Η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας μετά την κατάρρευσή του που επήλθε με τα μέτρα του δεύτερου μνημονίου το 2012, επιχειρείται με την κοινωνική συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Νοέμβριο μετά από διάλογο επτά μηνών μεταξύ της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων.
Το σχετικό νομοσχέδιο, με το οποίο υιοθετούνται οι αλλαγές στο συλλογικό εργατικό δίκαιο που συμφωνήθηκαν μεταξύ ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ, ΣΒΕ και κυβέρνησης, ξεκινά να συζητείται σήμερα στη Βουλή και αναμένεται να καταστεί νόμος του κράτους έως το τέλος του μήνα.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Η κυβέρνηση – με την εφαρμογή των ρυθμίσεων – προσδοκά στην υπογραφή περισσότερων και ευκολότερα επεκτάσιμων συλλογικών συμβάσεων, γεγονός που θα σημάνει υψηλότερους μισθούς και καλύτερους όρους εργασίας για τους εργαζόμενους, μεγαλύτερη σταθερότητα για τις επιχειρήσεις, σαφείς κανόνες λειτουργίας για όλη την αγορά εργασίας.
Η ΓΣΕΕ θα μπορεί πλέον να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ
Πάντως, γενική είναι η εκτίμηση ότι οι εργαζόμενοι θα δουν άμεσα αυξήσεις στους μισθούς τους. Η υπογραφή νέων συμβάσεων απαιτεί κάποιο χρονικό διάστημα, όπως και η επιστροφή των επιδομάτων που κόπηκαν κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Ωστόσο με την τροποποίηση του νομικού πλαισίου που επιφέρει το νομοσχέδιο, γίνονται ευκολότερες και πιο ουσιαστικές οι διαπραγματεύσεις, θεσπίζονται οι βασικές αρχές των συνομιλιών και δίδεται η δυνατότητα στους κοινωνικούς εταίρους να συμφωνήσουν στη βελτίωση των αμοιβών των εργαζομένων, κάτι που θα ισχύει για το σύνολο των απασχολούμενων σε έναν κλάδο παραγωγής και όχι σε ορισμένες μόνο επιχειρήσεις.
Με τη δυνατότητα «ευκολότερης» επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας εφαρμόζονται οι όροι της σε πολλοί περισσότερους εργαζόμενους, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο υγιής ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων και δημιουργούνται προϋποθέσεις για αυξήσεις μισθών και καλύτερες παροχές.
Σήμερα η επέκταση μίας σύμβασης είναι δυνατή μόνο εφόσον δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Μετά τη νομοθέτησης της εθνικής κοινωνικής συμφωνίας, το ποσοστό αυτό μειώνεται από 50% σε 40%.
Ταυτοχρόνως δίδεται μια νέα δυνατότητα επέκτασης μιας σύμβασης ακόμη και χωρίς να ισχύει το κριτήριο του ποσοστού κάλυψης 40%. Αυτό επιτυγχάνεται όταν η συλλογική σύμβαση εργασίας συνυπογράφεται από τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους. Η αλλαγή αυτή επιτρέπει την άμεση επέκταση πολλών περισσότερων ΣΣΕ και την κάλυψη σημαντικά μεγαλύτερου αριθμού εργαζομένων.
Η ΓΣΕΕ θα μπορεί πλέον να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ, εφόσον προσκληθεί από μια οργάνωση μέλος της, αξιοποιώντας αυτομάτως τη δυνατότητα επέκτασης της ΣΣΕ χωρίς το κριτήριο του 40%.
Τι ισχύει μετά τη λήξη της ΣΣΕ
Προστασία θα παρέχει πλέον ο νόμος και για την χρονική περίοδο μετά την λήξη των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Μετά τη λήξη της ΣΣΕ και της αυτόματης τρίμηνης παράτασης της ισχύος της, όλοι οι όροι της ΣΣΕ θα συνεχίζουν να ισχύουν για τους εργαζόμενους στους οποίους εφαρμοζόταν, μέχρι να συναφθεί νέα συλλογική σύμβαση ή να υπογράψουν μια ατομική σύμβαση. Με άλλα λόγια, καταργείται το μνημονιακό καθεστώς της μερικής μετενέργειας και επανέρχεται η πλήρης μετενέργεια.
Πρόκειται για την «μεταφορά» (μετενέργεια) και τη διατήρηση – στο ακέραιο – του συνόλου των δικαιωμάτων ενός εργαζομένου στην ατομική του σύμβαση μετά τη λήξη μια συλλογικής σύμβασης εργασίας. Κατά την διάρκεια των μνημονίων ουσιαστικά καταργήθηκε η ισχύ της μετενέργειας με αποτέλεσμα την κατάρρευση των μισθών.
Με την κοινωνική συμφωνία παρατείνεται η ισχύς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και το περιεχόμενό τους για τρεις μήνες μετά την λήξη τους.
Προβλέπεται ότι οι εργαζόμενοι που προσλαμβάνονται κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου τριμήνου (νεοπροσλαμβανόμενοι), καλύπτονται – πλήρως – από τους όρους της συγκεκριμένης συλλογικής σύμβασης εργασίας. Μετά τη λήξη του τριμήνου εξακολουθούν να ισχύουν οι όροι της συλλογικής σύμβασης εργασίας, μέχρι τη σύναψη νέας συλλογικής ή ατομικής σύμβασης εργασίας.
Ο μηχανισμός προελέγχου
Τέλος καθιερώνεται ένας μηχανισμός προελέγχου των μονομερών αιτήσεων προσφυγής στη Μεσολάβηση και στη Διαιτησία. Πρόκειται για τον Οργανισμό στον οποίο μπορούν να προσφύγουν οι ενδιαφερόμενοι προκειμένου να επιλύσουν κάποια συλλογική διαφορά.
Η κοινωνική συμφωνία προβλέπει μηχανισμό προελέγχου των προϋποθέσεων για μονομερή προσφυγή στη Μεσολάβηση και τη Διαιτησία από τριμελή επιτροπή που θα συσταθεί στον Ο.ΜΕ.Δ. (Αποτελείται από έναν καθηγητή Νομικής Σχολής Εργατικού Δικαίου, έναν καθηγητή Οικονομικών και έναν αφυπηρετήσαντα δικαστή ανώτατου δικαστηρίου).
Επίσης, καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας του Ο.ΜΕ.Δ για τη γρηγορότερη επίλυση διαφορών, ενώ διατηρείται η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαιτητικής απόφασης.
