Aνακοινώνοντας σήμερα το πρωί την μεγάλη επιχείρηση κατά του Ιράν με την κωδική ονομασία «Επική Οργή», ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι ο άμεσος στόχος των ΗΠΑ είναι η απόλυτη καταστροφή της στρατιωτικής υποδομής του, ο αφανισμός της ηγεσίας του και η εξάλειψη διά παντός του πυρηνικού του προγράμματος. «Δεν θα αφήσουμε τίποτε όρθιο ώστε να παύσει το Ιράν να αποτελεί απειλή για την χώρα μας και τις χώρες της περιοχής» δήλωσε ο Αμερικανός Πρόεδρος. Και συνέχισε χωρίς υπεκφυγές, ότι « απώτερος στόχος μας είναι η αλλαγή καθεστώτος που θα επέλθει από την καταστροφή της αμυντικής του βάσης και την εξάλειψη της σημερινής ηγεσίας του»
Και ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις επεκτείνονται ραγδαία σε όλα τα μέτωπα και εξελίσσονται με ασυνήθιστη βιαιότητα, το ερώτημα που τίθεται μετ´επιτάσεως από στρατιωτικούς και ενεργειακούς αναλυτές είναι για τα χρονικά όρια της διένεξης και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο πόλεμος στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία. Και αυτό γιατί οι χώρες του Κόλπου καλύπτουν καθημερινά σχεδόν το 25% της παγκόσμιας ενεργειακής προμήθειας ( πετρέλαιο και LNG).
Με τα στενά του Χορμούζ (βλέπε χάρτη) να αποτελούν το απόλυτο σημείο πίεσης, καθότι το κλείσιμο τους,είτε μέσω ναρκοθέτησης από το Ιράν ή λόγω διεξαγόμενων ναυτικών επιχειρήσεων, μπορεί να δράσει ως θρυαλίδα εμποδίζοντας ουσιαστικά την ομαλή ροή πετρελαίου και φ.αερίου προς εξαγωγικούς προορισμούς στην Ασία και την Ευρώπη. Μόνο η πιθανότητα να σταματήσει ή ομαλή ροή πετρελαίου και LNG μέσα από τα Στενά είναι ικανή να εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου και φ.αερίου σε πρωτόγνωρα υψηλά επίπεδα, ακόμα και στα $110 και $120 το βαρέλι.
Πηγή: FT
Τις τελευταίες ημέρες οι ενεργειακές αγορές, προεξοφλώντας ότι η πολεμική σύρραξη στο Ιράν ήταν αναπόφευκτη,οδήγησαν ανοδικά τις τιμές του αργού με το Brent,το διεθνές benchmark, να κλείνει στα $73.21 το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 6 μηνών. Η προσοχή των αναλυτών τώρα στρέφεται στο άνοιγμα των αγορών την Δευτέρα το πρωί οπότε και αναμένεται περαιτέρω άνοδος της τιμής του αργού εν όψει των συνεχιζόμενων εχθροπραξιών, και της αβεβαιότητας ως προς την τελική έκβαση της σύρραξης και την δυνατότητα του Αμερικανικού ναυτικού να κρατήσει ανοικτά τα στενά του Χορμούζ.
Σύμφωνα με gallop των Financial Times εχθές το απόγευμα, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Brent θα ανέβει τουλάχιστον κατά $10 το βαρέλι την Δευτέρα το πρωί και θα κινηθεί μεταξύ $80 και $85 το βαρέλι,και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα επηρεαστούν η παραγωγή και οι εξαγωγές από την Σ.Αραβία και τις πέριξ πετρελαιοπαραγωγικές χώρες. Σε περίπτωση όμως που λόγω εχθροπραξιών πληγούν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και επηρεαστεί η παραγωγή,έστω και πρόσκαιρα, το βαρέλι μπορεί άνετα να φθάσει και να ξεπεράσει τα $100.
Με αυτήν την τιμή να διαρκεί όσο είναι σε εξέλιξη οι στρατιωτικές επιχερήσεις και υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την εξέλιξη τους. Το πλέον πιθανό είναι ότι μετά από λίγες ημέρες να δούμε τις τιμές να επιστρέφουν σε πλέον λογικά επίπεδα στα $70 με $80 το βαρέλι, καθώς θα εκλείπει η αβεβαιότητα από τις αγορές και θα προχωρεί εκτόνωση της κρίσης.Με αυτή να οδηγείται σε ανακωχή ή την άνευ όρων παράδοση της Ιρανικής ηγεσίας, που είναι και το ζητούμενο για τον Πρόεδρο Τραμπ και την Αμερικανική κυβέρνηση.
