Δημοσκόπηση Metron Analysis: Πολιτική αλλαγή, πρόθεση ψήφου, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ακρίβεια και νέα κόμματα

Η ελληνική κοινωνία είναι σε ένα μεταίχμιο. Από τη μια παγιώνεται μια συνθήκη όπου η μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας είναι δυσαρεστημένη με την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Νέας Δημοκρατίας και επιθυμεί πολιτική αλλαγή. Από την άλλη, μέχρι στιγμής, το υπάρχον πολιτικό σκηνικό δεν φαίνεται να προσφέρει μια πειστική εναλλακτική και δείχνει να είναι εν αναμονή της διαμόρφωσης νέων κομματικών σχηματισμών, παρότι φάνηκε ότι οι δηλώσεις της κ. Καρυστιανού είχαν κόστος στο κατεξοχήν κοινό που τη στήριξε. Όλα αυτά προκύπτουν από την δημοσκόπηση της Metron Analysis που παρουσιάστηκε στο δελτίο του MEGA την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου, υπογραμμίζοντας ότι βρισκόμαστε ακόμη εντός μιας μετάβασης προς ένα πολιτικό τοπίο τα χαρακτηριστικά του οποίου παραμένουν αχαρτογράφητα.

Τα πράγματα εξακολουθούν να πηγαίνουν προς τη λάθος κατεύθυνση

Όπως και σε προηγούμενες έρευνας πάνω από τα δύο τρία των πολιτών (68%) εκτιμούν ότι τα πράγματα πηγαίνουν σε λάθος κατεύθυνση και μόλις το 27% ότι πηγαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Αυτό συνδυάζεται με το ότι μόνο το 14% πιστεύει ότι είναι σε καλύτερη κατάσταση σε ατομικό επίπεδο, ενώ οι απαντήσεις «σε χειρότερη» και «στην ίδια» παίρνουν από 43%.

«Το 2019 είχαμε μεγαλύτερη οικονομική άνεση» – η ακρίβεια παραμένει κορυφαίο πρόβλημα

Την ώρα που η κυβέρνηση επιμένει σε ένα αφήγημα ότι επί των ημερών της βελτιώθηκε σημαντικά η οικονομική κατάσταση των πολιτών, οι πολίτες φαίνεται να έχουν διαφορετική γνώμη. Αυτό προκύπτει από το εύρημα της δημοσκόπησης ότι το 52% των ερωτώμενων πιστεύουν ότι το 2019 είχαν μεγαλύτερη οικονομική άνεση. Μάλιστα, αυτή είναι μια σταθερή τοποθέτηση καθώς η ίδια μέτρηση είχε γίνει και το 2025, καταδεικνύοντας ότι οι όποιες ονομαστικές αυξήσεις των εισοδημάτων δεν μετατράπησαν σε αντίστοιχη τόνωση της αγοραστικής δύναμης.

Σε αυτό το φόντο γίνεται κατανοητό γιατί η ακρίβεια παραμένει στην κορυφή των σημαντικότερων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα, με την οικονομία να ακολουθεί και να έπονται η κρίση θεσμών και η διαφθορά.

Γι’ αυτό και η κυβέρνηση παίρνει ιδιαίτερα αρνητικές βαθμολογίες σε όλους τους τομείς της δραστηριότητας με την εξαίρεση της εξωτερικής πολιτικής όπου και εκεί υπάρχει υποχώρηση των θετικών γνωμών.

Καθόλου τυχαία, ότι και ο δείκτης οικονομικής εμπιστοσύνης, δηλαδή ο μέσος όρος του ισοζυγίου της αξιολόγησης της σημερινής οικονομικής κατάστασης της χώρας (θετικά-αρνητικά) και του ισοζυγίου της πρόβλεψης για την οικονομία (θα καλυτερέψει-θα χειροτερέψει), παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.

«Κόκκινη κάρτα» σε κυβέρνηση, πρωθυπουργό και αξιωματική αντιπολίτευση

Αντίστοιχα αρνητική βαθμολογία για την κυβέρνηση δείχνει η δημοσκόπηση, με τις αρνητικές γνώμες να φτάνουν το 70% και τις θετικές να περιορίζονται στο 24%, την ώρα που και ο πρωθυπουργός έχει 68% αρνητικές γνώμες και μόνο 28% θετικές.

