Κίνα: Θέλει να δημιουργήσει έναν πολικό «δρόμο του μεταξιού»

Οι προσπάθειες του Αμερικανού προέδρου να αποκτήσει, με κάποιο τρόπο -ακόμα και με στρατιωτικά μέσα- τη Γροιλανδία, επανέφερε στο προσκήνιο με μεγαλύτερη ένταση τις νέες προσπάθειες οικονομικής αξιοποίησης της Αρκτικής αλλά και της βόρειας διαδρομής. Παράλληλα, βέβαια, με το ενδιαφέρον του Ντοναλντ Τραμπ έγινε και πάλι ορατό το ενδιαφέρον και άλλων κρατών που λόγω θέσης όπως η Ρωσία, ή λόγω ενδιαφέροντος όπως η Κίνα,  θέλουν να έχουν λόγο στις εξελίξεις.

Το τελευταίο παγοθραυστικό της Κίνας για την Αρκτική, με ικανότητα να σπάει πάγους πάχους έως 2,5 μέτρων, είναι ένα ισχυρό σύμβολο των φιλοδοξιών του Πεκίνου στον Άπω Βορρά, σχολιάζουν οι Financial Times.

Το προτεινόμενο πλοίο με πυρηνική πρόωση και ρύγχος ταύρου, το οποίο παρουσιάστηκε ως εννοιολογικό σχέδιο τον Δεκέμβριο, προορίζεται να αποτελέσει πρωτότυπο για τον αναδυόμενο πολικό στόλο του Πεκίνου.

Η Κίνα και το ενδιαφέρον για την Αρκτική

Το κρατικό 708 Research Institute της Κίνας, το οποίο σχεδίασε το πλοίο, δηλώνει ότι θα είναι ένα «πολυχρηστικό» φορτηγό και τουριστικό πλοίο για την Αρκτική.
Ενώ η Κίνα περιγράφει τα συμφέροντά της στην περιοχή σε όρους εμπορίου και έρευνας, λίγοι αναλυτές αμφιβάλλουν για τη διπλή πολιτική-στρατιωτική πρόθεση του προγράμματος της Κίνας για την Αρκτική, από την ίδρυση ερευνητικών βάσεων έως τη συνεργασία στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και τις κοινές στρατιωτικές περιπολίες με τη Ρωσία κοντά στην Αλάσκα.
Το πρόγραμμα κατασκευής παγοθραυστικών της Κίνας έχει ενισχύσει την ανησυχία της Δύσης για τις προόδους της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική, τις οποίες ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει την αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας.

«Η Κίνα θεωρεί την Αρκτική ως ένα νέο μέτωπο που είναι κρίσιμο για τον γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό ανταγωνισμό της με τις ΗΠΑ και με τη Δύση γενικότερα», δήλωσε η Ελένα Λεγκάρντα , επικεφαλής του προγράμματος για την ομάδα εξωτερικών σχέσεων στο Merics. «Το Πεκίνο θέλει να επεκτείνει την επιρροή, την παρουσία και την πρόσβασή του στην Αρκτική».

Οι θαλάσσιες διαδρομές

Αυτές οι φιλοδοξίες έχουν εντείνει τις ανησυχίες των εμπειρογνωμόνων και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ και σε άλλες δυτικές πρωτεύουσες, οι οποίοι προβλέπουν έναν αγώνα για την εξασφάλιση ταχύτερων και φθηνότερων θαλάσσιων διαδρομών και πλούσιων φυσικών πόρων, καθώς οι πολικές παγοκάλυπτες λιώνουν.

Η Αρκτική προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες για στρατιωτικές επιχειρήσεις, από τον διαστημικό και δορυφορικό πόλεμο έως τη στρατηγική τοποθέτηση υποβρυχίων με πυρηνικά όπλα, αυξάνοντας τον κίνδυνο να μετατραπούν οι εντάσεις σε αντιπαράθεση στον αγώνα για τον έλεγχο του αναδυόμενου εδάφους.

