις δεξαμενές αποθήκευσης LNG, συνοδευτικές αντλίες, σωληνώσεις και εξοπλισμό επαναεριοποίησης. Θα περιλαμβάνει επίσης εγκαταστάσεις παραλαβής και παράδοσης ΥΦΑ για την αγκυροβόληση των πλοίων μεταφοράς, σύστημα διαχείρισης Boil-Off Gas (BOG) για την ασφαλή και αποδοτική διαχείριση του εξατμιζόμενου φυσικού αερίου και άλλες εγκαταστάσεις υποστήριξης της λειτουργίας. Η χωροθέτηση της πλωτής μονάδας είναι καθοριστική για τη λειτουργικότητα και την ασφάλεια του έργου. Το μόνιμο αγκυροβόλιο του FSRU θα βρίσκεται 9 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης, σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από την απέναντι ακτή στη θαλάσσια περιοχή της Θράκης, σε βάθος περίπου 35 μέτρων.
Ετήσια δυναμικότητα στα 6 δισ. m3 φυσικού αερίου
Η υποδομή θα συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο ενεργειακό δίκτυο. Ο αγωγός για την υποθαλάσσια και χερσαία μεταφορά του φυσικού αερίου και τη διασύνδεσή του με τον αγωγό TAP και εκείνον του ΔΕΣΦΑ θα έχει μήκος 20 χιλιόμετρα (15 χιλιόμετρα υποθαλάσσιος και 5 χιλιόμετρα χερσαίος). Η μεταφορά του LNG θα γίνεται με δεξαμενόπλοια χωρητικότητας φορτίου 75.000 έως 170.000 κυβικά μέτρα (m3), τα οποία θα προσδένονται στην πλωτή μονάδα. Η μέγιστη ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης φυσικού αερίου θα είναι 625.000 Νm3/h σε συνθήκες συνεχούς κανονικής λειτουργίας. Σύμφωνα με το υφιστάμενο επιχειρηματικό σχέδιο, η μέγιστη ετήσια δυναμικότητα της εγκατάστασης προβλέπεται στα 6 δισ. m3 φυσικού αερίου, αντίστοιχο περίπου του FSRU Αλεξανδρούπολης που μπορεί να φτάσει τα 5,5 δισ. m3. Αντιστοίχως, η υποδομή του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα μπορεί να φτάσει στα 10 με 12 δισεκατομμύρια m³ φυσικού αερίου ανά έτος σε συνθήκες πλήρους λειτουργίας.
Η οικονομική βιωσιμότητα και ο Κάθετος Διάδρομος
Παρά την τεχνολογική ετοιμότητα, η υλοποίηση του νέου FSRU Θράκης εξαρτάται από την οικονομική βιωσιμότητα της επένδυσης. Το έργο θα κοστίσει τουλάχιστον 650 εκατ. ευρώ, σημαντικά υψηλότερο από το πρώτο FSRU, χωρίς δυνατότητα επιδότησης ή ευνοϊκού δανείου από την ΕΤΕπ. Αυτό σημαίνει ότι η ταρίφα χρήσης της υποδομής θα πρέπει να είναι υψηλότερη, ενώ ήδη υπάρχουν ανταγωνιστικές εναλλακτικές πύλες LNG στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπως κατέδειξαν και οι τελευταίες δημοπρασίες για δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος έχει τη στήριξη και των ΗΠΑ.
Η δημοπρασία της περασμένης Δευτέρας, όπως και η προηγούμενη που είχε πραγματοποιηθεί λίγο πριν τα Χριστούγεννα, δεν προσέλκυσαν ισχυρό ενδιαφέρον από κάποιον χρήστη του δικτύου των αγωγών για ποσότητες αερίου με προορισμό την Ουκρανία. Για να είναι εφικτή η επένδυση του FSRU, απαιτούνται χαμηλότερες ταρίφες στον Κάθετο Διάδρομο, μακροχρόνιες συμβάσεις με χρήστες που να καλύπτουν μεγάλες ποσότητες και επαρκείς εγγυήσεις.