Ως προς την αξιωματική αντιπολίτευση, το ΠΑΣΟΚ, η δημοσκόπηση δείχνει ότι παραμένει η ίδια ιδιαίτερα αρνητική αξιολόγηση που είχε καταγραφεί και σε όλες τις προηγούμενες έρευνες, στοιχείο που επεκτείνεται και στην αρνητική αξιολόγηση για την παρουσία και του ηγέτη του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη.

Πώς βλέπει η ελληνική κοινωνία το μεταναστευτικό

Η δημοσκόπηση περιλαμβάνει μια σειρά ερωτήσεων για το πώς βλέπουν οι πολίτες το ζήτημα της μετανάστευσης. Καταρχάς, οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει η μετακίνηση πληθυσμών μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Ωστόσο, παρότι αναγνωρίζουν τον καθοριστικό ρόλο της μετανάστευσης σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, την ίδια στιγμή θεωρούν ότι η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να αποφασίζεται κατεξοχήν από τα ίδια τα εθνικά κράτη και όχι από υπερεθνικούς οργανισμούς. Έχει ενδιαφέρον ότι αριστεροί και κεντροαριστεροί ψηφοφόροι είναι πιο έτοιμοι να αναγνωρίζουν ότι τον πρώτο λόγο έχουν διεθνείς οργανισμοί, κάτι που ισοδυναμεί και με την αναγνώριση ότι το ζήτημα αφορά ανθρώπινα δικαιώματα. Αντιθέτως, από το κέντρο και δεξιότητα προκρίνεται σαφώς η προτεραιότητα της εθνικής απόφασης.

Ως προς την αποτίμηση των μετακινήσεων πληθυσμών στον Ελλαδικό χώρο ειδικότερα, η δημοσκόπηση της Metron Analysis δείχνει ότι το 52% την εκτιμά αρνητικά, το 20% θετικά και το 27% ουδέτερα. Πιο θετικά την αποτιμούν όσοι αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί ενώ όσο δεξιότερα πάμε στον πολιτικό χάρτη τόσο αυξάνονται οι αρνητικές γνώμες.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή οι πολίτες είναι ιδιαίτερα επικριτικοί για τις μεταναστευτικές πολιτικές που έχου εφαρμοστεί την τελευταία τριακονταετία, με τις απαντήσεις που κυριαρχουν να είναι «άστοχη» και «ανύπαρκτη», την ώρα που μόνο το 20% τη θεωρεί «ανθρωπιστική».

Αρνητική εικόνα για τον πρόεδρο Τραμπ

Η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι πολίτες έχουν γενικά αρνητική γνώμη για τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Ειδικότερα, το 75% έχει αρνητική γνώμη και μόνο το 18% έχει θετική. Ιδιαίτερα αρνητικές οι γνώμες σε όλο το φάσμα των πολιτικών τοποθετήσεων με τις περισσότερες θετικές γνώμες (41%) να έχει ο Τραμπ μόνο μεταξύ όσων αυτοπροσδιορίζονται ως «δεξιοί».

Ως προς τις σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι γνώμες των ερωτώμενων διχάζονται, στοιχείο ενδεικτικό της ευρύτερης γεωπολιτικής αβεβαιότητας που έχει διαμορφώσει η νέα αμερικανική κυβέρνηση. Ειδικότερα, το 47% πιστεύει ότι θα συνεχίσουν να είναι συμμαχικές δυνάμεις ενώ το 49% ότι θα ακολουθήσουν ξεχωριστούς δρόμους. Πιο αισιόδοξοι για τη διατήρηση της «ατλαντικής ενότητας» οι κεντροδεξιοί και δεξιοί ψηφοφόροι.

Δημοτικότητες πολιτικών προσώπων

Ως προς τη δημοφιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα οι αρνητικές γνώμες παραμένουν υψηλές, στο 54%, με τις θετικές να φτάνουν μόλις στο 25%, δείχνοντας ότι εξακολουθεί να μην πείθει ως προς τον αναγκαίο για το αξίωμά του υπερκομματικό χαρακτήρα.

Αντιθέτως, ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης κατορθώνει να έχει ένα πιο ισορροπημένο ισοζύγιο θετικών και αρνητικών γνωμών

Στους πολιτικούς αρχηγούς η Ζωή Κωνσταντοπούλου έχει την υψηλότερη δημοτικότητα, αν και με μικρή υποχώρηση σε σχέση με την περασμένη μέτρηση, ακολουθούμενη από τον γενικό γραμματέα του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα, με τον πρωθυπουργό να είναι στην τρίτη θέση.

