Bitcoin: Η υπαρξιακή κρίση του 1 τρισ. δολαρίου

Αν και κατάκτησε την mainstream οικονομική και πολιτική σκηνή το πιο δημοφιλές ctypto στον κόσμο το bitcoin βυθίζεται σε μια υπαρξιακή κρίση που αποτιμάται σε 1 τρισ. δολάρια.

Το bitcoin έχει κάνει βουτιά 40% από το ιστορικό υψηλό του και ενώ σύμφωνα με την συνηθισμένη επενδυτική επιλογή οι αγοραστές θα έπρεπε να σπεύδουν μαζικά να αγοράσουν «λάμπουν» δια της απουσίας τους.

Οι δυνάμεις που κανονικά θα τροφοδοτούσαν μια ανάκαμψη τώρα λειτουργούν εναντίον του. Ο χρυσός κερδίζει τη μάχη της μακρο-αντιστάθμισης κινδύνου. Τα stablecoin κατακτούν το πεδίο των πληρωμών. Οι αγορές προβλέψεων ηγούνται στην κερδοσκοπία.

Κι όλα αυτά ισχύουν καθώς το bitcoin κατέκτησε ότι ήθελε. Αλλά αυτό φαίνεται ότι δεν είναι αρκετό.

Αυτό σημαίνει ότι ο καθοριστικός αγώνας αυτής της εποχής των κρυπτονομισμάτων δεν έχει να κάνει με την τιμή. Έχει να κάνει με τον σκοπό. Και αυτή η μαζική πώληση θέτει ένα ερώτημα στο οποίο το Bitcoin δεν χρειαζόταν να απαντήσει όταν οι τιμές ανέβαιναν: αν δεν είναι η καλύτερη αντιστάθμιση κινδύνου, η καλύτερη γραμμή πληρωμών ή η καλύτερη κερδοσκοπία σε τι ακριβώς χρησιμεύει;

Το προβληματικό αφήγημα του Bitcoin

Σε αντίθεση με τις μετοχές ή τα εμπορεύματα, το Bitcoin δεν έχει θεμελιώδη στοιχεία. Η αξία του βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη δύναμη των αφηγήσεων που πείθουν τους νέους αγοραστές να συμμετάσχουν.

Αυτές οι ιστορίες είναι αμφιλεγόμενες. Οι λιανικοί επενδυτές που αγόρασαν στο ράλι που τροφοδοτήθηκε από τον Τραμπ βρίσκονται τώρα βαθιά κάτω από το νερό.

«Νέοι χώροι κερδοσκοπίας, όπως οι αγορές πρόβλεψης – και τα χρηματιστήρια εμπορευμάτων! – αποσπούν την προσοχή από τις αγορές κρυπτονομισμάτων» εξηγεί στο Bloomberg η Noelle Acheson, συγγραφέας του ενημερωτικού δελτίου Crypto is Macro Now. «Τώρα που το bitcoin είναι ένα «μακροπεριουσιακό στοιχείο» πρέπει να ανταγωνιστεί τόσες πολλές άλλες εναλλακτικές λύσεις, οι περισσότερες από τις οποίες είναι πιο εύκολο να κατανοηθούν και πιο εύκολο να εξηγηθούν στους διαχειριστές, τους πελάτες, το διοικητικό σας συμβούλιο κ.λπ.»

Οι πληρωμές

Ένα σαφές μήνυμα ήρθε τον Νοέμβριο. Ο Jack Dorsey ένας από τους πιο φωνητικούς εταιρικούς ευαγγελιστές του Bitcoin – ανακοίνωσε ότι η εφαρμογή Cash App του θα αρχίσει να υποστηρίζει τα stablecoins. Για χρόνια, ο Dorsey αντιμετώπιζε τον μαξιμαλισμό του Bitcoin ως δόγμα. Η στροφή του ήταν ένα μήνυμα: η κούρσα των πληρωμών είχε προχωρήσει.

