Ρωσία: Στρέφεται σε Ινδία και Σρι Λάνκα για εργατικά «χέρια»

Για χρόνια, η Ρωσία βασιζόταν στους μετανάστες από την Κεντρική Ασία για να καλύψει τα κενά στο εργατικό δυναμικό της. Καθώς η δημογραφική εξέλιξη και ο πόλεμος στην Ουκρανία οδηγούν στην πιο σοβαρή κρίση εργασίας των τελευταίων δεκαετιών, οι υπεύθυνοι στελέχωσης ρίχνουν ένα ευρύτερο δίχτυ σε μερικές από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες του κόσμου, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg

Η Ρωσία εκτιμά ότι η οικονομία της θα χρειαστεί 11 εκατομμύρια επιπλέον εργαζομένους μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Το θέμα ήταν ψηλά στην ατζέντα κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στο Νέο Δελχί τον Δεκέμβριο, όταν οι αξιωματούχοι υπέγραψαν μια συμφωνία με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών για την προσωρινή μετανάστευση εργατικού δυναμικού.
Ακόμη και πριν από τη συμφωνία, ο αριθμός των αδειών εργασίας που εξέδωσε η Ρωσία για Ινδούς αυξήθηκε σε περισσότερες από 56.000 πέρυσι από περίπου 5.000 το 2021.

Ο συνολικός αριθμός αδειών εργασίας που χορηγήθηκαν σε αλλοδαπούς αυξήθηκε σε περισσότερες από 240.000 το 2025, ο υψηλότερος από το 2017 τουλάχιστον, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών.

Ενώ οι άδειες έχουν αυξηθεί για την πρώην σοβιετική δημοκρατία του Τουρκμενιστάν, μεγάλο μέρος της αύξησης του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού προέρχεται από πιο μακρινές χώρες, όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Σρι Λάνκα και η Κίνα.

Φέτος, εργαζόμενοι από την Ινδία και άλλες χώρες της Νότιας Ασίας άρχισαν να καλύπτουν θέσεις εργασίας σε δήμους, όπως η απομάκρυνση χιονιού σε μεγάλες ρωσικές πόλεις, αλλά οι ξένοι εργαζόμενοι καταλήγουν επίσης σε εργοτάξια, εστιατόρια και άλλες υπηρεσίες της πόλης.

Η Ρωσία προσελκύει μετανάστες για να λύσει την κρίση εργατικού δυναμικού. Οι Ινδοί, Κινέζοι και Τουρκμένοι εργαζόμενοι έλαβαν τον μεγαλύτερο αριθμό αδειών εργασίας πέρυσι.

Τεκτονική αλλαγή στη Ρωσία

«Παρατηρούμε μια πραγματική τεκτονική αλλαγή στην ρωσική αγορά εργασίας», δήλωσε η Έλενα Βελιάεβα, διευθύντρια της εταιρείας πρόσληψης προσωπικού Intrud με έδρα τη Μόσχα, σε συνέντευξη που έδωσε στο Νέο Δελχί τον Δεκέμβριο. Η εταιρεία ιδρύθηκε μόλις πριν από δύο χρόνια με σκοπό την προσέλκυση ξένων εργαζομένων στη χώρα, και η Βελιάεβα αναζητά επίσης υποψήφιους υπαλλήλους στη Σρι Λάνκα και τη Μιανμάρ, ενώ επιθυμεί να επεκτείνει περαιτέρω την αναζήτησή της.

Ενώ οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες περιορίζουν τη μετανάστευση, η Ρωσία αντιμετωπίζει μια δημογραφική κρίση — περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού είναι σε ηλικία συνταξιοδότησης — από τη δεκαετία του 1990, όταν κατέρρευσε το ποσοστό γεννήσεων. Με την ανεργία να κυμαίνεται στο 2% περίπου, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα παγκοσμίως, η οικονομία χρειάζεται νέους εργαζομένους από το εξωτερικό, διαφορετικά κινδυνεύει να φτάσει στα όρια της ήδη υποτονικής ανάπτυξής της.

