Επιχειρήσεις: Βλέπουν ανάπτυξη, αλλά πατούν φρένο στις επενδύσεις 

Η ελληνική οικονομία καταγράφει θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες και ταυτόχρονα μια αίσθηση σταθερότητας που έλειπε για χρόνια. Ανάπτυξη κοντά στο 2,3%–2,5%, αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και βελτιωμένη εικόνα στις αγορές. Κι όμως, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να εμφανίζονται διστακτικές. Δεν παγώνουν τις επενδυτικές τους αποφάσεις, αλλά αποφεύγουν να πατήσουν γκάζι.

Σύμφωνα με δείκτες του ΙΟΒΕ στο τέλος του 2025, η ζήτηση αξιολογείται ως ικανοποιητική

Τα τελευταία στοιχεία επιχειρηματικών προσδοκιών δείχνουν ότι η πλειονότητα των επιχειρήσεων δεν προεξοφλεί ύφεση. Σύμφωνα με δείκτες του ΙΟΒΕ στο τέλος του 2025, η ζήτηση αξιολογείται ως ικανοποιητική στους περισσότερους κλάδους, ενώ οι παραγγελίες κινούνται σε θετικό έδαφος. Αυτό που αλλάζει είναι ο χρονικός ορίζοντας. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να «κλειδώσουν» προβλέψεις για 12 ή 24 μήνες.

Πολλές επιχειρήσεις προτιμούν να διατηρούν ρευστότητα αντί να τη δεσμεύουν σε επενδύσεις με μακρύ χρόνο απόσβεσης

Η αβεβαιότητα δεν αφορά το σήμερα, αλλά το πώς μπορεί να μεταβληθούν οι συνθήκες: επιτόκια, κόστος ενέργειας, γεωπολιτικές εντάσεις, αλλά και η διάρκεια της διεθνούς επιβράδυνσης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πολλές επιχειρήσεις προτιμούν να διατηρούν ρευστότητα αντί να τη δεσμεύουν σε επενδύσεις με μακρύ χρόνο απόσβεσης.

Κόστος που δεν σταθεροποιείται

Ένας από τους βασικούς λόγους αυτής της στάσης είναι ότι το κόστος θεωρείται ακόμα «ρευστό». Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε σχέση με το 2022-2023, αρκετά βασικά μεγέθη παραμένουν ασταθή.

Κανείς δεν επενδύει εύκολα όταν δεν γνωρίζει αν το ενεργειακό κόστος θα παραμείνει διαχειρίσιμο

Η ενέργεια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι τιμές έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα υψηλά της κρίσης, αλλά οι επιχειρήσεις τιμολογούν πλέον τον κίνδυνο νέων διακυμάνσεων. Αυτό μεταφράζεται σε επιφυλακτικότητα καθώς κανείς δεν επενδύει εύκολα όταν δεν γνωρίζει αν το ενεργειακό κόστος θα παραμείνει διαχειρίσιμο σε βάθος χρόνου.

Το μισθολογικό κόστος αυξάνεται, καθώς οι πιέσεις στο κόστος ζωής παραμένουν ισχυρές

Παράλληλα, το μισθολογικό κόστος αυξάνεται, καθώς οι πιέσεις στο κόστος ζωής παραμένουν ισχυρές. Ωστόσο, σε αρκετούς κλάδους η αύξηση αυτή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη άνοδο παραγωγικότητας, κάτι που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και καθιστά τις επενδύσεις πιο ριψοκίνδυνες.

Ο γρίφος της χρηματοδότηση

Η εικόνα στη χρηματοδότηση είναι επίσης πιο σύνθετη απ’ όσο δείχνουν τα μεγέθη. Παρά τη βελτίωση του αξιόχρεου της χώρας και τη μείωση των spreads, τα νέα επιχειρηματικά δάνεια δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνεται η οικονομική δραστηριότητα.

Οι όροι χρηματοδότησης παραμένουν αυστηροί και το κόστος κεφαλαίου αποτρεπτικό για επενδύσεις

Πολλές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι οι όροι χρηματοδότησης παραμένουν αυστηροί και το κόστος κεφαλαίου αποτρεπτικό για επενδύσεις με ορίζοντα άνω της πενταετίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας ή παραγωγικού μετασχηματισμού μετατίθενται χρονικά, ενώ προχωρούν μόνο εκείνες με άμεση απόδοση.

Προτεραιότητα είναι οι επενδύσεις που μειώνουν κόστος, όπως η ενεργειακή αυτονομία

Παρά τη γενική επιφυλακτικότητα, δεν παρατηρείται επενδυτική άπνοια. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις επενδύουν επιλεκτικά και με σαφή κριτήρια. Πρώτη προτεραιότητα είναι οι επενδύσεις που μειώνουν κόστος, όπως η ενεργειακή αυτονομία, η ψηφιοποίηση διαδικασιών και οι σημαντικοί αυτοματισμοί που περιορίζουν λειτουργικά έξοδα. Πρόκειται κυρίως για «αμυντικές» κινήσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα.

Οι επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό

Ισχυρότερο επενδυτικό ενδιαφέρον εμφανίζουν και οι επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές έρευνες επενδύσεων, οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε διεθνείς αγορές επενδύουν περισσότερο από τον μέσο όρο της χώρας, καθώς βλέπουν μεγαλύτερη κλίμακα και μικρότερη εξάρτηση από την εγχώρια κατανάλωση.

Οι επενδύσεις που «κουμπώνουν» με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία προχωρούν ευκολότερα

Παράλληλα, οι επενδύσεις που «κουμπώνουν» με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία προχωρούν ευκολότερα. Όταν υπάρχει συγχρηματοδότηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και κατανομή ρίσκου, οι επιχειρήσεις δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση να κινηθούν.

Το πρόβλημα είναι ότι η ανάπτυξη προχωρά, αλλά χωρίς έντονη ανοδική κίνηση

Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι η οικονομία κινείται σε καλύτερο έδαφος γι’ αυτό και επιλέγουν επενδύσεις με περιορισμένο ρίσκο, άμεση απόδοση και ευελιξία. Το πρόβλημα είναι ότι η ανάπτυξη προχωρά, αλλά χωρίς έντονη ανοδική κίνηση.

Το πόδι παραμένει στο φρένο, όχι επειδή λείπει η εμπιστοσύνη, αλλά επειδή το περιβάλλον απαιτεί ακρίβεια στις κινήσεις. Και αυτό, περισσότερο από οποιονδήποτε δείκτη, περιγράφει την πραγματική ψυχολογία των επιχειρήσεων στην αυγή του 2026.