Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που προκάλεσε μια ριζική αλλαγή στάσης όσον αφορά την ένταξη στο ΝΑΤΟ, η Σουηδία αρχίζει να εξετάζει μια άλλη ιστορική αλλαγή: την υιοθέτηση του ευρώ.
Οι ηγέτες του επιχειρηματικού κόσμου έχουν ήδη συμφωνήσει στη Συμφωνία με τη στροφή προς το ευρώ
Ενώ η συζήτηση βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, μια λεπτή αλλά αξιοσημείωτη αλλαγή λαμβάνει χώρα καθώς οι συνθήκες μεταβάλλονται, επισημαίνει το Bloomberg. Το 2003, όταν οι ψηφοφόροι απέρριψαν το κοινό νόμισμα της Ευρώπης σε δημοψήφισμα, το επίκεντρο ήταν η ικανότητα της κορόνας να λειτουργήσει ως αποσβεστήρας για τη μεγαλύτερη οικονομία της Σκανδιναβίας, αλλά τώρα οι γεωπολιτικές ανησυχίες έχουν προσθέσει μια νέα διάσταση.
Πέρα από τις απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα, η εξωτερική πολιτική «America First» του Ντόναλντ Τραμπ — συμπεριλαμβανομένων των απειλών για την απόκτηση της Γροιλανδίας – από τη γειτονική Δανία — υπογραμμίζει πόσο εκτεθειμένες είναι οι μικρότερες οικονομίες σε μια εποχή αντιπαλοτήτων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
«Η Σουηδία είναι πλέον πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ και ενισχύουμε την άμυνά μας μαζί με τους εταίρους μας στην ΕΕ», δήλωσε η Cecilia Rönn, σουηδή βουλευτής του Φιλελεύθερου Κόμματος, σε συνέντευξη στο κοινοβούλιο της Στοκχόλμης. «Ωστόσο, εξακολουθούμε να βρισκόμαστε με το ένα πόδι έξω, καθώς δεν συμμετέχουμε στη νομισματική συνεργασία».
Το επιχείρημα υπέρ του ευρώ είναι ότι ένα κοινό νόμισμα θα ενισχύσει τους πολιτικούς δεσμούς και θα δώσει στους Σουηδούς θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όταν πρόκειται για πανευρωπαϊκά νομισματικά θέματα. Αυτό προστίθεται στα παραδοσιακά εμπορικά επιχειρήματα, όπως η επέκταση του εμπορίου και η διευκόλυνση των άμεσων επενδύσεων.
Εάν η αλλαγή επιβεβαιωθεί, θα ενισχύσει την αξιοπιστία του ευρώ σε μια εποχή που αμφισβητείται η κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο εμπόριο και ως αποθεματικό νόμισμα.
Η Σουηδία ερευνά την ένταξη στο ευρώ
Τα πρώτα δειλά βήματα έγιναν από το σουηδικό κατεστημένο στα τέλη του περασμένου μήνα. Σε κοινοβουλευτική συνεδρίαση που συγκάλεσε η Rönn, η υπουργός Οικονομικών Elisabeth Svantesson ανακοίνωσε την υποστήριξή της για τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της υιοθέτησης του ευρώ. Αν και αυτό ανοίγει τη συζήτηση ενόψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου, η αξιολόγηση θα ξεκινήσει μόνο μετά την ψηφοφορία.
«Ο κόσμος αλλάζει και η ΕΕ αλλάζει», δήλωσε η Svantesson, μέλος του Κόμματος των Μετριοπαθών, κατά τη διάρκεια της συζήτησης. «Πρέπει λοιπόν να τολμήσουμε να αξιολογήσουμε, να διερευνήσουμε και να αναλύσουμε, προς το συμφέρον της Σουηδίας, των σουηδικών νοικοκυριών και των σουηδικών επιχειρήσεων».