Το ναυπηγείο που κατασκεύασε το πρώτο εγχώριο παγοθραυστικό παρέδωσε επίσης το Fujian, το τρίτο αεροπλανοφόρο της Κίνας, το οποίο τέθηκε σε υπηρεσία στα τέλη του περασμένου έτους με μερικές από τις πιο προηγμένες στρατιωτικές τεχνολογίες της χώρας. Το ναυπηγείο λειτουργεί από την κρατική γιγαντιαία China State Shipbuilding Corp.

Η Κίνα έχει φιλοδοξίες στην Αρκτική εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, η δραστηριότητά της έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, σε συνάρτηση με την αυξανόμενη οικονομική και γεωπολιτική επιρροή της, σημειώνουν οι FT.

Το Πεκίνο αγόρασε το πρώτο του παγοθραυστικό, το Xue Long — Snow Dragon — από την Ουκρανία το 1993, πριν αρχίσει να αναπτύσσει τον δικό του στόλο. Το 2004, άνοιξε τον πρώτο μόνιμο ερευνητικό σταθμό του στην Αρκτική, στο αρχιπέλαγος Svalbard της Νορβηγίας, και στη συνέχεια έναν άλλο στην Ισλανδία το 2018.

Την ίδια χρονιά, το Πεκίνο παρουσίασε την πολιτική του για την Αρκτική, η οποία προβλέπει «έναν «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» μέσω της ανάπτυξης των ναυτιλιακών διαδρομών στην Αρκτική». Η πολιτική αυτή προωθούσε την έρευνα και τις «υδρογραφικές μελέτες» της Κίνας στην περιοχή, οι οποίες, όπως ανέφερε, αποσκοπούσαν στη βελτίωση της «ασφάλειας και των υλικοτεχνικών δυνατοτήτων στην Αρκτική».

Οι προσπάθειες των ΗΠΑ

Τα παγοθραυστικά είναι ζωτικής σημασίας για την προβολή της δύναμης στις πολικές περιοχές, καθώς επιτρέπουν στις χώρες να εισέρχονται σε συχνά παγωμένα εδάφη και να διατηρούν την παρουσία τους. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει διαθέσει 9 δισεκατομμύρια δολάρια για παγοθραυστικά και υποδομές στην Αρκτική και την Ανταρκτική, προκειμένου να «εξασφαλίσει την πρόσβαση, την ασφάλεια και την ηγεσία των ΗΠΑ στις πολικές περιοχές», όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Άμυνας τον Δεκέμβριο.

Η Κίνα χαρακτήρισε τον εαυτό της ως «κράτος κοντά στην Αρκτική» στο έγγραφο πολιτικής του 2018, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του τότε υπουργού Εξωτερικών Mike Pompeo. «Υπάρχουν μόνο κράτη της Αρκτικής και κράτη που δεν ανήκουν στην Αρκτική», δήλωσε ο Pompeo. «Δεν υπάρχει τρίτη κατηγορία και η αντίθετη ισχυρισμός δεν δίνει κανένα δικαίωμα στην Κίνα».

Γραφική απεικόνιση του νέου παγοθραυστικού των ΗΠΑ

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, σύμφωνα με τον Legarda του Merics, η Ευρώπη ήταν ο προτιμώμενος εταίρος της Κίνας στην Αρκτική. Ωστόσο, μετά την πανδημία Covid-19 και την πλήρη εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη άρχισε να «απομακρύνεται» από την Κίνα και τη Ρωσία, με αποτέλεσμα το Πεκίνο να έρθει πιο κοντά στον βόρειο γείτονά του.

Οι κύριες ναυτιλιακές διαδρομές από την Ευρώπη προς την Κίνα διέρχονται από εδάφη που ελέγχονται από το ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά και της Γροιλανδίας.
Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό, η οποία διέρχεται από ρωσικά ύδατα.
Οι αρκτικές διαδρομές «μπορούν να μειώσουν τις αποστάσεις ταξιδιού κατά 30 έως 40 τοις εκατό σε σύγκριση με την παραδοσιακή διαδρομή της Διώρυγας του Σουέζ», δήλωσε ο Γιου Γιούν , ερευνητής του κινεζικου Ινστιτούτου Ερευνών 708, στην κρατική εφημερίδα China Daily.