Στην Ουάσινγκτον, τα stablecoins έχουν γίνει το κέντρο βάρους. Ο δικομματικός νόμος Genius Act ψηφίστηκε εύκολα. Οι ρυθμιστικές αρχές ενθαρρύνουν ανοιχτά την υποδομή token που υποστηρίζεται από το δολάριο.

Ακόμα και εντός των κρυπτονομισμάτων, το Bitcoin δεν είναι πλέον το μοναδικό επίκεντρο. Η tokenization, τα παράγωγα που υποστηρίζονται από blockchain και οι διασυνοριακές πληρωμές stablecoin αναδύονται ως αξιόπιστες περιπτώσεις χρήσης  καμία από τις οποίες δεν απαιτεί Bitcoin για να λειτουργήσει.

Η παγίδα της Χρηματοοικονομικοποίησης

Κατά ειρωνικό τρόπο, η κατάρρευση του Bitcoin ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της ίδιας της ανόδου του. Η ανοδική πορεία του 2025 πυροδότησε μια έκρηξη θεσμικής υποδομής που είχε ως στόχο να εδραιώσει τη νομιμότητά του. Αντ’ αυτού, απογύμνωσε το περιουσιακό στοιχείο από το μυστήριο του.

Το Bitcoin τώρα μοιάζει με κάθε άλλο μέσο της Wall Street: ένα ticker σε ένα αναπτυσσόμενο μενού, που συνοδεύεται από επιλογές zero-day και προϊόντα μεταβλητότητας.

Οι υπερασπιστές του Bitcoin εξακολουθούν να επισημαίνουν την κατασκευασμένη σπανιότητά του – το όριο των 21 εκατομμυρίων, τους κύκλους halving, τον σκληρά κωδικοποιημένο αποπληθωρισμό. Αλλά στις αγορές, η σπανιότητα που έχει σημασία δεν είναι μόνο η προσφορά είναι η προσοχή. Και η προσφορά πραγμάτων που ανταγωνίζονται για αυτήν την προσοχή είναι πλέον ουσιαστικά άπειρη.

Άνθρακες ο  ψηφιακός χρυσός;

Για χρόνια στο bitcoin απέδιδαν την προσωνυμία ο «ψηφιακός» χρυσός. Όταν όμως χρειάστηκε να δοκιμαστεί στην πράξη τα πολύτιμα μέταλλα αποδείχτηκαν σκληρός αντίπαλος. Παρά τις γεωπολιτικές αναταραχές και τη διαρκή αδυναμία του δολαρίου, ο χρυσός και το ασήμι έχουν σημειώσει ασταθή ράλι φέτος, ενώ τα κρυπτονομίσματα έχουν μόνο μειωθεί.

Τα ETF με χρυσό και χρυσό που είναι εισηγμένα στις ΗΠΑ προσέλκυσαν νέα κεφάλαια που ξεπέρασαν τα 16 δισ δολάρια τους τελευταίους τρεις μήνες, ενώ στα ETF spot Bitcoin σημειώθηκαν εκροές 3,3 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg. Η κεφαλαιοποίηση της αγοράς του Bitcoin έχει συρρικνωθεί κατά πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

«Οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι το Bitcoin είναι αυτό που ήταν πάντα, το οποίο είναι απλώς ένα κερδοσκοπικό περιουσιακό στοιχείο», εξηγεί ο Tom Essaye, πρόεδρος και ιδρυτής της Sevens Report και πρώην trader της Merrill Lynch. «Το Bitcoin δεν αντικαθιστά τον χρυσό, δεν είναι ψηφιακός χρυσός, δεν κάνει το ίδιο πράγμα, δεν δίνει στους ανθρώπους την ίδια χρησιμότητα που προσφέρει ο χρυσός. Δεν είναι αντιστάθμιση πληθωρισμού. Υπάρχουν και άλλες καλύτερες αντισταθμίσεις, ειλικρινά, όπου δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για την αστάθεια. Και δεν είναι ούτε αντιστάθμιση χάους».

Έχασε την κερδοσκοπία

Η επιρροή του Bitcoin στην κερδοσκοπική κουλτούρα επίσης μειώνεται.

