ΥΠΕΝ: «πράσινο φως» για νέα επέκταση του ΧΥΤΑ Φυλής

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται και πάλι για τη Δυτική Αττική έπειτα από την απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) να εγκρίνει πρόσθετη χωρητικότητα για τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) της Φυλής.

Με νέα απόφαση τού γενικού διευθυντή περιβαλλοντικής πολιτικής του ΥΠΕΝ, κ. Κωνσταντίνου Δημόπουλου, τροποποιήθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι της Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διαχείρισης Απορριμμάτων Δυτικής Αττικής, ώστε να υλοποιηθούν έργα που θα δημιουργήσουν πρόσθετο χώρο απόθεσης 2.088.955 κυβικών μέτρων σκουπιδιών.

Πρόκειται για ποσότητα μικρότερη από τα 3,9 εκατ. κυβικά μέτρα που είχε αρχικά ζητήσει ο Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ), ωστόσο επαρκεί για να δοθεί ακόμη μία χρονική «ανάσα» στο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων του λεκανοπεδίου για άλλους 14 μήνες.

Στόχος της τροποποίησης είναι η διασφάλιση επαρκούς χώρου υγειονομικής ταφής, σύμφωνα με όσα προβλέπει το Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής. Της νέας απόφασης του ΥΠΕΝ προηγήθηκε ειδική γεωτεχνική μελέτη για τον έλεγχο της ευστάθεια του τελικού απορριμματικού αναγλύφου – δηλαδή του σωρού των απορριμμάτων που έχει ήδη αποτεθεί – ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος καθίζησης ή κατολίσθησης. Σύμφωνα με τους μελετητές, η προτεινόμενη διαμόρφωση διαθέτει επαρκή συντελεστή ασφάλειας. Παράλληλα, στη νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων επισημαίνεται ότι δεν αναμένονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις στις επιπτώσεις προς το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον σε σχέση με το ήδη υφιστάμενο έργο.

Πώς θα υλοποιηθεί η επέκταση

Τα έργα της επέκτασης, τα οποία κοστολογούνται περίπου στα 11,2 εκατ. ευρώ, θα αναπτυχθούν πάνω στο ήδη διαμορφωμένο «βουνό» απορριμμάτων, χωρίς να χρειαστεί νέα έκταση. Η πλήρωση θα γίνεται σταδιακά, με συγκεκριμένες κλίσεις και ενδιάμεσα επίπεδα, για λόγους σταθερότητας και λειτουργικότητας, μέχρι το τελικό ύψος. Ειδικότερα, η πλήρωση θα ξεκινήσει από τα 155 μέτρα όπου βρίσκεται σήμερα το ύψος των σκουπιδιών και θα προχωρά σταδιακά μέχρι να φτάσει στο τελικό ύψος των 183,5 μέτρων – δηλαδή περίπου 28,5 μέτρα ψηλότερα από το σημείο εκκίνησης.

Παράλληλα, θα εφαρμοστεί πλήρες σύστημα στεγανοποίησης και θα υλοποιηθούν υποδομές για τη διαχείριση βιοαερίου, ομβρίων υδάτων και στραγγισμάτων, αξιοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τα υπάρχοντα δίκτυα του ΧΥΤΑ. Προβλέπεται επίσης η κατασκευή νέων φρεατίων ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή αποστράγγιση. Μετά την ολοκλήρωση της πλήρωσης, που βάσει της νέας απόφασης του ΥΠΕΝ θα επιτρέπεται για διάστημα 14 μηνών, θα πρέπει να ξεκινήσει η αποκατάσταση των τμημάτων που δεν έχουν ακόμη αποκατασταθεί.

Η μακρά αλυσίδα των επεκτάσεων

Η νέα αυτή παράταση ζωής έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά αλυσίδα επεκτάσεων. Από το 2017 μέχρι σήμερα η χωρητικότητα του ΧΥΤΑ έχει εξαντληθεί επανειλημμένως, όμως κάθε φορά δίνεται νέα λύση ανάγκης. Σύμφωνα με στοιχεία που είχε αναδείξει το Δυτικό Μέτωπο (σ.σ. φορείς, συλλογικότητες και πολίτες της Δυτικής Αττικής), η συνολική χωρητικότητα αυξήθηκε από 27,3 εκατ. κυβικά μέτρα το 2010 σε 32,5 εκατ. με την επέκταση του Μαΐου 2020.

