Με έναν Ντόναλντ Τραμπ να επιτίθεται όχι μόνο στους εχθρούς αλλά και σε παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ, θα περίμενε κανείς ότι τα πράγματα γίνονται πολύ εύκολα για την Κίνα να ξεχωρίσει για την υπευθυνότητά και να πείσει τους ηγέτες χωρών που έχουν περιέλθει σχεδόν σε αμηχανία ότι είναι η μόνη -ως αντίβαρο- που μπορεί να εγγυηθεί την υπεράσπιση του ελεύθερου εμπορίου.
Είναι, όμως, τόσο απλό; Σύμφωνα με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Cornell, ανώτερο ερευνητή στο Brookings και συγγραφέα του βιβλίου «The Doom Loop», Eswar Prasad, η απάντηση είναι πως η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη.
Οπως εξηγεί, σε άρθρο γνώμης που υπογράφει στους FT, ο υπόλοιπος κόσμος βλέπει με επιφύλαξη την αγκαλιά του Πεκίνου, το οποίο επωφελήθηκε από τους κανόνες που διέπουν το πολυμερές σύστημα, μετατρέποντας το σύστημα αυτό σε πλεονέκτημα υπέρ του. Για παράδειγμα, ακόμη και όταν απέκτησε πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές για τις εξαγωγές της, η Κίνα κράτησε τις δικές της αγορές ως επί το πλείστον κλειστές.
Ωστόσο, η Κίνα κερδίζει στα σημεία το γεωπολιτικό παιχνίδι. Συγκεκριμένα σε δύο σημεία: πρώτον, ο Τραμπ απομακρύνει την Αμερική από τα ιδανικά και τις αρχές που κάποτε υπερασπιζόταν. Και δεύτερον, με την Κίνα, τουλάχιστον γνωρίζουν όλοι ακριβώς με ποιον έχουν να κάνουν, σε αντίθεση με τον αλλοπρόσαλλο Τραμπ.
Ο Τραμπ μείωσε το… χάσμα με το Πεκίνο
Αυτό που λίγο – πολύ ήταν ξεκάθαρο για τους περισσότερους μέχρι τώρα ήταν οι θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των δύο υπερδυνάμων, ΗΠΑ – Κίνας. Το αμερικανικό πρότυπο μιας φιλελεύθερης δημοκρατίας με προσανατολισμό στην αγορά και ανεξάρτητο δικαστικό σώμα σε πλήρη αντίθεση με το κινεζικό μοντέλο της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας, όπου το Κομμουνιστικό Κόμμα ελέγχει άμεσα όλους τους κλάδους της κυβέρνησης και το νομικό σύστημα.
Ωστόσο, ο Τραμπ φέρνει τώρα την Αμερική πιο κοντά στην κοσμοθεωρία του Πεκίνου, εξηγεί ο ερευνητής συντάκτης του άρθρου. Έχει παρέμβει άμεσα στις αγορές, δίνοντας προτεραιότητα σε εταιρείες και βιομηχανίες που ευνοούν τον ίδιο και την οικογένειά του, και έχει προσπαθήσει ακόμη και να ελέγξει χρηματοοικονομικές αποφάσεις, όπως τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών. Έχει επιτεθεί στα επίσημα στοιχεία, χαρακτηρίζοντάς τα ως ελαττωματικά, αντί να δει εις βάθος την οικονομική πραγματικότητα που απεικονίζουν.
Έχει καταστήσει σαφή την επιθυμία του να ελέγχει τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας σχετικά με τα επιτόκια, όπως κάνει το Κομμουνιστικό Κόμμα στην Κίνα. Έχει απολύσει αξιωματούχους που δεν δείχνουν πίστη σε αυτόν και τις πολιτικές του. Και έχει χρησιμοποιήσει το νομικό σύστημα για να εξοντώσει πολιτικούς αντιπάλους.
Επιπλέον, η κυβέρνησή του έχει δείξει περιφρόνηση για μια ευρύτερη αντίληψη του κράτους δικαίου, σύμφωνα με την οποία ακόμη και η κυβέρνηση υπόκειται στους νόμους που η ίδια θεσπίζει. Μέχρι στιγμής, έχει επιτεθεί σε δικαστές που εκδίδουν δυσμενείς για αυτόν αποφάσεις, χαρακτηρίζοντάς τους ως απροκάλυπτα μεροληπτικούς, αλλά δεν έχει αναιρέσει τις αποφάσεις τους. Ωστόσο, ορισμένα μέλη της κυβέρνησής του θα ήθελαν πολύ να αγνοήσουν εντελώς τα δικαστήρια. Αυτό είναι παρόμοιο με τον τρόπο με τον οποίο το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας βρίσκεται πάνω από το δικαστικό σύστημα της Κίνας, το οποίο εκδικάζει υποθέσεις ιδιοκτησίας και συμβατικών δικαιωμάτων, αλλά δεν αμφισβητεί τις ενέργειες και τις πολιτικές της κυβέρνησης.
Η ελευθερία του Τύπου στη θεώρηση Τραμπ επιτρέπεται στον βαθμό που υμνεί τα επιτεύγματά του και μετριάζει την κριτική. Επιδιώκει κάτι παρόμοιο με τον επίσημο Τύπο της Κίνας που περιορίζεται στο να υμνεί τις αρετές του ηγέτη.
Εν ολίγοις, ο Τραμπ καταστρέφει τους ίδιους τους θεσμούς που διαχωρίζουν την Ουάσιγκτον από το Πεκίνο, καταλήγει ο Eswar Prasad.
Σε αμηχανία οι άλλοι ηγέτες
Οι ραγδαίες αλλαγές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ προκαλούν -τρόπον τινά- αμηχανία στους ηγέτες άλλων χωρών. Ο Τραμπ έχει υπονομεύσει το ΝΑΤΟ και έχει απειλήσει να κάνει τον Καναδά την 51η πολιτεία.
Στενοί σύμμαχοι όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νότια Κορέα δεν έχουν γλιτώσει από τα δασμολογικά μέτρα του Τραμπ.
Δεν είναι μόνο η σκληρή πολιτική των ΗΠΑ, αλλά και οι απρόβλεπτες αλλαγές στην πολιτική τους με επιθέσεις σε συμμάχους και αντιπάλους. α
Η Κίνα, αντιθέτως, είναι σκληρή με τους αντιπάλους της, αλλά οι σύμμαχοί της μπορούν συνήθως να βασίζονται στην αξιόπιστη υποστήριξή της.
Πλην όμως…
Παρόλη αυτή την αναταραχή, όμως, είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι οι χώρες προσχωρούν πρόθυμα στην αγκαλιά της Κίνας ως εναλλακτική λύση έναντι των ΗΠΑ — καθώς η Κίνα εξακολουθεί να θεωρείται άπληστος και αναξιόπιστος εταίρος.
Ωστόσο, η Κίνα ενδέχεται να θριαμβεύσει… από τα αποδυτήρια, κατά το κοινώς λεγόμενον, όπως υποστηρίζει ο συντάκτης.
Ακόμη και αν το Πεκίνο δεν κερδίζει τις καρδιές των άλλων χωρών, η οπτική του για την παγκόσμια τάξη κερδίζει έδαφος, καθώς η Αμερική, αντί να προσφέρει μια εναλλακτική λύση βασισμένη σε αρχές και ελκυστική, αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο με την Κίνα.
