Ντόναλντ Τραμπ: Απειλεί με δασμούς τις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο απειλεί να επιβάλει πρόσθετους δασμούς σε χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το Ιράν.

Το διάταγμα, που εκδόθηκε την Παρασκευή, δεν προσδιορίζει το ποσοστό που θα επιβληθεί, αλλά χρησιμοποιεί το 25% ως παράδειγμα. Αναφέρει ότι ο δασμός θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε εμπορεύματα που εισάγονται στις ΗΠΑ από οποιαδήποτε χώρα «αγοράζει, εισάγει ή αποκτά με άλλο τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, εμπορεύματα ή υπηρεσίες από το Ιράν».

Ο Τραμπ δεν έχει σχολιάσει άμεσα το διάταγμα, αλλά επανέλαβε την απαίτηση «όχι πυρηνικά όπλα» για το Ιράν, μιλώντας από το Air Force One την Παρασκευή το βράδυ.

Το διάταγμα εκδόθηκε ενώ συνεχίζονται οι συνομιλίες μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν στο Ομάν, μετά από αρκετές εβδομάδες απειλών και από τις δύο πλευρές.

Ο Τραμπ απείλησε με δασμό 25% τις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν νωρίτερα φέτος

Η απειλή Τραμπ

Ο Τραμπ απείλησε με δασμό 25% τις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν νωρίτερα φέτος, σε μια ανάρτηση στο Truth Social.

Στις 12 Ιανουαρίου, έγραψε: «Με άμεση ισχύ, κάθε χώρα που συναλλάσσεται με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα πληρώνει δασμό 25% για κάθε συναλλαγή που πραγματοποιείται με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής».

Την εποχή εκείνη, δεν δόθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των δασμών στην πράξη.

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι η τελευταία εκτελεστική εντολή επιβεβαίωσε την «επικρατούσα κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης σε σχέση με το Ιράν» και σημείωσε ότι ο πρόεδρος μπορεί να την τροποποιήσει σε περίπτωση αλλαγής των συνθηκών.

Στην εντολή αναφερόταν: «Ο Πρόεδρος θεωρεί το Ιράν υπεύθυνο για την επιδίωξη κατασκευής πυρηνικών δυνατοτήτων, την υποστήριξη της τρομοκρατίας, την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων και την περιφερειακή αποσταθεροποίηση που θέτουν σε κίνδυνο την Αμερική.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πρόγραμμα αυτό είναι απολύτως ειρηνικό και έχει επανειλημμένα αρνηθεί τις κατηγορίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων

Οι κυρώσεις

Ξεχωριστά, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι επιβάλλει κυρώσεις σε 15 οντότητες «που έχουν εμπορευτεί αργό πετρέλαιο, προϊόντα πετρελαίου ή πετροχημικά προϊόντα ιρανικής προέλευσης».

Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο για καμία από τις δύο ανακοινώσεις από το Ιράν, το οποίο ήδη υπόκειται σε εκτεταμένες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές δυνάμεις λόγω του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πρόγραμμα αυτό είναι απολύτως ειρηνικό και έχει επανειλημμένα αρνηθεί τις κατηγορίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Όπως προβλέπει η συμφωνία του 2015 με τους ηγέτες του κόσμου, το Ιράν δεν επιτρεπόταν να εμπλουτίζει ουράνιο με καθαρότητα άνω του 3,67% – το επίπεδο που απαιτείται για καύσιμα εμπορικών πυρηνικών σταθμών – και δεν επιτρεπόταν να πραγματοποιεί εμπλουτισμό στο εργοστάσιό του στο Φορντό για 15 χρόνια.

Ωστόσο, ο Τραμπ εγκατέλειψε τη συμφωνία κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του το 2018, λέγοντας ότι δεν ήταν αρκετή για να σταματήσει την πορεία προς την κατασκευή βόμβας, και επανέφερε τις αμερικανικές κυρώσεις, οι οποίες παρέλυαν την ιρανική οικονομία.

Τα μέτρα αυτά – που αφορούσαν τις εξαγωγές πετρελαίου, τη ναυτιλία και τις τράπεζες – περιλάμβαναν «δευτερεύουσες κυρώσεις» σε χώρες που συναλλάσσονταν με το Ιράν.