Ομως, το ενδιαφέρον των αγορών δεν εστιάζεται μόνο στην αποκοπή του Ιράν από τις εξαγωγές αργού, με το που ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί από το Ισραήλ και ΗΠΑ, καθότι η παραγωγή του στα 3,45 εκατ. βαρέλια την ημέρα αντιστοιχεί μόνο στο 3% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ οι εξαγωγές του -σχεδόν αποκλειστικά προς την Κίνα όπου καλύπτουν το 13% των εισαγωγών της σε πετρέλαιο- είναι και αυτές περιορισμένες στα 1,4 εκατ.βαρέλια ημερησίως.
Η ανησυχία των αγορών πηγάζει κυρίως από την απρόσμενη τροπή που μπορεί να πάρουν τα πράγματα με την στρατιωτική εμπλοκή να διευρύνεται σε όλη την περιοχή οπότε και μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο η ίδια η παραγωγή και οι εξαγωγές από μεγάλους πετρελαιοπαραγωγούς όπως η Σ. Αραβια, το Ιράκ, το Κουβείτ,τα ΗΑΕ όπου μεταξύ τους εξάγουν περί τα 15 εκατ.βαρέλια την ημέρα, που αντιστοιχεί στο 12% περίπου της παγκόσμιας προμήθειας.
Πέρα από τις εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου οι oil traders και οι υπεύθυνοι προμηθειών στις μεγάλες ενεργειακές εταιρείες θα αναμένουν ενημέρωση από τον OPEC αλλά και από τον ΙΕΑ ως προς την κατάσταση των διεθνών αποθεμάτων. Σύμφωνα με την τελευταία μηνιαία Έκθεση του ΙΕΑ (Φεβρουάριος 2026) τα παγκόσμια πετρελαϊκά αποθέματα στις αρχές του έτους, στην ξηρά και εν πλω, έφθασαν τα 8200 εκατ.βαρέλια, σε υψηλότερο σημείο από το 2021. Με άλλα λόγια η παγκόσμια αγορά είναι καλά εφοδιασμένη και υπό αυτή την έννοια δεν συντρέχουν σοβαροί λόγοι ανησυχίας. Εδώ θα πρέπει να υπογραμμιστεί ο καίριος ρόλος διεθνών οργανισμών όπως ο OPEC, ΕΙΑ και ΙΕΑ που συλλέγουν και δημοσιοποιούν συνεχώς στοιχεία ως προς την παγκόσμια πετρελαϊκή προμήθεια και αποθέματα, συμβάλλοντας έτσι στην μείωση της αβεβαιότητας στις αγορές που είναι και το βασικό στοιχείο που οδηγεί την κερδοσκοπία.
Εξίσου σημαντικό στοιχείο που δρα ανασχετικά στην τάση ανόδου των τιμών είναι η εφεδρική παραγωγική ικανότητα (δηλ.το spare capacity) του OPEC η οποία σήμερα ευρίσκεται στα 4.4 εκατ.βαρέλια ημερησίως. Αυτό επιτρέπει σχεδόν την άμεση αύξηση της παραγωγής από τις χώρες του OPEC+ ώστε να αντιμετωπιστεί οποιαδοίποτε έλλειψη. Όμως με την Σ.Αραβία και τις χώρες του Κολπου ( εκτός Ιράν) να είναι υπεύθυνες για 3.0 εκατ. από το συνολικό spare capacity,και αυτές τις χώρες να αντιμετωπίζουν τώρα κίνδυνο να πληγούν οι εγκαταστάσεις τους από τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν, είναι εξαιρετικά πιθανό να υπάρξει πρόβλημα με την συνέχιση της παραγωγής. Είναι μια πρωτόγνωρη κατάσταση που δεν είχαμε αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα.
Τέλος, σε αντίθεση με τον πόλεμο των 12 ημερών του Ιουνίου 2025, οι αγορές έχουν σήμερα περισσότερους λόγους να ανησυχούν καθότι υπάρχουν φόβοι για γενίκευση της κρίσης και επέκταση της στρατιωτικής σύρραξης με εμπλοκή όλων των χωρών του Κόλπου, που αναμένεται να ταχθούν στο πλευρό των ΗΠΑ. Στην περίπτωση μιας παρατεταμένης κρίσης οι τιμές του αργού δεν πρόκειται να υποχωρήσουν εύκολα καθότι θα εξακολουθήσει να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την παραγωγή και την ασφάλεια στις διά θαλάσσης μεταφορές αργού,προϊόντων και LNG.
Ο Κωστής Σταμπολής είναι Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του ΙΕΝΕ
