Στην Ελλάδα του 2026 δεν λείπει η δουλειά. Λείπει η σιγουριά. Και μαζί με τη σιγουριά που χάνεται, χάνεται σιωπηλά και κάτι ακόμη πιο κρίσιμο. Η παραγωγικότητα.
Οι δείκτες απασχόλησης βελτιώνονται, οι επιχειρήσεις μιλούν για έλλειψη προσωπικού και η ανεργία δεν είναι πια το πρώτο θέμα της δημόσιας συζήτησης. Όμως κάτω από αυτή τη «θετική εικόνα» κρύβεται μια αγορά εργασίας που λειτουργεί με όρους φθοράς και όχι δημιουργίας αξίας.Η νέα εργασιακή κανονικότητα δεν είναι η ανεργία των μνημονίων. Είναι η επισφάλεια με σύμβαση. Δουλειά υπάρχει, αλλά χωρίς ορίζοντα. Ωράρια που απλώνουν, ρόλοι που αλλάζουν χωρίς εκπαίδευση, μισθοί που δεν επιτρέπουν προγραμματισμό ζωής. Δεν είσαι άνεργος αλλά δεν αισθάνεσαι και εργαζόμενος με μέλλον.
Εδώ βέβαια είναι που αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα για την οικονομία. Γιατί χωρίς σταθερότητα, δεν υπάρχει επένδυση στον άνθρωπο. Ο εργαζόμενος δεν επενδύει στις δεξιότητές του, η επιχείρηση δεν επενδύει στη γνώση του εργαζομένου. Το αποτέλεσμα είναι χαμηλή παραγωγικότητα, όχι επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούν, αλλά επειδή δεν τους δίνεται λόγος να προσπαθήσουν περισσότερο.
Η Ελλάδα δουλεύει πολλές ώρες και παράγει λιγότερη αξία. Αυτό δεν είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό αλλά πρόκειται για ένα δομικό πρόβλημα. Όταν η εργασία αντιμετωπίζεται ως κόστος προς συμπίεση και όχι ως κεφάλαιο προς ανάπτυξη, η παραγωγικότητα μένει στον αυτόματο πιλότο με τα γνωστά αποτελέσματα.
Η πολιτεία συζητά για μισθολογικές αυξήσεις και οι επιχειρήσεις για ανταγωνιστικότητα. Λείπει όμως η γέφυρα ανάμεσα στα δύο: παραγωγικότητα με ασφάλεια. Όχι περισσότερες ώρες, αλλά καλύτερη οργάνωση. Όχι μεγαλύτερη πίεση, αλλά επένδυση σε τεχνολογία, κατάρτιση και σταθερές σχέσεις εργασίας.
Πολύ απλά γιατί μια οικονομία δεν ανεβαίνει επίπεδο όταν απλώς «κρατά» τους εργαζόμενους απασχολημένους. Ανεβαίνει όμως όταν τους κρατά δεσμευμένους. Όταν υπάρχει λόγος να μείνεις, να εξελιχθείς, να αποδώσεις.
Το μεγαλύτερο ρίσκο σήμερα δεν είναι η έλλειψη εργατικών χεριών. Είναι η έλλειψη πίστης ότι αξίζει να δώσεις το κάτι παραπάνω. Και χωρίς αυτό, καμία παραγωγικότητα δεν ανεβαίνει όσα διαγράμματα κι αν δείχνουν το αντίθετο.
