Βαρύ κλίμα…

Οι Έλληνες καταναλωτές εξακολουθούν να παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ίσως το πιο ανησυχητικό από όλα είναι ότι τούτη η απαισιοδοξία τείνει να γίνει κανονικότητα…Οι πιέσεις στο εισόδημα επιμένουν και μάλιστα παρά τις προφανείς ανισότητες, τείνουν να επηρεάσουν όλο και ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, αγγίζοντας πια και την καρδιά και των μεσαίων εισοδημάτων.

Η πρόσφατη έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ αν μη τι άλλο είναι αποκαλυπτική. Το ποσοστό όσων εκτιμούν ότι τη φετινή χρονιά είναι πιο πιθανό να χειροτερέψει η οικονομική τους κατάσταση ανήλθε σε 49,8%, αυξημένο κατά 8,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, κατά την οποία είχε καταγράψει σημαντική μείωση.

Όσοι προσδοκούν ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους θα παραμείνει σταθερή ανήλθαν σε 29,0% (έναντι 38,8% στην προηγούμενη έρευνα), ενώ καταγράφηκε οριακή μείωση όσων θεωρούν ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους θα βελτιωθεί (17,1% έναντι 17,5% στην προηγούμενη έρευνα).

Οι αρνητικές προσδοκίες για το 2026 χαρακτηρίζουν οριζόντια όλα τα νοικοκυριά, αφού το ποσοστό των ερωτηθέντων/εισών που αναμένουν να χειροτερέψει η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους το 2026 είναι απόλυτα ή σχετικά πλειοψηφικό σε όλες τις επιμέρους κατηγορίες.

Η πραγματικότητα που βιώνουν τα νοικοκυριά με χαμηλό και χαμηλό μεσαίο εισόδημα (π.χ. ως 18.000€) είναι πολύ πιο δύσκολη. Για παράδειγμα, το εισόδημα εξαντλείται πριν το τέλος του μήνα στο 75,3% των νοικοκυριών με εισοδήματα ως 10.000€ και στο 71,7% των νοικοκυριών με εισόδημα 10.000-18.000€, ενώ το ποσοστό αυτό πέφτει στο μισό (35,8%) στα νοικοκυριά με εισοδήματα πάνω από 30.000€.

Μάλιστα, οι ανισότητες τείνουν να διευρύνονται, αφού η κατάσταση των οικονομικά ασθενέστερων χειροτερεύει κι άλλο, σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό σε σύγκριση με τα νοικοκυριά των υψηλότερων εισοδηματικών κλιμακίων. Ειδικότερα, έξι στα δέκα νοικοκυριά με ετήσιο εισόδημα έως 18.000 ευρώ δήλωσαν ότι η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώθηκε το 2025, έναντι 32,7% εκείνων με ετήσιο εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στα μονοπρόσωπα νοικοκυριά καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό (60,0%) όσων δήλωσαν ότι η οικονομική τους κατάσταση χειροτέρεψε τον τελευταίο χρόνο σε σύγκριση με όλες τις άλλες κατηγορίες νοικοκυριών.

Το μέλλον, δε, φαντάζει στα μάτια των περισσοτέρων δυσοίωνο με ότι αυτό συνεπάγεται για το γενικότερο κλίμα και τις τάσεις στην ελληνική οικονομία. Είναι ενδεικτικό ότι ένα 14% φοβάται ότι μπορεί κάποια στιγμή να χάσει το σπίτι του, λόγω αδυναμίας πληρωμής των υποχρεώσεών τους προς το Δημόσιο ή τις τράπεζες. Είναι, εξάλλου, εντυπωσιακό ότι ένα 55,7% δηλώνει ότι δεν θα μπορούσαν ή θα αντιμετώπιζαν με δυσκολία ένα έκτακτο έξοδο της τάξης των 500 ευρώ…

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, η κοινωνική πλειοψηφία υποστηρίζει ολοένα και περισσότερο λύσεις δομικού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, θεωρώντας πιο αποτελεσματικά μέτρα την αύξηση των μισθών, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τον έλεγχο των τιμών έναντι αποσπασματικών παρεμβάσεων όπως τα επιδόματα ή το καλάθι του νοικοκυριού. Αυτό υπογραμμίζει ότι, πέρα από τη στήριξη των ευάλωτων ομάδων, απαιτούνται πολιτικές που να ενισχύουν συνολικά τα εισοδήματα και να διαμορφώνουν συνθήκες οικονομικής σταθερότητας και αξιοπρεπούς διαβίωσης για το σύνολο του πληθυσμού.

Οι έρευνες αποτυπώνουν την κατάσταση (που δυστυχώς επιδεινώνεται…) που επικρατεί τα τελευταία χρόνια, αλλά το ερώτημα είναι ένα και εξακολουθεί να παραμένει αναπάντητο: η κυβέρνηση θα αναλάβει τις ευθύνες της και αντί της τακτικής των επιδομάτων – ψίχουλα θα προχωρήσει σε ουσιαστικές πρωτοβουλίες για να αναστραφεί η κατάσταση;