Στην Ουάσιγκτον και τη Γουόλ Στριτ επικρατεί μια αίσθηση συγκρατημένης ανακούφισης για την αμερικανική οικονομία. Τα βασικά της «ζωτικά σημεία» δείχνουν, ίσως για πρώτη φορά μετά την πανδημία, να κινούνται συντονισμένα προς μια ευνοϊκή κατεύθυνση. Ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται, η αγορά εργασίας δεν καταρρέει και η ανάπτυξη παραμένει αξιοσημείωτα ανθεκτική.
Και όμως, κανείς δεν βιάζεται να μιλήσει για οριστική επιτυχία. Η έννοια της «ήπιας προσγείωσης» –δηλαδή η επιστροφή του πληθωρισμού σε φυσιολογικά επίπεδα χωρίς να μεσολαβήσει ύφεση– παραμένει στόχος που δεν έχει ακόμη επισήμως κατακτηθεί.
Αμερικανική οικονομία: Σημάδια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, αλλά όχι νίκη
Τα τελευταία στοιχεία για τον Ιανουάριο έδωσαν τροφή στην αισιοδοξία. Οι αποκαλούμενες «βασικές» τιμές – δηλαδή ο δείκτης που εξαιρεί τα ευμετάβλητα στοιχεία όπως τρόφιμα και ενέργεια, – αυξήθηκαν κατά 2,5% σε ετήσια βάση, η χαμηλότερη επίδοση από την έναρξη της εκτίναξης τιμών το 2021. Είναι ένα ποσοστό που φέρνει την οικονομία πιο κοντά στον στόχο του 2% που έχει θέσει η Federal Reserve.
Ωστόσο, οι αριθμοί δεν είναι απολύτως καθαροί. Η περσινή διακοπή λειτουργίας της κυβέρνησης δημιούργησε στατιστικά κενά που ενδέχεται να συγκράτησαν τεχνητά τις μετρήσεις. Παράλληλα, ο δείκτης που προτιμά η Fed –διαφορετικός από τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή– κινείται πιο κοντά στο 3%, αισθητά υψηλότερα από τον στόχο.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Wall Street Journal, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι μέσα στο 2026 η πρόοδος θα είναι περιορισμένη, καθώς οι αυξήσεις δασμών που επιβλήθηκαν την άνοιξη μεταφέρονται σταδιακά από τα λιμάνια στα ράφια των καταστημάτων.
Η αγορά εργασίας: Σταθερότητα με ρωγμές
Η ανεργία υποχώρησε στο 4,3%, ενώ οι εργοδότες δημιούργησαν 130.000 νέες θέσεις εργασίας τον Ιανουάριο – περισσότερες από όσες ανέμεναν οι αναλυτές. Η εικόνα, εκ πρώτης όψεως, παραπέμπει σε μια αγορά εργασίας που αντέχει.
Όμως οι ετήσιες αναθεωρήσεις έδειξαν ότι σε όλο το 2025 η οικονομία πρόσθετε κατά μέσο όρο μόλις 15.000 θέσεις εργασίας τον μήνα – επίδοση από τις χαμηλότερες εξαιρουμένων των περιόδων ύφεσης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επιπλέον, η αύξηση της απασχόλησης ήταν συγκεντρωμένη κυρίως στην υγεία και την εκπαίδευση.
Ο Jeffrey Cleveland της Payden & Rygel σημειώνει ότι η αγορά εργασίας είναι «αντικειμενικά αδύναμη» και εκτιμά πως η ανεργία πιθανότερα θα αυξηθεί μέσα στη χρονιά. Παρ’ όλα αυτά, προβλέπει ότι ο δομικός πληθωρισμός θα υποχωρήσει στο 2,1% έως το τέλος του έτους.
Η ισορροπία παραμένει εύθραυστη: οι επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν μαζικά, αλλά ούτε προχωρούν σε εκτεταμένες απολύσεις. Μια μικρή διαταραχή θα μπορούσε να ανατρέψει το σκηνικό.
Η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες ανισορροπίες
Η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη προσέθεσε σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα στο ΑΕΠ την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τον Daleep Singh της PGIM Fixed Income. Αν η δυναμική αυτή συνεχιστεί, θα μπορούσε να στηρίξει εκ νέου την ανάπτυξη.
Ωστόσο, η ίδια τεχνολογική μετάβαση αναδιανέμει κερδισμένους και χαμένους. Εταιρείες που βλέπουν τις μετοχές τους να υποχωρούν ίσως αναγκαστούν να περικόψουν δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων εργασίας. Μια ευρύτερη διόρθωση στις αγορές θα μπορούσε επίσης να πλήξει τον πλούτο των νοικοκυριών και, κατ’ επέκταση, την κατανάλωση – βασικό πυλώνα της αμερικανικής οικονομίας.