Η αλλαγή αυτή υποστηρίζεται από μια νέα έκθεση του Lars Calmfors. Ο Σουηδός οικονομολόγος θεωρείται επιρροή σε θέματα νομίσματος, καθώς ηγήθηκε της κυβερνητικής επιτροπής που εξέτασε το ενδεχόμενο υιοθέτησης του ευρώ πριν από το δημοψήφισμα του 2003. Την εποχή εκείνη, ήταν επιφυλακτικός ως προς τα οφέλη και η έκθεση της επιτροπής συνέστησε την αναβολή της υιοθέτησης.
Τώρα, ο Calmfors είναι πιο θετικός. Οι γεωπολιτικές εκτιμήσεις είναι «πολύ διαφορετικές σήμερα από ό,τι στο παρελθόν» και αυτή η δυναμική αυξάνει την αξία της ένταξης στον «πυρήνα» της ΕΕ, δήλωσε σε συνέντευξή του.
«Θα ήταν μια συμβολή στην ενίσχυση της συνεργασίας στην Ευρώπη, κάτι που φαίνεται να χρειαζόμαστε», είπε. «Είναι η Ρωσία, είναι η Κίνα και, φυσικά, είναι οι ΗΠΑ, οι οποίες είναι πολύ πιο αναξιόπιστες».
Μεγαλύτερες οι θετικές επιπτώσεις
Ο Calmfors επισημαίνει επίσης τα οικονομικά επιχειρήματα, λέγοντας ότι οι θετικές επιπτώσεις στο εμπόριο και τις ξένες επενδύσεις για τα κράτη της ευρωζώνης ήταν μεγαλύτερες από ό,τι είχε προβλέψει όταν εξέτασε το ζήτημα πριν από περισσότερο από δύο δεκαετίες.
Σημείωσε επίσης ότι ο επιχειρηματικός κύκλος της Σουηδίας είχε συγχρονιστεί περισσότερο με την ευρωζώνη, καθιστώντας λιγότερο κρίσιμη την ανάγκη για ανεξάρτητη νομισματική πολιτική.
Επίσης, τα χαμηλότερα επίπεδα χρέους στη Σουηδία σημαίνουν ότι η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει πιο δυναμικά τα δημοσιονομικά κίνητρα για να ανταποκριθεί στην οικονομική αδυναμία, εάν χρειαστεί.
Οι ηγέτες του επιχειρηματικού κόσμου έχουν ήδη συμφωνήσει. Πολλοί διαμαρτύρονται ότι η αστάθεια του σουηδικού νομίσματος ενισχύει την αναταραχή στην αγορά. Ο χρηματοδότης Christer Gardell, του οποίου η Cevian Capital με έδρα τη Στοκχόλμη έχει αγοράσει και πουλήσει μετοχές σε μεγάλες σουηδικές εταιρείες όπως η κατασκευάστρια φορτηγών Volvo, έχει στο παρελθόν αποκαλέσει την κορόνα «μικρό και άχρηστο νόμισμα» και παραμένει υπέρ της αλλαγής.
«Η μικρή, μη ρευστοποιήσιμη και ασταθής κορόνα αποτελεί μειονέκτημα για τη σουηδική βιομηχανία», δήλωσε ο Gardell σε γραπτή απάντησή του σε ερωτήσεις του Bloomberg. «Αυτό θα εξαλειφθεί αν ενταχθούμε στο ευρώ».
Η γειτονική Φινλανδία ενθαρρύνει επίσης τη Σουηδία — καθώς και τη Δανία — να κάνουν την αλλαγή. «Ας το παραδεχτούμε, μόνοι μας είμαστε μικροί παίκτες, αλλά μαζί θα έχουμε μεγαλύτερη επιρροή στο σύστημα του ευρώ και στην ευρύτερη ΕΕ», δήλωσε ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας, Olli Rehn, σε ομιλία του τον Οκτώβριο.
Για ένα από τα αρχικά μέλη της νομισματικής ζώνης, η ασφάλεια ήταν πάντα μέρος των υπολογισμών της Φινλανδίας. Με σύνορα 1.300 χιλιομέτρων με τη Ρωσία, η σκέψη ήταν ότι το ευρώ ενίσχυε τους δεσμούς με χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία και άξιζε τους οικονομικούς κινδύνους.