Σε φάση ωρίμανσης βρίσκονται άλλα τρία επενδυτικά σχέδια για την ανάπτυξη νέων πλωτών σταθμών επαναεριοποίησης LNG στην Ελλάδα
Άλλες υποδομές και γεωπολιτικό πλαίσιο
Έτσι, οι αποφάσεις για την ανάπτυξη και άλλων νέων πλωτών σταθμών LNG στην Ελλάδα παραμένουν σε εκκρεμότητα. Παρότι η ευρωπαϊκή στρατηγική απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο έως τα τέλη του 2027 δημιουργεί ευκαιρίες, οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες και το υψηλό κόστος επενδύσεων καθιστούν τους επενδυτές επιφυλακτικούς, με την επέκταση των υποδομών LNG να παραμένει «παγωμένη». Ωστόσο, η ζήτηση στις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου αναμένεται να αυξηθεί. Οι χώρες που συνδέονται στον Κάθετο Διάδρομο από την Ελλάδα έως την Ουκρανία καταναλώνουν σήμερα περίπου 50 δισ. m3 ετησίως, με εκτίμηση αύξησης στα 68 δισ. m3 έως το τέλος της δεκαετίας. Η… αποχώρηση του ρωσικού αερίου από το 2028 θα δημιουργήσει επιπλέον έλλειμμα, ενισχύοντας τη «δίψα» για LNG. Ήδη όλα τα slots στη Ρεβυθούσα έχουν δεσμευθεί έως το 2036, ενώ αυξανόμενη αναμένεται και η ζήτηση στο FSRU Αλεξανδρούπολης, με τις εκτιμήσεις να προβλέπουν περί τα 40 φορτία LNG για φέτος.
Τα projects των Motor Oil και HELLENiQ ENERGY
Έτσι, εκτός από το FSRU Θράκης που είναι και το πιο προχωρημένο αδειοδοτικά, σε φάση ωρίμανσης βρίσκονται άλλα τρία επενδυτικά σχέδια για την ανάπτυξη νέων πλωτών σταθμών επαναεριοποίησης LNG στην Ελλάδα. Η «Διώρυγα Gas» της Motor Oil περιλαμβάνει εγκατάσταση FSRU στον Σαρωνικό, κοντά στις υποδομές του διυλιστηρίου της στους Αγίους Θεοδώρους. Σε παρόμοιο στάδιο ωρίμανσης βρίσκεται και το «FSRU Thessaloniki» της Elpedison, θυγατρικής της HELLENiQ ENERGY. Το έργο, χωροθετημένο στον Θερμαϊκό Κόλπο, σχεδιάζεται με χρονικό ορίζοντα έναρξης λειτουργίας προς τα τέλη της δεκαετίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθεί εγκαίρως η τελική επενδυτική απόφαση. Παράλληλα, η κοινοπραξία Mediterranean Gas προωθεί το FSRU ARGO στο λιμάνι του Βόλου, για το οποίο ωστόσο υπάρχουν σφοδρές αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία της Μαγνησίας.
Ωστόσο, η αγορά εκτιμά ότι για την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου και των αναγκαίων υποδομών LNG υπάρχει ανάγκη ενεργούς στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε προσφάτως ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, η απόφαση της ΕΕ να απαγορεύσει το ρωσικό φυσικό αέριο από το 2028 πρέπει να συνοδευτεί από συγκεκριμένες πράξεις, με βασικό εργαλείο την επιδότηση του Κάθετου Άξονα ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές. «Χρειαζόμαστε ένα δεύτερο FSRU και κάποιος πρέπει να το πληρώσει», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. Και μόνο με επαρκείς υποδομές και με μακροχρόνια συμβόλαια μπορεί το αμερικανικό LNG να διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και να αποφευχθεί η επιστροφή στην εξάρτηση από τη Ρωσία.