Καταλληλότερος πρωθυπουργός σταθερά ο «Κανένας»

Όπως και σε προηγούμενες έρευνες, οι πολίτες, στις αυθόρμητες απαντήσεις τους, επιλέγουν τον «Κανένα» ως τον καταλληλότερο πρωθυπουργό, στοιχείο που καταδεικνύει μια βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να ακολουθεί με 26% και αρκετά πιο πίσω την Ζωή Κωνσταντοπούλου (8%).

Πώς διαμορφώνονται οι κομματικοί συσχετισμοί

Ως προς τους κομματικούς συσχετισμούς – και πάντα υπό την αίρεση ότι στις εκλογές οι προσφερόμενες επιλογές στους πολίτες είναι πιθανό να είναι αρκετά διαφορετικές – η δημοσκόπηση της Metron Analysis διαπιστώνει ότι η Νέα Δημοκρατία έχει μια μικρή υποχώρηση στην πρόθεση ψήφου σε σχέση με τον Ιανουάριο, καθώ τώρα φτάνει το 21,4%, το ΠΑΣΟΚ έχει μια μικρή υποχώρηση στο 9,3%, η Πλεύση Ελευθερίας υποχωρεί στο 8,1%, η Ελληνική Λύση στο 8% και ο ΣΥΡΙΖΑ ανεβαίνει στο 4%. Την ίδια ώρα ανεβαίνει η αδιευκρίνιστη ψήφος σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση φτάνοντας τώρα το 15,2%.

Η Νέα Δημοκρατία έχει διαρροές κυρίως προς την Φωνή Λογικής, το ΠΑΣΟΚ και την Ελληνική Λύση ενώ έχει συσπείρωση 65%. Το ΠΑΣΟΚ έχει την υψηλοτερη συσπείρωση (68%) και διαρροές προς την Πλεύση Ελευθερίας, το ΚΚΕ και τη Νέα Δημοκρατία. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει συσπείρωση μόλις 23% και διαρροές προς την Πλεύση Ελευθερίας και το ΠΑΣΟΚ αλλά και πολύ υψηλο ποσοστό διαρροών προς «λοιπά κόμματα» και προς την αδιευκρίνιση ψήφο.

Το ΠΑΣΟΚ έχει την πιο ισχυρή παρουσία στους κεντροαριστερούς ψηφοφόρους, όμως βλέπει τη Νέα Δημοκρατία να το ξεπερνά στους κεντρώους, την ώρα που το κυβερνών κόμμα παραμένει πιο ισχυρό στους κεντροδεξιούς, αλλά υποχωρεί κάπως σε όσους αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί.

Η Πλεύση Ελευθερίας από την άλλη έχει την ισχυρότερη παρουσία συγκριτικά μεταξύ των αριστερών, κεντροαριστερών και κεντρώων ψηφοφόρων.

Παραμένει κάτω του 30% η εκτίμηση ψήφου για τη Νέα Δημοκρατία

Σε αυτό το φόντο η εκτίμηση της Metron Analysis για την ψήφο εάν γίνονταν εκλογές αποτυπώνει την τάση αύξησης της συσπείρωσης της ΝΔ, που είναι άλλωστε συμβατή με την εκκίνηση της προεκλογικής εκστρατείας, με την εκτίμηση ωστόσο να είναι ακόμη κάτω του 30%, το ΠΑΣΟΚ ελαφρά ενισχυμένο στο 12,7%, όπως και η Ελληνική Λύση στο 10,7% και το ΚΚΕ στο 8.3%, ενώ σε ελαφρά υποχώρηση η Πλεύση Ελευθερίας στο 11,2%. Ταυτόχρονα, η εκτίμηση που κάνει η δημοσκόπηση είναι ότι ΜεΡΑ25 και Φωνή Λογικής θα μπουν στη Βουλή, όχι όμως η Νέα Αριστερά.