Αντιμέτωπες με την έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι ρωσικές εταιρείες ενδιαφέρονται πλέον περισσότερο να προσελκύσουν εργαζομένους που δεσμεύονται με τις θέσεις εργασίας τους μέσω βίζας και συμβολαίων, δήλωσε η Βελιάεβα. Οι μετανάστες από περιοχές χωρίς βίζα, όπως η Κεντρική Ασία, είναι πολύ πιο πιθανό να αλλάζουν συχνά εργοδότες.

Η Intrud έχει συνεργαστεί με τη Ρωσική Ένωση Συγκολλητών για τη δημιουργία ενός κέντρου κατάρτισης συγκολλητών στο Τσενάι, στη νότια Ινδία, όπου οι υποψήφιοι εκπαιδεύονται και αξιολογούνται πριν προσληφθούν στη Ρωσία, είπε η Βελιάεβα.

Η Ρωσία είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στον κατάλογο των χωρών που απασχολούν Ινδούς

Μαθήματα στα ρώσικα για τον τουρισμό

Άλλες εταιρείες έχουν οργανώσει εντατικά μαθήματα ρωσικών για μελλοντικούς εργαζόμενους σε ξενοδοχεία και άλλες θέσεις όπου απαιτείται γνώση της γλώσσας. Για ορισμένες θέσεις εργασίας, όπως στον κατασκευαστικό κλάδο, οι εργαζόμενοι συνήθως επικοινωνούν με διευθυντές που μιλούν τόσο τη μητρική τους γλώσσα όσο και ρωσικά, σύμφωνα με έναν υπεύθυνο προσλήψεων με γραφείο στο Ντουμπάι, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν έχει εξουσιοδότηση να μιλήσει στα μέσα ενημέρωσης.

«Η Ρωσία είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη στον κατάλογο των χωρών που απασχολούν Ινδούς», δήλωσε ο Amit Saxena, διευθυντής της Ambe International με έδρα τη Βομβάη. «Αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει έλλειψη εργατικού δυναμικού. Επομένως, είναι μια φυσική επιλογή».

Η Ambe International άρχισε να προσλαμβάνει Ινδούς εργαζόμενους για τη Ρωσία μόλις πριν από τρεις μήνες, και μόνο για την περιοχή της Μόσχας. Τώρα ασχολείται επίσης με την πρόσληψη εργαζομένων στην Άπω Ανατολή της Ρωσίας — στο Βλαδιβοστόκ και στο νησί Σαχαλίν.

Ο πόλεμος του Πούτιν κατά της Ουκρανίας έχει επιδεινώσει την ήδη σοβαρή έλλειψη εργατικού δυναμικού. Πέρα από όσους στρατολογήθηκαν για να πολεμήσουν, η πολεμική οικονομία έχει αποσπάσει εργαζομένους από τον πολιτικό τομέα προς τη στρατιωτική βιομηχανία, ενώ περίπου 500.000 έως 800.000 Ρώσοι σε ηλικία εργασίας εγκατέλειψαν τη χώρα σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο, για να αποφύγουν την επιστράτευση ή για άλλους λόγους.

Η Ρωσία επίσης σκλήρυνε τους κανονισμούς σχετικά με τη μετανάστευση χωρίς βίζα μετά την επίθεση του 2024 σε θεατές συναυλίας στο Crocus City Hall, ένα προάστιο της Μόσχας. Στην αρχή του έτους, ο αριθμός των αλλοδαπών στη Ρωσία είχε μειωθεί σε 5,7 εκατομμύρια, περίπου 10% λιγότεροι από ό,τι πριν από ένα χρόνο, αν και πολλοί από αυτούς είναι παιδιά, σύμφωνα με την ρωσική εφημερίδα Vedomosti.

Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού παραμένει μία από τις κύριες προκλήσεις για τη ρωσική βιομηχανία

Ελλείψεις στη βιομηχανία

Η MMC Norilsk Nickel PJSC, η μεγαλύτερη μεταλλευτική εταιρεία της Ρωσίας, η οποία είναι γνωστή για το ότι προσφέρει μερικούς από τους υψηλότερους μισθούς της χώρας, πριν από ένα χρόνο είχε έλλειψη περίπου 10.000 εργαζομένων στη Σιβηρία, που αντιστοιχεί σε περίπου το 10% του συνολικού εργατικού δυναμικού της. Σύμφωνα με πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με την κατάσταση, η εταιρεία εξακολουθεί να έχει έλλειψη αρκετών χιλιάδων εργαζομένων στην περιοχή.

«Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού παραμένει μία από τις κύριες προκλήσεις για τη ρωσική βιομηχανία στο σύνολό της», δήλωσε ο εκπρόσωπος της εταιρείας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Η JSC Shipbuilding Corporation Ak Bars, η οποία κατασκευάζει τόσο πολιτικά όσο και στρατιωτικά οχήματα, έχει έλλειψη 1.500-2.000 ατόμων, ένας από τους λόγους για τους οποίους λειτουργεί στο μισό περίπου της παραγωγικής της ικανότητας, δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος Renat Mistakhov.

Η Ρωσία επιδιώκει επίσης να αξιοποιήσει την εμβάθυνση των σχέσεών της με τη Βόρεια Κορέα

Το κέρδος και η Βόρεια Κορέα

Η πρόσληψη εργαζομένων από την Ασία είναι συχνά φθηνότερη για τους εργοδότες. Ένας εξειδικευμένος Ινδός ηλεκτρολόγος μπορεί να κερδίζει 25% λιγότερα από ό,τι προσφέρουν οι Ρώσοι εργοδότες για παρόμοιες θέσεις, σύμφωνα με αγγελίες εργασίας σε ρωσικές και αραβικές πλατφόρμες.

Η Ρωσία επιδιώκει επίσης να αξιοποιήσει την εμβάθυνση των σχέσεών της με τη Βόρεια Κορέα για να καλύψει το κενό. Οι αφίξεις από τη χώρα στη Ρωσία αυξάνονται από το 2022, μετά τη μείωση που σημειώθηκε το 2017 λόγω της απαγόρευσης των Ηνωμένων Εθνών για την απασχόληση πολιτών της χώρας στο εξωτερικό.

Πολλοί έρχονται με φοιτητικές βίζες — περίπου 9.000 από αυτούς το 2024, το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών. Ο αριθμός των βορειοκορεατών εργαζομένων μόνο σε ρωσικά εργοτάξια αναμένεται να φτάσει τους 50.000 μέχρι το τέλος του 2025, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ομάδας κατασκευαστών Eskadra, όπως αναφέρει το RIA Novosti.

Ο ρόλος της Κίνας

Ο ρόλος της κινεζικής εργατικής δύναμης είναι εντελώς διαφορετικός. Οι περισσότεροι Κινέζοι πολίτες που λαμβάνουν βίζες εργασίας απασχολούνται στις δικές τους εγκαταστάσεις παραγωγής ή εταιρείες, δήλωσε ο Αλεξέι Μασλόφ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ασιατικών και Αφρικανικών Σπουδών του Κρατικού Πανεπιστημίου Λομονόσοφ της Μόσχας. Δραστηριοποιούνται κυρίως σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως εστιατόρια, logistics και χονδρικό εμπόριο, πρόσθεσε.

Για τη Ρωσία, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η κατάσταση θα αλλάξει σύντομα.

«Ο πληθυσμός της Ρωσίας θα συνεχίσει να γερνάει και το ποσοστό των νέων και των παιδιών θα συνεχίσει να μειώνεται συνολικά», δήλωσε ο ανεξάρτητος δημογράφος Igor Efremov. «Δεν πρόκειται για μια προσωρινή κρίση στην αγορά εργασίας, αλλά για μια μακροπρόθεσμη κατάσταση που θα διαρκέσει για δεκαετίες και στην οποία θα πρέπει να προσαρμοστεί η οικονομία».