Για την οικονομία της Σουηδίας, η ΕΕ είναι κρίσιμης σημασίας. Περισσότερο από το 60% του εμπορίου αγαθών της σκανδιναβικής χώρας πραγματοποιείται με την ΕΕ, σε σύγκριση με μόλις 6,4% με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Σουηδίας.
Ενώ λίγοι μεγάλοι εξαγωγείς έχουν λάβει σαφή θέση, η κρατική Business Sweden, η οποία προωθεί το εμπόριο και τις επενδύσεις, βλέπει τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τα μειονεκτήματα, σύμφωνα με την επικεφαλής οικονομολόγο Λένα Σέλγκρεν.
«Από οικονομική άποψη, η ύπαρξη δικού της νομίσματος και ανεξάρτητης κεντρικής τράπεζας έχει εξυπηρετήσει πολύ καλά τη Σουηδία και τον σουηδικό εξαγωγικό τομέα για μεγάλο χρονικό διάστημα», είπε. «Ωστόσο, η βασισμένη σε κανόνες παγκόσμια τάξη που γνωρίζαμε βρίσκεται υπό πίεση, οπότε σε μακροπρόθεσμη προοπτική, πρέπει να εξετάσουμε τις καλύτερες επιλογές μας».
Ωστόσο, τα εμπόδια για την αλλαγή του νομίσματος παραμένουν σημαντικά. Σχεδόν η πλειοψηφία των Σουηδών εξακολουθεί να είναι αντίθετη στην ένταξη στο ευρώ, σε σύγκριση με μόλις το ένα τρίτο που είναι υπέρ. Αν και το χάσμα μεταξύ των σκεπτικιστών και των υποστηρικτών έχει διευρυνθεί ελαφρώς στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι πριν από μια δεκαετία, όταν τρεις στους τέσσερις Σουηδούς ήταν αντίθετοι στο ευρώ.
Η υποστήριξη του κοινού είναι κρίσιμη. Δεδομένου ότι οι Σουηδοί έθεσαν ένα προηγούμενο με δημοψήφισμα — ακολουθώντας το παράδειγμα της Δανίας, η οποία πραγματοποίησε παρόμοια ψηφοφορία το 2000 — οι πολιτικοί θα δυσκολευτούν να δικαιολογήσουν μια διαφορετική προσέγγιση αυτή τη φορά.
Οι Σοσιαλδημοκράτες, που προηγούνται στις δημοσκοπήσεις και δεν συμμετέχουν στην κυβερνητική συμμαχία, δεν έχουν ακόμη λάβει σταθερή θέση στη συζήτηση, ενώ οι Πράσινοι και η Αριστερά είναι αντίθετοι στο ευρώ. Οι ακροδεξιοί Σουηδοί Δημοκράτες — που βρίσκονται σήμερα στη δεύτερη θέση με περίπου 20% υποστήριξη — ήταν οι πιο ένθερμοι αντίπαλοι κατά τη διάρκεια της συζήτησης του Ιανουαρίου.
«Το νόμισμά μας είναι στενά συνδεδεμένο με την ανεξαρτησία μας, και πρέπει να αναρωτηθείτε πόσο ανεξάρτητη είναι πραγματικά μια χώρα αν δεν έχει δικό της νόμισμα», δήλωσε ο Όσκαρ Σιόστεντ, οικονομικός εκπρόσωπος του εθνικιστικού κόμματος, κατά τη διάρκεια της συζήτησης. «Οι Σουηδοί Δημοκράτες δεν θα συμμετάσχουν στην κατάργηση του νομίσματός μας, και αυτό είναι προεκλογική δέσμευση».
Αν αυτά τα εμπόδια μπορούν να ξεπεραστούν, η κατάργηση της κορόνας θα διαρκέσει τουλάχιστον τέσσερα χρόνια — συμπεριλαμβανομένων των δύο ετών που απαιτούνται για να αποδειχθεί η σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας έναντι του ευρώ — σύμφωνα με εκτίμηση του Σουηδού ακαδημαϊκού Κάλμφορς.