Ακόμη και το 2025, η τροποποίηση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για την ΟΕΔΑ Φυλής (σ.σ. δηλαδή για όλο το συγκρότημα υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων στη Φυλή) προέβλεπε ότι η διάθεση αποβλήτων θα μπορούσε να συνεχιστεί το αργότερο για έξι μήνες, έως τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, πριν ξεκινήσει η αποκατάσταση. Ωστόσο, η πραγματικότητα της καθημερινής παραγωγής απορριμμάτων ανέτρεψε ξανά τα χρονοδιαγράμματα.

Ορατό το ενδεχόμενο νέας επέκτασης

Η Αττική παράγει περίπου το 40% των απορριμμάτων της χώρας, γεγονός που καθιστά το πρόβλημα ιδιαίτερα οξύ. Δεν είναι τυχαίο ότι χαρακτηρίζεται συχνά ως «ο ελέφαντας στο δωμάτιο» της περιβαλλοντικής πολιτικής. Οι διαγωνισμοί για κρίσιμες υποδομές έχουν καθυστερήσει και, έως ότου επανεκκινήσουν, η επέκταση του ΧΥΤΑ κρίθηκε αναγκαία για να μη μείνει η πρωτεύουσα χωρίς χώρο διάθεσης σκουπιδιών από το επόμενο καλοκαίρι.

Αρμόδιες πηγές μάλιστα εκτιμούν ότι ενδέχεται να χρειαστεί νέα επέκταση γύρω στα τέλη του 2027 ή αρχές του 2028, καθώς ακόμη κι αν «τρέξουν» οι διαγωνιστικές διαδικασίες, η ολοκλήρωση των τριών Μονάδων Επεξεργασίας Απορριμμάτων (μία στον Σχιστό και δύο στη Φυλή) απαιτεί τρία έως τέσσερα χρόνια.

Το επόμενο σχέδιο και οι νέες μονάδες

Στο μεταξύ προετοιμάζεται το νέο Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Απορριμμάτων για την Αττική, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα και θα περιγράφει τον νέο σχεδιασμό.

Σε αυτό περιλαμβάνονται μια μονάδα στο Σχιστό και μια νέα μονάδα στη Φυλή για τον κεντρικό τομέα Αθηνών, συνολικού προϋπολογισμού 250-300 εκατ. ευρώ, καθώς και η αναβάθμιση του Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) που λειτουργεί εκεί.

Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλη είναι ακόμη η απόσταση που πρέπει να καλυφθεί. Το 2024 η ανάκτηση αποβλήτων στην Αττική έφτασε μόλις στο 7,55%, ενώ στον ΧΥΤΑ Φυλής θάβεται το 89,5% των σκουπιδιών της περιφέρειας συνεχίζοντας να σηκώνει ένα βάρος δυσανάλογο.

Ενεργειακή αξιοποίηση και νέες υποδομές

Σε εθνικό επίπεδο η εικόνα εμφανίζεται βελτιωμένη. Λειτουργούν ήδη 13 μονάδες διαχείρισης αποβλήτων που μειώνουν τοπικά την ταφή στο 35%, ενώ άλλες 26 βρίσκονται υπό κατασκευή.

Παράλληλα προγραμματίζονται νέες υποδομές σε νησιά του Νοτίου Αιγαίου και σε πόλεις της Στερεάς Ελλάδας μέσω ΣΔΙΤ, ενώ αναμένονται και έργα στο Βόρειο Αιγαίο. Στον τομέα της ανακύκλωσης προχωρούν ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής για βιοαπόβλητα, ανακυκλώσιμα υλικά και ειδικά ρεύματα αποβλήτων.

Παρά τις κινήσεις αυτές, η ανακύκλωση στη χώρα παραμένει χαμηλή και δεν ξεπερνά το 17%. Χωρίς την ανάπτυξη Μονάδων Ανάκτησης-Ανακύκλωσης δεν μπορεί να προχωρήσει ουσιαστικά ούτε η ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος. Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει την κατασκευή έξι τέτοιων μονάδων πανελλαδικά, συνολικού κόστους άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, εκ των οποίων μία θα βρίσκεται στην Αττική.