Σε ιδιαίτερα κρίσιμη φάση εισέρχεται η πορεία υλοποίησης του προγράμματος πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς ο διαθέσιμος χρόνος εξαντλείται χωρίς να έχει διασφαλιστεί η ολοκλήρωση μεγάλου μέρους των απαιτούμενων μελετών.
Ένα σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών πόρων ενδέχεται να χαθεί, εκτός εάν επιλεγούν λύσεις ανάγκης
Σύμφωνα με τα δεδομένα που περιλαμβάνει το ενημερωτικό υπόμνημα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), το οποίο συντάσσεται στο πλαίσιο ενημέρωσης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για την πορεία υλοποίησης των έργων έως και την 16.01.2026, ένα σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών πόρων ενδέχεται να χαθεί, εκτός εάν επιλεγούν λύσεις ανάγκης.
Οκτώ συμβάσεις χωρίς υπογραφή, 24 ενότητες εκτός τροχιάς
Στο πλαίσιο της εκπόνησης των πολεοδομικών σχεδίων για το 80% της ελληνικής επικράτειας, το περίφημο πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», προϋπολογισμού περίπου 600 εκατ. ευρώ, προβλέπονται 227 μελέτες τοπικών πολεοδομικών σχεδίων (ΤΠΣ) για 731 δημοτικές ενότητες της χώρας.
Από αυτές οκτώ συμβάσεις (για 24 δημοτικές ενότητες) δεν έχουν ακόμη υπογραφεί, οπότε εκτιμάται ότι είναι σχεδόν αδύνατο να έχουν ως τον Απρίλιο του 2026 ολοκληρωθεί, ελεγχθεί και παραληφθεί από την Αρχή Σχεδιασμού ώστε να μην χαθούν τα σχετικά κονδύλια.
Διαπραγμάτευση με την Κομισιόν για να σωθούν τα κονδύλια
Είναι αξιοσημείωτο ότι το περασμένο φθινόπωρο είχε γίνει διαπραγμάτευση με την Κομισιόν ώστε να διασωθεί η πλειονότητα των πόρων. Όπως είχε αναφέρει τότε ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος κ. Ευθύμιος Μπακογιάννης από το βήμα του 4ο συνεδρίου «Δίκαιο του Χώρου», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε τη δυσκολία του εγχειρήματος και δέχθηκε ως επαρκή για την επίτευξη του σχετικού οροσήμου τον έλεγχο και την παραλαβή των μελετών από την Αρχή Σχεδιασμού έως τα τέλη Απριλίου, αφήνοντας για αργότερα την κύρωσή τους με Προεδρικά Διατάγματα (ΠΔ) τα οποία θα πρέπει να περάσουν όλα από τον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), μια ιδιαιτέρως χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία.
Κατά τις διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν, το ΥΠΕΝ είχε δηλώσει ότι θα αφήσει εκτός της χρηματοδότησης το 40% των μελετών
Κατά τις διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν, το ΥΠΕΝ είχε δηλώσει ότι θα αφήσει εκτός της χρηματοδότησης το 40% των μελετών που περιλαμβάνει το πρόγραμμα για τον πολεοδομικό σχεδιασμό ώστε να μην κινδυνέψει να χαθεί το σύνολο του προγράμματος, με προοπτική αυτές να καλυφθούν με εθνικούς πόρους.
Το 36% των ενεργών μελετών ακόμη στο αρχικό στάδιο
Ωστόσο, σήμερα – εκτός από τις οκτώ μελέτες που δεν έχουν καν υπογραφεί – η εικόνα που αποτυπώνει την πρόοδο των υπολοίπων έργων παραμένει εξαιρετικά ανομοιογενής, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους μελετών και καθυστερήσεις. Ειδικότερα, από τις 219 ενεργές μελέτες (για 707 δημοτικές ενότητες της χώρας) οι 79 εξακολουθούν να βρίσκονται στο αρχικό στάδιο εκπόνησης, ήτοι περίπου το 36%.