Πλατφόρμες πρόβλεψης όπως η Polymarket και η Kalshi  είναι πλέον χώροι παιχνιδιού για τους traders που κυνηγούν ντοπαμίνη και κάποτε χρησιμοποιούσαν meme coins.

«Οι αγορές πρόβλεψης γίνονται η επόμενη τρέλα για τους ίδιους επενδυτές DIY που απολαμβάνουν την κερδοσκοπική φύση των κρυπτονομισμάτων» υπογραμμίζει η Roxanna Islam, επικεφαλής έρευνας τομέα και βιομηχανίας στο κατάστημα ETF TMX VettaFi. «Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μικρότερο συνολικό ενδιαφέρον για τα κρυπτονομίσματα», είπε, αν και πρόσθεσε ότι «θα μπορούσε επίσης να σημαίνει μια στροφή σε πιο μακροπρόθεσμους, σοβαρούς επενδυτές».

Η Κρυφή Καλωδίωση

Έπειτα, υπάρχει η αυξανόμενη αναντιστοιχία μεταξύ του τρόπου πρόσβασης στο Bitcoin και του τρόπου διαπραγμάτευσής του. Τα spot ETF έχουν κάνει την αγορά εύκολη. Αλλά η τιμή του Bitcoin εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις αγορές παραγώγων στο εξωτερικό, όπου οι traders χρησιμοποιούν συνήθως μόχλευση 100 προς 1.

Αυτοί οι χώροι λειτουργούν με αυτοματοποιημένες μηχανές ρευστοποίησης: όταν οι θέσεις παραβιάζουν τα όρια περιθωρίου, κλείνονται αναγκαστικά και πωλούνται στο βιβλίο εντολών ακαριαία, πυροδοτώντας διαδοχικές ρευστοποιήσεις που μπορούν να καταρρεύσουν την τιμή spot σε λίγα λεπτά.

Η Ανοδική Περίπτωση

Ωστόσο αυτό δε σημαίνει ότι το Bitcoin έχει τελειώσει. Παραμένει το πιο ρευστό ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο, με βαθύτερα βιβλία εντολών και ευρύτερη κάλυψη συναλλαγών από οποιονδήποτε ανταγωνιστή. Τα spot ETF έχουν καταστήσει το Bitcoin μόνιμο στοιχείο στα χαρτοφυλάκια. Και η ίδια η κανονιστική σαφήνεια που ωφελεί τώρα τα stablecoins μπορεί τελικά να αναβαθμίσει ολόκληρο το οικοσύστημα. Πιο συγκεκριμένα, έχει επιβιώσει από υπαρξιακές κρίσεις: την κατάρρευση του Mt. Gox, την απαγόρευση εξόρυξης στην Κίνα, το κραχ του 2022 – και πολλές άλλες.

Κάθε φορά, το δίκτυο άντεξε και οι τιμές άρχισαν να σημειώνουν νέα ρεκόρ. Η ανθεκτικότητα δεν είναι τίποτα. Σε μια κατηγορία περιουσιακών στοιχείων γεμάτη αποτυχίες, η απλή επιβίωση προσδίδει ένα είδος νομιμότητας.

Η Μετατόπιση

Αλλά η ιστορία δείχνει επίσης ότι η επιβίωση και η συνάφεια δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η μεγαλύτερη απειλή του Bitcoin δεν είναι ένας ανταγωνιστής είναι η μετατόπιση. Η αργή ροή προσοχής, κεφαλαίου και πεποίθησης που έρχεται όταν καμία ενιαία αφήγηση δεν μπορεί να συγκρατήσει.

Το περιουσιακό στοιχείο εξακολουθεί να υπάρχει. Το δίκτυο εξακολουθεί να λειτουργεί. Αλλά οι ιστορίες που έδωσαν στο Bitcoin την βαρυτική του έλξη – ψηφιακός χρυσός, χρήματα ελευθερίας, θεσμικό αποθεματικό – φθείρονται ταυτόχρονα. Το αν πρόκειται για προσωρινή κρίση ή για μόνιμη είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα στην εποχή της ψηφιακής οικονομίας.