Ρωσία: Η πολεμική μηχανή του Πούτιν ξεμένει από καύσιμα [γράφημα]

Η ρωσική οικονομία δυσκολεύεται. Η χώρα παλεύει με ένα διευρυνόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα για τη χρηματοδότηση του πολέμου. Ολα τα στοιχεία συνηγορούν σε αυτό, που δημιουργεί μια πρόσθετη πίεση στον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος αντιμετωπίζει ένα στενό χρονικό περιθώριο για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία.

Ωστόσο, ο Πούτιν δεν δείχνει κανένα σημάδι ότι είναι έτοιμος να υποχωρήσει από τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις για εδάφη στην ανατολική Ουκρανία, παρόλο που οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Ουκρανίας έχουν εκφράσει αισιοδοξία για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με τον Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντή του Carnegie Russia Eurasia Center με έδρα το Βερολίνο, οι όροι που προσφέρει ο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου είναι οι καλύτεροι που έχουν τεθεί στο τραπέζι για τον Πούτιν στη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ετών. «Είναι απίθανο τέτοιες προτάσεις να προσφέρονται επ’ αόριστον και αν ο Τραμπ χάσει τον έλεγχο της κάτω βουλής, κάτι που είναι πιθανό, τότε θα βρει εμπόδια σε ό,τι θέλει να κάνει», πρόσθεσε, επισημαίνοντας τη σημασία των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Οι ρώσοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι οι δημοσιονομικές δαπάνες φέτος θα υπερβούν και πάλι τα προγραμματισμένα επίπεδα, εάν χρειαστούν πρόσθετες δαπάνες για τον πόλεμο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα και επικαλείται το Bloomberg.

Μειώνονται τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Η Ρωσία δαπανά τεράστια ποσά για τη διατήρηση του πολέμου. Σύμφωνα με το βρετανικό think tank OMFIF περίπου 30% έως 40% των δημοσιονομικών δαπανών και 7% έως 8% του ΑΕΠ. Οι επίσημες εκθέσεις αναφέρουν μέτρια δημοσιονομικά ελλείμματα και η κυβέρνηση αυξάνει τους φόρους και επιβάλλει αυξημένες υποχρεώσεις στις μικρές επιχειρήσεις για να διατηρήσει υπό έλεγχο τους δημοσιονομικούς λογαριασμούς. Ο πληθωρισμός και τα επιτόκια είναι αυξημένα.

Το οικονομικό επιτελείο προσπαθεί να βρει από πού θα προσπροριστούν 1,2 τρισεκατομμύρια ρούβλια για να εξισορροπήσουν έναν βασικό δείκτη του προϋπολογισμού. Αυτό ισοδυναμεί με επιπλέον 0,5% του ΑΕΠ, πέραν του προγραμματισμένου ελλείμματος για το τρέχον έτος, που ανέρχεται σε 1,6% του ΑΕΠ, εν μέσω της μείωσης των εσόδων από τις πωλήσεις ενέργειας και της επίδρασης ενός απροσδόκητα ισχυρού εθνικού νομίσματος.

Τα έσοδα της Ρωσίας από τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου έπεσαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών το 2025, καθώς οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, οι εξαγωγές φυσικού αερίου μειώθηκαν και επιβλήθηκαν ενεργειακές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Η χώρα εισέπραξε 8,48 τρισεκατομμύρια ρούβλια από φόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου πέρυσι, 24% λιγότερα από το 2024 και το χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή της δεκαετίας.

Το 2025, οι αμυντικές δαπάνες της Ρωσίας ανήλθαν στο 7,3% του ΑΕΠ, εκ των οποίων το 6,2% αφορούσε την «εθνική άμυνα» και το 1,8% την «εθνική ασφάλεια».

Ενώ οι συνολικές δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν σύμφωνα με τον πληθωρισμό, οι στρατιωτικές δαπάνες για τις ανάγκες του πολέμου στην Ουκρανία αναμένεται να μειωθούν φέτος κατά σχεδόν 11%, μετά την αύξηση των δαπανών που ακολούθησε την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Τα δημόσια οικονομικά της Ρωσίας ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω, καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις αναγκάζουν τους παραγωγούς πετρελαίου να μειώσουν τις ήδη χαμηλές τιμές του αργού πετρελαίου.

Ο προϋπολογισμός για το 2026 προβλέπει έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο ύψους 8,9 τρισεκατομμυρίων ρουβλίων, με τιμή του αργού πετρελαίου Urals στα 59 δολάρια ανά βαρέλι και συναλλαγματική ισοτιμία 92,2 ρούβλια ανά δολάριο.

