Αφού οι δυτικές κυρώσεις απέκοψαν τη Μόσχα από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού η Ρωσία αγωνίζεται να μειώσει την εξάρτησή της από κρίσιμες ξένες τεχνολογίες, σύμφωνα με εσωτερικό κυβερνητικό έγγραφο που είδαν οι Financial Times.
Η έκθεση, η οποία συντάχθηκε από το υπουργείο Οικονομικών τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους, αποκαλύπτει τη δυσκολία απογαλακτισμού της χώρας από τις τεχνολογίες δυτικής παραγωγής από τότε που ο Βλαντιμίρ Πούτιν διέταξε την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η Ρωσία παραμένει κρίσιμα εξαρτημένη από τις εισαγωγές σε κλάδους που βρίσκονται στο επίκεντρο της πολεμικής της προσπάθειας, συμπεριλαμβανομένων των μηχανημάτων, της κατασκευής drones και της παραγωγής ενέργειας, αναφέρει το έγγραφο. Οι προσπάθειες για την επέκταση των εξαγωγών εκτός ενέργειας και την κατασκευή των υποδομών που απαιτούνται για τη διατήρηση της παραγωγής και των αλυσίδων εφοδιασμού στο εξωτερικό έχουν επίσης σταματήσει.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι ένας μετασχηματισμός της ρωσικής οικονομίας είναι επικείμενος, προβλέποντας ταχεία αύξηση της τεχνολογικής ανεξαρτησίας από ξένους προμηθευτές έως το 2030.
Η αξιολόγηση καθορίζει ένα εξαετές σχέδιο για την επίτευξη των στόχων υποκατάστασης εισαγωγών σε κρίσιμες βιομηχανίες έως το 2030, όταν η τρέχουσα προεδρική θητεία του Πούτιν πρόκειται να λήξει. Ωστόσο, οι ειδικοί που εξέτασαν το έγγραφο δήλωσαν ότι οι προβλέψεις της Ρωσίας ήταν εξαιρετικά αισιόδοξες.
Περιθώριο έως το 2030 για την Ρωσία
«Αυτό που “βγάζει μάτι” είναι όταν συγκρίνετε τους στόχους για το 2030 με τα στοιχεία για το 2024. Αυτές είναι βασικές τεχνολογίες και βιομηχανίες για τον πόλεμο και για την αυτάρκεια γενικότερα, και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές», δήλωσε στους FT η Αλεξάνδρα Προκοπένκο, ερευνήτρια στο Κέντρο Carnegie Russia Eurasia στο Βερολίνο.
Ο Πούτιν παραπονέθηκε τον Δεκέμβριο ότι οι αξιωματούχοι δεν είχαν ακόμη αξιολογήσει πλήρως την «τεχνολογική κυριαρχία» της Ρωσίας και δεν είχαν χαράξει μια πορεία προς την «τεχνολογική υπεροχή».
«Καταλαβαίνω ότι τα έργα τεχνολογικής υπεροχής είναι δύσκολα και ασυνήθιστα, ότι απαιτούν την επίλυση μιας ολόκληρης σειράς ζητημάτων με την παροχή επιστημονικών πόρων και την εξομάλυνση της βιομηχανικής συνεργασίας», δήλωσε ο Πούτιν. «Παρόλα αυτά, πρέπει να κινηθούμε πιο γρήγορα».
Πολλοί από τους τομείς στους οποίους η Ρωσία πιέζει για τεχνολογική αυτάρκεια έχουν πληγεί περισσότερο από τις δυτικές κυρώσεις.
Το Kh-101, ένας από τους πιο προηγμένους πυραύλους κρουζ της Ρωσίας, μπορεί να περιέχει περισσότερα από 50 διαφορετικά εξαρτήματα που παράγονται στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρονικών που κατασκευάζονται από αμερικανούς κατασκευαστές τσιπ, όπως οι Texas Instruments, Analog Devices και Intel.
