Ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες: Ζητούν ακύρωση της συμφωνίας με το Κατάρ μετά την απόλυση ανώτατου αξιωματούχου

Με μια επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην οποία είχαν πρόσβαση οι Financial Times, οι διευθύνοντες σύμβουλοι των Lufthansa, Air France-KLM και SAS ζητούν την ακύρωση της συμφωνίας αεροπορικής συνεργασίας με το Κατάρ, που είχε συμφωνηθεί το 2021. Το αίτημά τους έρχεται μετά την απόλυση του ανώτερου αξιωματούχου της ΕΕ, Χένρικ Χολολέι, λόγω κατηγοριών για διαφθορά και αποδοχή δωρεάν πτήσεων από την Qatar Airways.

«Όσο παραμένουν αναπάντητα ζητήματα διαφθοράς, αθέμιτης επιρροής και σύγκρουσης συμφερόντων, η συμφωνία δεν μπορεί να εφαρμοστεί ως έχει», αναφέρεται στην επιστολή που φέρει ημερομηνία 6 Φεβρουαρίου. Οι ηγέτες των αεροπορικών εταιρειών τονίζουν ότι μια συμφωνία που επιτρέπει απεριόριστη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά δεν μπορεί να ισχύει προσωρινά όταν οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν να ανταποκριθούν στα βασικά πρότυπα διαφάνειας.

H συνδικαλιστική και επιχειρηματική στήριξη από ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες

Στην ίδια επιστολή συμμετέχουν και οι επικεφαλής των δύο μεγαλύτερων ευρωπαϊκών συνδικάτων πιλότων και πληρωμάτων, της European Cockpit Association και της European Cabin Crew Association. Μαζί με την European Network Airlines’ Association, στην οποία συμμετέχουν οι Lufthansa και Air France-KLM, έχουν ζητήσει δημόσια τη διακοπή της εφαρμογής της συμφωνίας.

Οι αεροπορικές εταιρείες επιμένουν ότι η συμφωνία με το Κατάρ και παρόμοιες συμφωνίες ανοίγουν το δρόμο σε αθέμιτο ανταγωνισμό από αεροπορικές εκτός ΕΕ, οι οποίες δεν υπόκεινται στα ίδια περιβαλλοντικά πρότυπα ούτε σε περιορισμούς κρατικής στήριξης.

Το σκάνδαλο και η αποπομπή του Χολολέι

Ο Χολολέι, που ηγήθηκε της διεύθυνσης μεταφορών της Επιτροπής από το 2015, μετακινήθηκε το 2023 ως ανώτερος σύμβουλος μετά την αποκάλυψη των κατηγοριών διαφθοράς. Μια επίσημη έρευνα για πιθανή παραβίαση κανόνων σύγκρουσης συμφερόντων ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι «συμπλήρωσε τη διαδικασία πειθαρχικού ελέγχου για τον ανώτερο αξιωματούχο» και ότι είχαν ληφθεί «σχετικά και ανάλογα μέτρα».

Ο ίδιος δήλωσε στο Politico μετά την απόλυσή του: «Μετά από σχεδόν 22 χρόνια στην Επιτροπή, προφανώς είμαι απογοητευμένος, αλλά χαίρομαι που αυτή η μακρά διαδικασία έφτασε σε ένα τέλος».

Ασυμφωνία με κράτη μέλη και πολιτική πίεση

Η συμφωνία εφαρμόζεται προσωρινά, παρόλο που δεν έχει επικυρωθεί επίσημα από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Γερμανία, Γαλλία και Ολλανδία βρίσκονται μεταξύ των 12 χωρών που δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία. Η πίεση για αναστολή αυξάνεται καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί ταυτόχρονα να εμβαθύνει τις σχέσεις της με το Κατάρ και να διευκολύνει νέες συμφωνίες φυσικού αερίου με το εμιράτο.

Η θέση του Κατάρ και της Qatar Airways

Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Κατάρ δήλωσε ότι η χώρα «συνεργάζεται στενά με την ΕΕ για κοινά συμφέροντα, μέσω καθιερωμένων θεσμικών καναλιών», και ότι η Qatar Airways λειτουργεί «σε πλήρη συμμόρφωση με τους διεθνείς νόμους και κανονισμούς». Οποιαδήποτε υπόνοια ότι το Κατάρ ενήργησε εκτός αυτών των πλαισίων απορρίπτεται κατηγορηματικά. Η Qatar Airways αρνήθηκε να σχολιάσει.

Μια συμφωνία υπό αμφισβήτηση

Η σύγκρουση αυτή αναδεικνύει τις εντάσεις μεταξύ της προστασίας των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών και των γεωπολιτικών στρατηγικών επιδιώξεων της ΕΕ. Η πίεση για διαφάνεια, η προστασία του ανταγωνισμού και οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί συγκρούονται με τις επιδιώξεις της ΕΕ να εμβαθύνει τις σχέσεις της με στρατηγικούς εταίρους όπως το Κατάρ.

Η υπόθεση αυτή αποτελεί ένα κρίσιμο τεστ για την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ισορροπήσει τα συμφέροντα των εταίρων της με τα συμφέροντα των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών εταιρειών.