Ισχυρό αίτημα πολιτικής αλλαγής

Οι πολίτες διχάζονται ως προς το εάν πρέπει να πάμε σε πρόωρες εκλογές, με το 52% να θεωρεί ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η τετραετία και το 47% να προκρίνει τις πρόωρες εκλογές. Κατεξοχήν υπέρ της ολοκλήρωσης της τετραετίας οι ψηφοφόροι της ΝΔ αλλά και αρκετοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, υπέρ των πρόωρων εκλογών κατεξοχήν οι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας.

Ωστόσο, στην ερώτηση εάν η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα ή πολιτική αλλαγή, η πλειοψηφία των πολιτών, δηλαδή το 62% επιμένει ότι χρειάζεται πολιτική αλλαγή. Πολύ πιο έντονο το αίτημα πολιτικής αλλαγής αριστερά του κέντρου, υπέρ της σταθερότητας οι κεντροδεξιοί και διχασμένοι όσοι αυτοτοποθετούνται ως δεξιοί.

Πιο έντονο το αίτημα σταθερότητας μεταξύ των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, πολύ έντονο το αίτημα της πολιτικής αλλαγής μεταξύ των ψηφοφόρων των άλλων κομμάτων.

Οι δυναμικές ενδεχόμενων νέων κομμάτων

Ως προς ενδεχόμενο νέο κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα η δημοσκόπηση δείχνει ότι 9% δηλώνουν ότι είναι πολύ πιθανό να ψηφίσουν και 1ο% αρκετά πιθανό, άρα μια δυνητική αφετηρία 19%, με τα ισχυρότερα ποσοστά να έρχονται από αριστερούς και κεντρώους ψηφοφόρους, Από την άλλη υποχωρεί η απάντηση «απίθανο» στο 61%.

Κυρίως δείχνει να έχει απήχηση μεταξύ ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, του ΠΑΣΟΚ, της Πλεύστη Ελευθερίας αλλά και του ευρύτερου φάσματος της αδιευκρίνιστης ψήφου.

Ένα ενδεχόμενο κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά θα ήταν πολύ πιθανό να το ψηφίσει το 3% του εκλογιοκού σώματος και αρκετά πιθανό το 9%. Ισχυρότερη απήχηση μεταξή των κεντροδεξιών και δεξιών ψηφοφόρων.

Ισχυρότερη απήχηση μεταξύ των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, του ΠΑΣΟΚ, της Ελληνικής Λύσης και της αδιευκρίνιστης ψήφου.

Ως προς ενδεχόμενο κόμμα υπό την Μαρία Καρυστιανού έχουμε μια υποχώρηση αυτών που δηλώνουν ότι είναι πολύ πιθανό να το ψηφίσουν, καθώς αυτό το ποσοστό υποχωρεί από το 16% στο 13%, ενώ αυξάνεται στο 51% το ποσοστό αυτών που δηλώνουν ότι είναι απίθανο να το ψηφίσουν. Ισχυρότερη απήχηση έχει μεταξύ των κεντροαριστερών, κεντρώων αλλά και δεξιών ψηφοφόρων.

Σε κομματικό επίπεδο η κ. Καρυστιανού δείχνει να έχει ιδιαίτερη απήχηση μεταξύ των ψηφοφόρφων του ΠΑΣΟΚ, της Ελληνικής Λύσης, της Πλέυσης Ελευθερίας και της ευρύτερης αδιευκρίνιστης ψήφου.

Υποχωρεί η δημοτικότητα της Μαρίας Καρυστιανού

Οι πρόσφατες δημόσιες παρεμβάσεις της κ. Καρυστιανού, σε σχέση με τις αμβλώσεις ή το μεταναστευτικό, φαίνεται ότι είχαν επίπτωση στη δημοτικότητά της, μαζί με το ίδιο το γεγονός ότι αντιμετωπίζεται ως δυνάμει πολιτική αρχηγός. Σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση οι θετικές γνώμες υποχώρησαν από το 50% στο 38% και οι αρνητικές γνώμες αυξήθηκαν από το 42% στο 54%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σημαντική υποχώρηση της δημοτικότητας της κ. Καρυστιανού μεταξύ των αριστερών, κεντροαριστερών και κεντρώων ψηφοφόρων, ενώ ενισχύθηκε η δημοτικότητά της μεταξύ των δεξιών ψηφοφόρων.