Από τις 219 ενεργές μελέτες (για 707 δημοτικές ενότητες της χώρας) οι 79 εξακολουθούν να βρίσκονται στο αρχικό στάδιο εκπόνησης
Και από αυτές σχεδόν οι μισές, συγκεκριμένα οι 38, ανατέθηκαν εντός του 2025, με συνέπεια οι μελετητικές ομάδες να καλούνται να ολοκληρώσουν σε εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο τις διαδικασίες. Αρκετοί μελετητές ωστόσο (π.χ. για τις περιοχές Δάφνης-Υμηττού, Μάνδρας-Ειδυλλίας, Αμύνταιου κ.ά.) κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη διατύπωση εναλλακτικών σεναρίων και την επιλογή επικρατέστερης λύσης.
Στο επόμενο στάδιο, δηλαδή στη διαμόρφωση της τελικής πρότασης, έχουν περάσει 140 μελέτες (64%). Ωστόσο, παραμένει άγνωστο πόσες από αυτές θα προλάβουν να ολοκληρωθούν εγκαίρως και να παραληφθούν από την Αρχή Σχεδιασμού έως τα τέλη Απριλίου, δεδομένου ότι οι 18 εισήλθαν στη δεύτερη φάση μόλις το προηγούμενο δίμηνο.
ΕΠΣ: Ολοκληρώθηκε μόνο η Μύκονος
Όσον αφορά στα 18 Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ), δηλαδή εκείνα που αφορούν συγκεκριμένες περιοχές με ιδιαίτερο χαρακτήρα ή ανάγκες (Μύκονο, Σαντορίνη κλπ.) αν και έχουν όλα ανατεθεί μόνο το σχέδιο της Μυκόνου έχει ολοκληρωθεί χωρίς ωστόσο να έχει υπογραφεί ακόμη το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ).
Επιπλέον, οκτώ ΕΠΣ ανατέθηκαν μόλις μέσα στο 2025, γεγονός που επιτείνει τις αμφιβολίες για την έγκαιρη ολοκλήρωσή τους.
Εκτός σχεδίου δόμηση: Καθυστερήσεις στην αναγνώριση δρόμων
Καθυστερήσεις παρατηρούνται και στο παράλληλο πρόγραμμα μελετών χαρακτηρισμού δημοτικών οδών, οι οποίες θα δίνουν οικοδομησιμότητα σε εκτός σχεδίου οικόπεδα τα οποία θα έχουν πρόσωπο σε αυτές.
Να θυμίσουμε ότι από τον Μάρτιο του 2023 όταν ξεκίνησε το μπαράζ ακυρωτικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας για οικοδομικές άδειες σε οικόπεδα εκτός σχεδίου τα οποία δεν πληρούσαν το κριτήριο προσώπου σε κοινόχρηστο δρόμο, η εκτός σχεδίου δόμηση έχει «παγώσει».
Από τις Αυτοτελείς Μελέτες για Χαρακτηρισμό Δημοτικών Οδών έχει ολοκληρωθεί και παραληφθεί μία σύμβαση για 149 δημοτικές ενότητες
Μέχρι στιγμής από τις Αυτοτελείς Μελέτες για Χαρακτηρισμό Δημοτικών Οδών έχει ολοκληρωθεί και παραληφθεί μία σύμβαση για 149 δημοτικές ενότητες ενώ στο στάδιο πριν την υπογραφή της σύμβασης βρίσκονται άλλες 22 μελέτες για 834 δημοτικές ενότητες της ηπειρωτικής Ελλάδας, της Εύβοιας και της Κρήτης. Καθυστερήσεις καταγράφονται επίσης στις μελέτες καθορισμού ζωνών υποδοχής συντελεστή δόμησης και στις 14 μελέτες οριοθέτησης οικισμών.
