Για αναταράξεις προετοιμάζονται οι παγκόσμιες αγορές μετά την τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου ότι οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» στο Ιράν. Οι επενδυτές εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες από τις τελευταίες γεωπολιτικές αναταραχές, με επίκεντρο την αγορά πετρελαίου.
Οι παγκόσμιες αγορές έχουν απορροφήσει τα πρόσφατα γεωπολιτικά και οικονομικά σοκ και πρωτοσέλιδα, όπως την πρόσφατη ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου για επιβολή δασμών 15% , καθώς και την απαγωγή του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
«Αυτό έχει σίγουρα μεγαλύτερες επιπτώσεις από τη Βενεζουέλα», εξηγεί στο CNBC ο Φλόριαν Βάιντινγκερ, CIO στην Santa Lucia Asset Management.
«Η Βενεζουέλα ήταν… πραγματικά σημαντική μόνο για ανθρώπους που ενδιαφέρονται για αυτό το συγκεκριμένο βαρύ αργό πετρέλαιο» σημειώνει.
«Θα περιμένει κανείς ότι η τιμή του πετρελαίου θα σημειώσει πιο έντονη άνοδο την επόμενη εβδομάδα ως αποτέλεσμα αυτού», πρόσθεσε.
Έκρηξη στην τιμή του πετρελαίου
Το Ιράν αντλεί καθημερινά 3,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα ήτοι το 3% της παγκόσμιας παραγωγής. Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ ενώ η στρατηγική του θέση το καθιστά σημαντικό ρυθμιστή στο παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου,
Το Ιράν βρίσκεται στη μία πλευρά των Στενών του Ορμούζ, το βαθύ κανάλι μεταξύ Ιράν και Ομάν, μέσω του οποίου ρέει σχεδόν το ένα πέμπτο όλου του πετρελαίου που καταναλώνει ο κόσμος καθημερινά.
Το αργό πετρέλαιο Brent διαπραγματεύτηκε την Παρασκευή γύρω στα 73 δολάρια το βαρέλι, ήδη αυξημένο κατά το ένα πέμπτο φέτος.
Ορισμένες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και κορυφαίοι εμπορικοί οίκοι ανέστειλαν τις αποστολές αργού πετρελαίου και καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ λόγω των επιθέσεων, ανέφεραν τέσσερις εμπορικές πηγές στο Reuters το Σάββατο.
Ο William Jackson, επικεφαλής οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics, εξηγεί ότι ακόμη και αν η σύγκρουση περιοριστεί, το Brent μπορεί να αυξηθεί στα περίπου 80 δολάρια, που ήταν η κορύφωση κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα επηρεάσει την προσφορά θα μπορούσε να προκαλέσει την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου γύρω στα 100 δολάρια, προσθέτοντας ενδεχομένως 0,6-0,7 % στον παγκόσμιο πληθωρισμό, ανέφερε σε σημείωμά του.
Η Bridget Payne, επικεφαλής ενεργειακών προβλέψεων στην Oxford Economics, εκτιμά ότι οι διακοπές στη ναυτιλία χαμηλού επιπέδου στα Στενά του Ορμούζ, που προκαλούν μείωση κατά 50% της κυκλοφορίας των πλοίων, θα ανέβαζαν τις τιμές του πετρελαίου στα 84 δολάρια το βαρέλι, όπως αναφέρει η Wall Street Journal. Μια πλήρης διακοπή της διαμετακόμισης για μια εβδομάδα θα προκαλούσε την αύξηση των τιμών του πετρελαίου στα 140 δολάρια το βαρέλι, ένα σοκ παρόμοιο με την πλήρη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Την πρώτη εικόνα για το πώς θα κινηθούν οι τιμές του πετρελαίου θα έχουμε το βράδυ της Κυριακής, όταν θα ανοίξουν οι συναλλαγές των futures του Brent.
Έντονη μεταβλητότητα παντού
Η σύγκρουση είναι πιθανό να επιδεινώσει την αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές, οι οποίες έχουν ήδη παρουσιάσει έντονες ταλαντώσεις φέτος λόγω των δασμών του Τραμπ και των απότομων πωλήσεων στον τεχνολογικό κλάδο.
Ο δείκτης μεταβλητότητας VIX, η αλλιώς δείκτης φόβου της Wall Street, έχει αυξηθεί κατά το ένα τρίτο φέτος και ο δείκτης ICE BofA US Bond Market Option Volatility Estimate Index (MOVE), ο κύριος δείκτης της μεταβλητότητας της αγοράς ομολόγων, έχει αυξηθεί κατά 15%.
Οι αγορές συναλλάγματος είναι απίθανο να μείνουν άτρωτες, λένε οι αναλυτές.
Ο δείκτης δολαρίου μειώθηκε κατά περίπου 1% κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, σημειώνει η CBA. Αλλά αυτή η πτώση ήταν βραχύβια και εξαλείφθηκε μετά από τρεις ή τέσσερις ημέρες.
«Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, το μέγεθος της πτώσης θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλη και πόσο μακροχρόνια αναμένεται να είναι η σύγκρουση», ανέφεραν οι αναλυτές της CBA σε σημείωμα πριν από μια εβδομάδα.