Οι κυρώσεις ανάγκασαν τη Ρωσία να στραφεί προς την Κίνα για να αντικαταστήσει εξαρτήματα που δεν μπορούσε πλέον να αγοράσει στη Δύση. Το 2023, η Κίνα προμήθευσε το 90% των εισαγόμενων μικροηλεκτρονικών της Ρωσίας, σύμφωνα με μελέτη της Σχολής Οικονομικών του Κιέβου.
Η ρωσική βιομηχανία drones εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από Κινέζους προμηθευτές. Στα μέσα του 2025, η ουκρανική ανάλυση ενός νέου ρωσικού στρατιωτικού drone, του Delta, διαπίστωσε ότι οι κινητήρες ελέγχου, οι κάμερες, οι κεραίες, οι πομποί βίντεο, οι μονάδες ανάφλεξης, ο βενζινοκινητήρας, οι μπαταρίες, οι επεξεργαστές, οι αισθητήρες και οι ελεγκτές του ήταν όλα κινεζικής κατασκευής.
Λαθραία εξαρτήματα και «ρωσοποιήσεις» κινέζικων
Εν τω μεταξύ, η βιομηχανία πολιτικής αεροπορίας βασίστηκε σε δίκτυα λαθρεμπορίου για την απόκτηση εξαρτημάτων για αεροσκάφη δυτικής κατασκευής, με τις αεροπορικές εταιρείες της χώρας να επιστρέφουν σε λειτουργία τα αεροσκάφη που έχουν ακινητοποιηθεί.
Οι προσπάθειες για την κατασκευή ενός επιβατικού αεροσκάφους χωρίς δυτικά εξαρτήματα δεν έχουν ακόμη αποδώσει καρπούς. Τα πρωτότυπα του MC-21, ενός μεσαίου μεγέθους επιβατικού αεροσκάφους, ξεκίνησαν δοκιμές το 2025. Το αεροσκάφος κατασκευάζεται από την Yakovlev, θυγατρική της Rostec, του κρατικού αμυντικού ομίλου της Ρωσίας, και έπρεπε να ανακατασκευαστεί μετά την αποκοπή της εταιρείας από τους δυτικούς προμηθευτές το 2022.
Το έγγραφο προβλέπει επίσης ότι ο ρωσικός ιδιωτικός και δημόσιος τομέας θα υπερδιπλασιάσουν τις συλλογικές δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης στο 2% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η Χέλι Σίμολα, ανώτερη οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Αναδυόμενων Οικονομιών της Τράπεζας της Φινλανδίας, δήλωσε στους FT ότι οι προτάσεις είναι «μη ρεαλιστικές», δεδομένης της μεγάλης εξάρτησης της Ρωσίας από τις εισαγωγές.
«Για πολλούς στόχους, έχουν ήδη αναγκαστεί να εγκαταλείψουν ορισμένες από τις απαιτήσεις επειδή δεν υπάρχουν εγχώριες εναλλακτικές λύσεις», είπε. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κινεζικά προϊόντα βαφτίζονται απλώς ως ρωσικά για την επίτευξη των στόχων.
Η έκθεση προβλέπει ότι το 80% των εταιρειών σε βασικούς τομείς θα χρησιμοποιούν ρωσικό λογισμικό έως το 2030, από 46% το 2024. Προβλέπει επίσης αύξηση των εξαγωγών μη ενεργειακών και μη εμπορευμάτων κατά δύο τρίτα τα επόμενα χρόνια.
«Οι στόχοι για το 2030 μοιάζουν με φαντασίωση του Πούτιν παρά με ρεαλιστικό σχέδιο», δήλωσε η Προκοπένκο. «Δεδομένου ότι τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους εξακολουθούσαν να βελτιώνουν τους υπολογισμούς τους, η γραφειοκρατία καταλαβαίνει ότι οποιαδήποτε αύξηση της εγχώριας παραγωγής για την αντικατάσταση των εισαγωγών θα είναι πολύ περιορισμένη».
