Start ups: Που υπάρχουν ευκαιρίες επενδύσεων – Οι προκλήσεις για την ανάπτυξη 

Tο ελληνικό startup οικοσύστημα έκλεισε το 2025 με χρηματοδοτήσεις που ξεπέρασαν τα 730 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά περίπου 35% σε ετήσια βάση, σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή αγορά venture capital παρέμεινε υποτονική.

Tο 2026 ξεκινά με τις περισσότερες επιχειρήσεις να κινούνται προσεκτικά, να αναβάλλουν προσλήψεις και να επανασχεδιάζουν επενδυτικά πλάνα. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των επενδύσεων συγκεντρώνεται σε λίγες, ώριμες εταιρείες, ενώ η πλειονότητα των startups παραμένει σε στάδιο συντήρησης. Με άλλα λόγια, το χρήμα κυκλοφορεί, αλλά δεν διαχέεται.

Τον τελευταίο μήνα, αρκετές ελληνικές εταιρείες έστειλαν σήματα «προσαρμογής». Startups στον χώρο του λογισμικού και των ψηφιακών υπηρεσιών, που είχαν προγραμματίσει επιθετική επέκταση το 2025, προχώρησαν σε πάγωμα προσλήψεων ή σε περιορισμό εξόδων, επιλέγοντας να αυξήσουν τον χρόνο ζωής τους αντί να κυνηγήσουν γρήγορα νέους γύρους χρηματοδότησης.

Αντίθετα, εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε ενέργεια, κυβερνοασφάλεια και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για επιχειρήσεις, εμφανίζονται πιο πρόθυμες να επενδύσουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το κοινό χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη συμβολαίων με μεγάλους πελάτες ή η πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Ο βασικός φόβος είναι η μετάβαση από το πιλοτικό στάδιο σε σταθερή διεθνή παρουσία, καθώς απαιτεί επενδύσεις σε προσωπικό, πωλήσεις, υποδομές και συμμόρφωση. Σε ένα περιβάλλον όπου το κεφάλαιο έχει γίνει πιο επιλεκτικό, το ρίσκο αυτό κοστίζει παραπάνω στις επιχειρήσεις.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα τις αποφάσεις. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ατζέντας για άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια και κρίσιμες υποδομές μετατοπίζει τις ροές κεφαλαίων. Οι επενδυτές ζητούν κυρίως ανθεκτικότητα και λιγότερο γρήγορη ανάπτυξη. Αυτό εξηγεί γιατί εταιρείες με καθαρό επιχειρηματικό μοντέλο και περιορισμένη έκθεση σε διεθνείς αναταράξεις προχωρούν, ενώ άλλες περιμένουν.

Πού υπάρχει κίνητρο επενδύσεων

Οι αριθμοί δείχνουν τρεις «διαδρόμους» επενδύσεων:

1. AI για παραγωγικότητα: Εφαρμογές που μειώνουν κόστος και χρόνο σε λογιστήρια, λιανεμπόριο, τουρισμό και βιομηχανία προσελκύουν ενδιαφέρον, γιατί προσφέρουν άμεσο οικονομικό όφελος στους πελάτες.

2. Ενέργεια και αποδοτικότητα: Με το ενεργειακό κόστος να παραμένει ασταθές, λύσεις που μειώνουν κατανάλωση ή βελτιώνουν διαχείριση πόρων αποκτούν πραγματική αγορά.

3. Κυβερνοασφάλεια και dual-use τεχνολογίες: Η ευρωπαϊκή στροφή προς την ασφάλεια δημιουργεί θεσμικό «μαξιλάρι» για επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς.

Σε όλους αυτούς τους κλάδους, το κοινό στοιχείο είναι ότι οι εταιρείες επενδύουν επειδή έχουν πελάτες, όχι επειδή ελπίζουν σε έναν επόμενο γύρο.

Τι δείχνουν οι διεθνείς συγκρίσεις

Η εικόνα αυτή δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά ο τρόπος με τον οποίο αναδιατάσσεται συνολικά το ευρωπαϊκό οικοσύστημα startups. Στη Γερμανία, οι συνολικές επενδύσεις venture capital το 2025 μειώθηκαν, αλλά οι γύροι άνω των 50 εκατ. ευρώ συγκεντρώθηκαν σε λίγες εταιρείες ενέργειας και βιομηχανικού λογισμικού.

Στη Γαλλία, το 2025 καταγράφηκε πτώση στον αριθμό των επενδυτικών γύρων κατά περίπου 20%, όμως οι γύροι άνω των €50 εκατ. αυξήθηκαν. Τα κεφάλαια συγκεντρώθηκαν σε λιγότερες εταιρείες με σαφές επιχειρηματικό αποτύπωμα, κυρίως σε ενέργεια, αμυντική τεχνολογία και επιχειρησιακό λογισμικό. Το γαλλικό μοντέλο δείχνει ότι η αγορά δεν «στεγνώνει», ωστώσο αλλάζει.

Παρόμοια εικόνα εμφανίζει και η Φινλανδία, χώρα αντίστοιχου μεγέθους με την Ελλάδα σε πληθυσμό, αλλά με διαφορετική κατεύθυνση. Το 2025, οι συνολικές επενδύσεις παρέμειναν στάσιμες, όμως αυξήθηκε η κρατική και θεσμική συμμετοχή σε scale-up γύρους. Εκεί, το βάρος δίνεται λιγότερο στην ταχύτητα και περισσότερο στη σύνδεση των startups με τη βιομηχανία, ιδίως στους τομείς της καθαρής ενέργειας και της βιομηχανικής τεχνολογίας. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερες εταιρείες, αλλά μεγαλύτερες και πιο ανθεκτικές.

Η Πορτογαλία προσφέρει ένα ακόμη χρήσιμο παράδειγμα. Με πληθυσμό κοντά στα 10 εκατ., κατάφερε να διατηρήσει επενδυτική δυναμική το 2025 όχι μέσω μεγάλων exits, αλλά μέσω εξαγωγικού προσανατολισμού. Σύμφωνα με στοιχεία της Startup Portugal, πάνω από το 65% των startups που άντλησαν κεφάλαια είχαν έσοδα εκτός χώρας. Αυτό περιόρισε την εξάρτηση από διαδοχικούς γύρους χρηματοδότησης και έδωσε στις εταιρείες μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στους επενδυτές.

Αντίστοιχα, στην Ιρλανδία, επίσης συγκρίσιμη σε μέγεθος αγορά, η Enterprise Ireland λειτουργεί ως «σταθεροποιητής». Το 2025, περισσότερες από 300 startups έλαβαν χρηματοδότηση με ρήτρες εξαγωγικής επέκτασης και όχι απλώς ανάπτυξης τζίρου. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και σε περιόδους περιορισμένης διεθνούς ρευστότητας, οι ιρλανδικές εταιρείες συνεχίζουν να επενδύουν, επειδή έχουν πρόσβαση σε αγορές και όχι μόνο σε κεφάλαιο.

Σε σύγκριση, η Ελλάδα βρίσκεται κάπου στη μέση. Διαθέτει πλέον κεφάλαια και θεσμικά εργαλεία, αλλά λιγότερες δικλείδες που να μετατρέπουν τη χρηματοδότηση σε σταθερή διεθνή παρουσία. Αυτό εξηγεί γιατί, ενώ οι επενδύσεις αυξάνονται, πολλές επιχειρήσεις επιλέγουν να κρατούν στάση αναμονής.