Κατανάλωση: Η δύναμη που κρατά τον πληθωρισμό ψηλά
Ο Marc Giannoni της Barclays εκφράζει ανησυχία ότι η ανθεκτικότητα των νοικοκυριών μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι. Ο συνολικός πλούτος έχει αυξηθεί, οι ισολογισμοί παραμένουν σε καλή κατάσταση και η κατανάλωση δεν δείχνει σημάδια κόπωσης.
Αυτό είναι θετικό για την ανάπτυξη, αλλά δυσχεραίνει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Ο Giannoni προβλέπει ότι η ανεργία μπορεί να μειωθεί στο 4%, ενώ ο πληθωρισμός θα παραμείνει γύρω στο 2,8% – το αντίστροφο σενάριο από εκείνο του Cleveland.
Η δημοφιλής αφήγηση περί «Κ-σχήματος» οικονομίας –όπου οι εύποροι οδηγούν τη δαπάνη καλύπτοντας τις αδυναμίες των χαμηλότερων εισοδημάτων– ίσως έχει υπερτονιστεί. Αν η κατανάλωση παραμείνει ευρεία, η οικονομία θα συνεχίσει να επεκτείνεται, αλλά η επιστροφή στο 2% θα είναι πιο δύσκολη.
Οι δασμοί και η πολιτική διάσταση
Οι αυξήσεις δασμών που επιβλήθηκαν τον Απρίλιο επιβάρυναν το κόστος ζωής, παρά τις δεσμεύσεις του Λευκού Οίκου για το αντίθετο. Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει κίνητρο να ακολουθήσει μια πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική και να επιδείξει προσοχή στις νέες εμπορικές εντάσεις.
Ο Singh, πρώην σύμβουλος του Τζο Μπάιντεν, εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα κλείσει τη χρονιά κοντά στο 3%, τονίζοντας πως οι πολιτικές αποφάσεις θα διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο.
Κάτω από την επιφάνεια των στοιχείων
Παρότι το κόστος στέγασης –κύριος μοχλός της προηγούμενης πληθωριστικής έξαρσης– έχει επιτέλους αποκλιμακωθεί, άλλες κατηγορίες υπηρεσιών παραμένουν επίμονες. Τα αγαθά που επηρεάζονται από δασμούς καταγράφουν επιτάχυνση τιμών. Εξαιρουμένων των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, οι τιμές βασικών αγαθών αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό 4,4% τον Ιανουάριο, τον ταχύτερο των τελευταίων τριών ετών.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες, που απορροφούσαν μέρος του κόστους το 2025, μετακυλίουν πλέον μεγαλύτερο ποσοστό στους καταναλωτές.
Η παρακαταθήκη του Πάουελ και το επόμενο κεφάλαιο
Ο Jerome Powell, του οποίου η θητεία λήγει τον Μάιο, οδήγησε την οικονομία μέσα από τη μεγαλύτερη πληθωριστική κρίση των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, αντιμετωπίζοντας παράλληλα πολιτικές πιέσεις. Αποχωρεί έχοντας φέρει την οικονομία πιο κοντά στην πολυπόθητη «ήπια προσγείωση» απ’ ό,τι πίστευαν οι περισσότεροι ότι ήταν δυνατό πριν από τέσσερα χρόνια – αλλά η «ήπια προσγείωση» δεν είναι πλήρως εξασφαλισμένη.
Εάν η ανάπτυξη παραμείνει ισχυρή, ο Λευκός Οίκος ίσως πιέσει για μειώσεις επιτοκίων που δεν δικαιολογούνται ιστορικά. Ο πιθανός διάδοχός του, Kevin Warsh, θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στη σταθεροποίηση των κεκτημένων και σε πιο φιλόδοξες κινήσεις.
Επιτυχία ή αναμονή;
Η αμερικανική οικονομία βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ, μετά την πανδημία, σε μια ισορροπία που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν άπιαστη. Όμως η διαδρομή προς το 2% δεν έχει ολοκληρωθεί. Ο πληθωρισμός επιβραδύνεται, αλλά δεν έχει νικηθεί. Η ανεργία είναι χαμηλή, αλλά όχι απρόσβλητη. Η ανάπτυξη αντέχει, αλλά στηρίζεται σε εύθραυστους πυλώνες.
Η «ήπια προσγείωση» μοιάζει πλέον εφικτή. Το ερώτημα είναι αν θα επιβεβαιωθεί ως οριστική κατάκτηση ή αν θα αποδειχθεί μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από την επόμενη δοκιμασία.