Η αντίδραση της Τεχεράνης

Η Τεχεράνη αντέδρασε παραβιάζοντας όλο και περισσότερο τους περιορισμούς της συμφωνίας, ιδίως εκείνους που αφορούσαν την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου.

Πέρυσι, ο ΟΗΕ επέβαλε εκ νέου οικονομικές και στρατιωτικές κυρώσεις, αφού το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία κατηγόρησαν τη χώρα για «συνεχή πυρηνική κλιμάκωση» και έλλειψη συνεργασίας.

Παρά τις κυρώσεις σε ορισμένα προϊόντα και βιομηχανίες, εξακολουθούν να υπάρχουν περισσότερες από 100 χώρες που εμπορεύονται με το Ιράν.

Οι σχέσεις με την Κίνα

Ο μεγαλύτερος εξαγωγικός εταίρος του είναι η Κίνα. Κατά το έτος έως τον Οκτώβριο του 2025, το Πεκίνο αγόρασε προϊόντα αξίας άνω των 14 δισ. δολαρίων (10,4 δισ. λιρών) από το Ιράν, σύμφωνα με στοιχεία του Trade Data Monitor που βασίζονται σε επίσημα ιρανικά δεδομένα. Την Κίνα ακολουθεί το Ιράκ, το οποίο έλαβε εμπορεύματα αξίας 10,5 δισ. δολαρίων από τον γείτονά του.

Το Ιράν έχει επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία μεταξύ των μεγαλύτερων πελατών του. Οι εξαγωγές από το Ιράν προς την Τουρκία αυξήθηκαν σημαντικά από 4,7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 σε 7,3 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι.

«Αν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές»

Οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ

Οι συνομιλίες που ξεκίνησαν την Παρασκευή στο Ομάν είναι οι πρώτες στις οποίες συμμετέχουν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν από τον περασμένο Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Η ιρανική αντιπροσωπεία ηγούνταν από τον ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκί, ενώ τις ΗΠΑ εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους στο Air Force One, ο Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες της Παρασκευής «πολύ καλές» και είπε ότι το Ιράν «φαίνεται να θέλει πολύ να καταλήξει σε συμφωνία».

«Αν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές», δήλωσε ο πρόεδρος, προσθέτοντας ότι θα πραγματοποιηθεί άλλη μια συνάντηση στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, ο οποίος μεσολάβησε στις συζητήσεις, δήλωσε ότι αυτές ήταν «χρήσιμες για να αποσαφηνιστεί η σκέψη τόσο του Ιράν όσο και των ΗΠΑ και να προσδιοριστούν οι τομείς όπου είναι δυνατή η πρόοδος».

Σε δήλωση προς το X, ο Αραγκί χαρακτήρισε τις μέχρι τώρα συνομιλίες «καλή αρχή» και είπε ότι «επικράτησε θετική ατμόσφαιρα». Είπε ότι οι διαπραγματευτές έχουν πλέον επιστρέψει στις αντίστοιχες πρωτεύουσές τους για διαβουλεύσεις.

Το ενδεχόμενο επίθεσης αφήνει ανοιχτό ο Ντόναλντ Τραμπ

Η αύξηση των εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έχει προκαλέσει φόβους για σύγκρουση μεταξύ των χωρών, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα πρέπει να είναι «πολύ ανήσυχος», όπως δήλωσε μόλις την Τετάρτη.

Ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι θα είναι έτοιμος να επιτεθεί στη χώρα της Μέσης Ανατολής αν αυτή αρνηθεί να καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Οι ΗΠΑ έχουν επίσης ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου αυτού που ο Τραμπ περιγράφει ως «τεράστια αρμάδα», ως απάντηση στη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα τον περασμένο μήνα.

Ομάδες για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν δηλώσει ότι πολλές χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της καταστολής, αλλά η πλήρης έκταση της αιματοχυσίας παραμένει ασαφής λόγω των περιορισμών στο διαδίκτυο που επιβάλλει η κυβέρνηση από τις 8 Ιανουαρίου.