«Εάν η σύγκρουση ήταν μακροχρόνια και διατάρασσε την προμήθεια πετρελαίου, αναμένουμε ότι το δολάριο ΗΠΑ θα ανέβαινε έναντι των περισσότερων νομισμάτων εκτός από το ιαπωνικό γιεν και το ελβετικό φράγκο. Οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας και έτσι επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα προέκυπταν από τη διακοπή της προμήθειας πετρελαίου».
Το σέκελ του Ισραήλ σχεδόν σίγουρα θα είναι μια άλλη κινητήρια δύναμη – το Ιράν ανταπέδωσε γρήγορα το Ισραήλ το Σάββατο.
Μειώθηκε κατά 5% στην αρχή του πολέμου του Ιουνίου και αντέδρασε επίσης μετά την επίθεση του Ισραήλ στο προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό τον Απρίλιο του 2024 και όταν το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του ίδιου έτους.
Όλα τα επεισόδια ήταν βραχύβια και ακολουθήθηκαν από γρήγορες ανακάμψεις του σέκελ. Ωστόσο, η JPMorgan δήλωσε ότι θα μπορούσε να είναι διαφορετικά αυτή τη φορά εάν η σύγκρουση και η αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου της αγοράς αποδειχθούν πιο επίμονες.
«Αυτό θα ίσχυε ιδιαίτερα εάν η αντιπαράθεση με το Ιράν πυροδοτήσει επίσης πιο εντατικές επιχειρήσεις εναντίον των πληρεξουσίων του Ιράν» αναφέρει.
Μια παρατεταμένη περίοδο με αντίποινα από το Ιράν θα είχε επίσης ιδιαίτερη επίδραση στις ασιατικές αγορές, δεδομένης της εξάρτησής τους από σταθερές προμήθειες ενέργειας και εμπορικές οδούς, εξηγεί ο επενδυτικός στρατηγικός της Global X ETFs, Billy Leung, ο οποίος αναμένει ότι οι παγκόσμιες μετοχές θα ανοίξουν χαμηλότερα με αυξημένη μεταβλητότητα, ειδικά στους τομείς high beta και στους κυκλικούς τομείς.Με τον όρο high beta αναφέρονται οι μετοχές που είναι πιο ευμετάβλητες από τη συνολική αγορά.
Στροφή στα ασφαλή καταφύγια
Το ελβετικό φράγκο, που θεωρείται ευρέως ως ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους αναταραχής, αναμένεται να κινηθεί περαιτέρω ανοδικά δημιουργώντας πονοκέφαλο για την Ελβετική Εθνική Τράπεζα. Φέτος έχει αυξηθεί κατά 3% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.
Οι επενδυτές θα μπορούσαν επίσης να στραφούν ξανά προς τον χρυσό, ο οποίος έχει σημειώσει ρεκόρ και έχει αυξηθεί κατά 22% μέχρι στιγμής το 2026, και προς το ασήμι, το οποίο επίσης έχει σημειώσει άνοδο.
Η σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τη ζήτηση για αμερικανικά ομόλογα των οποίων οι αποδόσεις έχουν μειωθεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Η εξαίρεση είναι το bitcoin, το οποίο δεν θεωρείται πλέον ως καταφύγιο. Υποχώρησε κατά 2% το Σάββατο και έχει χάσει περισσότερο από το ένα τέταρτο της αξίας του σε δύο μήνες.
Το βλέμμα στις αγορές του Περσικού Κόλπου
Οι συναλλαγές στις χρηματιστηριακές αγορές της Μέσης Ανατολής την Κυριακή, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, θα αποτελέσουν έναν πρώτο δείκτη της διάθεσης των επενδυτών.
Στις 22 Ιουνίου οι αγορές σε όλη τη Μέση Ανατολή έκλεισαν με άνοδο, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθαν στον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, πλήττοντας τρεις βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, το Φόρντο, το Νατάνζ και το Ισφαχάν.
Οι χρηματιστηριακές αγορές στο Τελ Αβίβ έφτασαν σε ιστορικά υψηλά, καθώς στοιχήματα έδειχναν ότι η είσοδος της Ουάσινγκτον στη σύγκρουση με την Τεχεράνη θα βοηθούσε στον τερματισμό της, παρά την επιμονή του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών ότι η χώρα δεν μπορούσε να επιστρέψει στη διπλωματία «ενώ βρισκόταν υπό επίθεση».
Αν και αυτές οι αγορές είναι σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένες με τις τιμές του πετρελαίου, η κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο σε όλες τις οικονομίες.
«Υποψιάζομαι ότι οι αγορές θα υποχωρήσουν αν οι εχθροπραξίες συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας» αναφέρει στο Reuters ο Ryan Lemand, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Neovision Wealth Management. Ανάλογα με την κλίμακα της σύγκρουσης, οι μετοχές του Κόλπου θα μπορούσαν να υποχωρήσουν κατά 3-5%, πρόσθεσε.
Ο δείκτης TASI της Σαουδικής Αραβίας υποχώρησε 1,3% σε πέντε ημέρες έως την Πέμπτη, σημειώνοντας τη δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα πτώσης. Η κύρια αγορά του Ντουμπάι η οποία επαναλειτουργεί τη Δευτέρα, σημείωσε πτώση τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
