Πίσω από τις δηλώσεις περί «ανθεκτικής οικονομίας» και «δημοσιονομικής σταθερότητας», η Ρωσία αντιμετωπίζει μια όλο και πιο δύσκολη εξίσωση. Ο ρωσικός προϋπολογισμός, βασισμένος διαχρονικά στα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, δείχνει σημάδια έντονης κόπωσης, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters. Νέες εκτιμήσεις αποκαλύπτουν ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα ενδέχεται να διογκωθεί σε επίπεδα σχεδόν τριπλάσια από εκείνα που προβλέπει επίσημα η κυβέρνηση, καθώς τα έσοδα υποχωρούν και οι δαπάνες διογκώνονται.
Ρωσία: Το ενεργειακό μοντέλο τρίζει
Η καρδιά του προβλήματος βρίσκεται στον ενεργειακό τομέα. Οι εκπτώσεις με τις οποίες πωλείται πλέον το ρωσικό πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, σε συνδυασμό με τη μείωση αγορών από βασικούς πελάτες όπως η Ινδία, έχουν προκαλέσει σημαντική υστέρηση στα δημόσια έσοδα. Σύμφωνα με εσωτερικούς υπολογισμούς οικονομολόγων που συνδέονται με κρατικό ερευνητικό ινστιτούτο, τα έσοδα από την ενέργεια το 2026 μπορεί να είναι έως και 18% χαμηλότερα από όσα προβλέπει το επίσημο οικονομικό σχέδιο.
Αυτό μεταφράζεται σε ένα συνολικό πλήγμα στα κρατικά ταμεία, με τα συνολικά έσοδα να υποχωρούν σημαντικά κάτω από τον στόχο, δημιουργώντας ένα κενό δισεκατομμυρίων ρουβλίων.
Ισχυρό ρούβλι, αδύναμος προϋπολογισμός
Μπορεί να φαίνεται μεν παράδοξο αλλά είναι αληθινό: η ενίσχυση του ρουβλίου λειτουργεί εις βάρος των δημοσίων εσόδων. Με το νόμισμα να έχει ανατιμηθεί θεαματικά έναντι του δολαρίου, οι φόροι που υπολογίζονται με βάση τις διεθνείς τιμές πετρελαίου αποδίδουν λιγότερα σε ρούβλια. Έτσι, ακόμη και όταν οι εξαγωγές συνεχίζονται, το τελικό όφελος για το κράτος μειώνεται αισθητά.
Ρωσία: Οι δαπάνες και τα αποθέματα
Την ίδια στιγμή, οι κρατικές δαπάνες όχι μόνο δεν περιορίζονται, αλλά ενδέχεται να αυξηθούν περαιτέρω. Οι τρέχουσες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για υπέρβαση των δαπανών κατά 4% έως και 8% σε σχέση με τον σχεδιασμό. Ορισμένες παραδοχές του προϋπολογισμού, όπως μια ήπια μείωση στις στρατιωτικές δαπάνες, χαρακτηρίζονται από οικονομικούς κύκλους ως μη ρεαλιστικές, δεδομένων των γεωπολιτικών συνθηκών.
Η Ρωσία διαθέτει ακόμη ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας: τα δημοσιονομικά της αποθέματα. Ωστόσο, με τον τρέχοντα ρυθμό απώλειας εσόδων, αναλυτές προειδοποιούν ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να εξαντληθεί μέσα σε έναν χρόνο. Τράπεζες και επενδυτικοί οίκοι συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να αντλήσει σημαντικά ποσά από τα αποθεματικά για να καλύψει το έλλειμμα.
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για άμεση οικονομική καταστροφή.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι το κόστος χρηματοδότησης.
Με τα επιτόκια σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ο δανεισμός καθίσταται ακριβός και οι επιλογές περιορίζονται. Οι πιθανές περικοπές δαπανών θεωρούνται πολιτικά και οικονομικά επικίνδυνες, ειδικά σε μια περίοδο επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.
Η ισορροπία ως πολιτικό όπλο
Για τη ρωσική ηγεσία, ένας ισοσκελισμένος προϋπολογισμός δεν είναι απλώς οικονομικός στόχος αλλά και γεωπολιτικό εργαλείο. Αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί βασικό ανάχωμα απέναντι στις δυτικές κυρώσεις. Ωστόσο, οι ίδιες αυτές κυρώσεις φαίνεται να στοχεύουν ακριβώς σε αυτό: τη διάβρωση των εσόδων και την αποσταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο ρωσικός προϋπολογισμός πιέζεται, αλλά πόσο αντέχει πριν χρειαστούν δύσκολες πολιτικές αποφάσεις.