«Εκτός των τειχών» αισθάνεται η πλειοψηφία της κοινωνίας

Το 52% της κοινωνίας αισθάνεται ότι είναι «εκτός των τειχών», στοιχείο και αυτό ενδεικτικό ενός ευρύτερου κλίματος επισφάλειας και ανασφάλειας. Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι αυτή η διαχωριστική γραμμή έχει έντονο κοινωνικό και ταξικό υπόβαθρο, καθώς αγρότες, εργάτες, και μικρομεσαίοι είναι αυτοί που κατεξοχήν νιώθουν έξω από το κάστρο.

Ως προς την πολιτική κατανομή της ανασφάλειας η Νέα Δημοκρατία κατεξοχήν εκπροσωπεί τα στρώματα που αισθάνονται εντός των τειχών, ενώ και το ΠΑΣΟΚ έχει ισχυρή παρουσία σε αυτά τα στρώματα όπως και η Φωνή της Λογικής. Αντιθέτως, το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση, η Πλεύση Ελευθερίας έχουν ισχυρότερη παρουσία μεταξύ των στρωμάτων που αισθάνονται εκτός των τειχών. Αντίστοιχα, «εκτός των τειχών» αισθάνεται και μεγάλο μέρος της ευρύτερης αδιευκρίνιστης ψήφου.

Η δύσκολη αναμονή ενός νέου πολιτικού τοπίου

Όλα αυτά παραπέμπουν στις δυσκολίες και τις αντιφάσεις ενός μεταβατικού πολιτικού σκηνικού. Η δημοσκόπηση δείχνει ότι η ΝΔ ανεβάζει ως ένα βαθμό τη συσπείρωσή της, αλλά πάντα εντός ορίως που δεν υπόσχονται σε καμία περίπτωση αυτοδυναμία. Είναι η ισχυρότερη μειοψηφική δύναμη, συσπειρώνει κατά βάση τη μειοψηφία της κοινωνίας που θεωρεί ότι τα πράγματα πάνε στη σωστή κατεύθυνση, έχει μεγάλη διαφορά από το δεύτερο κόμμα, αλλά εξακολουθεί να έχει τα δύο τρίτα της κοινωνίας απέναντί της. Και όλα αυτά σε ένα τοπίο όπου δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι αντίπαλοί της θα είναι τα κόμματα που αυτή τη στιγμή μετρούν οι δημοσκόποι στην πρόθεση ψήφου.

Την ίδια στιγμή το πολιτικό σκηνικό έχει όλη τη ρευστότητα και την αβεβαιότητα που γεννά το ενδεχόμενο να υπάρξουν νέοι σχηματισμοί, την απήχηση των οποίων η δημοσκόπηση μετράει, αλλά με όλα τα προβλήματα που δημιουργεί το γεγονός ότι πρόκειται για κόμματα που δεν έχουν ανακοινωθεί. Να το πούμε σχηματικά με την εξαίρεση, ως ένα βαθμό, της Νέας Δημοκρατίας και του ΚΚΕ, που δείχνουν να έχουν μια σταθερή σχέση εκπροσώπησης με ένα σημαντικό μέρος του ακροατηρίου τους, όλα τα άλλα κόμματα που σήμερα καταγράφονται θα αντιμετωπίσουν διαφόρων ειδών πιέσεις και ανακατατάξεις εάν υπάρξονυ νέοι κομματικοί σχηματισμοί.

Την ίδια στιγμή η υποχώρηση της δημοτικότητας της κ. Καρυστιανού κυρίως σε ανθρώπου αριστερά του Κέντρου, δείχνει ότι σημαντικό μέρος της απήχησής της αντανακλούσε την ανάγκη να υπάρξει ένα αντίπαλο δέος σε δημοκρατική και προοδευτική κατεύθυνση, μια προσδοκία που συγκρούεται με τις δημόσιες τοποθετήσεις της. Από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρα διατηρεί μια σταθερή αφετηρία, αλλά μένει να φανεί πώς θα ανταποκριθεί η κοινωνία όταν εμφανιστεί όντως ο σχηματισμός στον οποίο παραπέμπουν οι δημόσιες παρεμβάσεις του και καταγράψει πολιτικές θέσεις.

Πράγμα που σημαίνει ότι εξακολουθούμε να προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τους κραδασμούς ενός αναδυόμενου νέου τοπίου, χρησιμοποιώντας ακόμη το πρίσμα μιας προηγούμενης συνθήκης που δεν πρόκειται να επαναληφθεί.