Το Urals κινείται επί του παρόντος γύρω στα 55 δολάρια το βαρέλι, με το ρούβλι να κυμαίνεται γύρω στα 75 ανά δολάριο. Εάν αυτά τα επίπεδα παραμείνουν σταθερά, τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα ανέλθουν σε 6,75 τρισεκατομμύρια ρούβλια, αφήνοντας ένα έλλειμμα σχεδόν 2,2 τρισεκατομμυρίων ρούβλια, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg. Βεβαίως, το προγραμματισμένο δημοσιονομικό έλλειμμα της Ρωσίας για φέτος είναι χαμηλό βάσει των διεθνών προτύπων.

Ωστόσο, η κυβέρνηση αναθεώρησε δραστικά τον στόχο της για το έλλειμμα πέρυσι από 0,5% σε 2,6% του ΑΕΠ και αναγκάστηκε να μειώσει δραστικά τις δαπάνες τον Δεκέμβριο για να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Το έλλειμμα δαπανών καλύφθηκε με την έκδοση ρεκόρ ομολόγων OFZ.

Στα όριά της η αύξηση των μισθών

Η ρωσική οικονομία έχει φτάσει στα όρια της αύξησης των μισθών, σύμφωνα με τον Ντμίτρι Μπελούσοφ, αναπληρωτή διευθυντή του Κέντρου Μακροοικονομικής Ανάλυσης και Βραχυπρόθεσμων Προβλέψεων (CMASF), ενός ερευνητικού ινστιτούτου που διατηρεί στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση, έγραψε μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα η The Moscow Times.

Το CMASF προβλέπει ότι οι πραγματικοί μισθοί, προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό, θα αυξηθούν κατά λίγο περισσότερο από 1% ετησίως τα επόμενα τρία χρόνια, μια απότομη επιβράδυνση μετά από αυξήσεις 8,2% το 2023 και 9,7% το 2024.

Η αύξηση έχει ήδη αρχίσει να επιβραδύνεται, με τους πραγματικούς μισθούς να αυξάνονται κατά 4,7% τον Ιανουάριο-Οκτώβριο του 2025.

Το CMASF αναμένει ότι οι πραγματικοί μισθοί θα αυξηθούν κατά περίπου 3,5% έως το τέλος του 2025, πριν επιβραδυνθούν περαιτέρω σε ποσοστό μεταξύ 1,2% και 1,7% κατά την περίοδο 2026-2028.

Ο Μπελούσοφ δήλωσε ότι η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών καθιστά αδύνατη τη διατήρηση των προηγούμενων ρυθμών αύξησης των μισθών.

Η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται, τα εταιρικά κέρδη μειώνονται, οι επενδύσεις έχουν σταματήσει και η κερδοφορία στους περισσότερους τομείς έχει πέσει κάτω από το κόστος δανεισμού και τις αποδόσεις χωρίς κίνδυνο, είπε.

«Σε ολόκληρη την οικονομία, παρατηρούμε στασιμότητα, ακόμη και στασιμοπληθωρισμό», είπε ο Μπελούσοφ.

Το τέλος του πολέμου θα αποκαλύψει την καταστροφή

Οι πολίτες θα απαιτήσουν βούτυρο, όχι όπλα. Θα περίμενε κανείς ότι η αποστράτευση του στρατιωτικού βιομηχανικού συγκροτήματος σημαίνει την επιστροφή των στρατιωτών στα σπίτια τους – και πιθανότατα την ανεργία – τη διακοπή της παραγωγής όπλων και των υψηλών μισθών για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.

Επιπλέον, οι δυτικές εταιρείες θα χρειαστούν πολύ χρόνο για να επιστρέψουν στη Ρωσία -αν επιστρέψουν- καθώς δεν είναι διατεθειμένες να εμπιστευθούν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας χωρίς μια θεμελιώδη αλλαγή στη διακυβέρνηση, παρά την πεποίθηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η ρωσική οικονομία προσφέρει μεγάλες ευκαιρίες. Οι κυρώσεις είναι πιθανό να αρθούν μόνον σταδιακά, εφόσον η Μόσχα ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ λίγοι αναλυτές προβλέπουν σημαντική ανάκαμψη των τιμών του πετρελαίου, δίνει επιγραμματικά μια πρώτη εκτίμηση το OMFIF, που θεωρεί απίθανο η Ρωσία να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της κεντρικής τράπεζας και των ρώσων ολιγαρχών.