Τι σημαίνει για την ενέργεια η επίθεση στο Ιράν από ΗΠΑ, Ισραήλ

Κάθε φορά που υπάρχει ένταση στην περιοχή του Περσικού Κόλπου η συζήτηση περιλαμβάνει και το ερώτημα «τι επιπτώσεις θα έχει στην τροφοδοσία και τις τιμές της ενέργειας;». Από σήμερα το πρωί η ένταση έδωσε τη θέση της στις πολεμικές επιχειρήσεις οπότε και το ερώτημα γίνεται πιο έντονο σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης.

Σήμερα είναι Σάββατο και είναι κλειστά τα διεθνή χρηματιστήρια πετρελαίου, οπότε δεν έχουμε μια πρώτη ένδειξη του πώς θα αντιδράσουν οι αγορές στον νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το Μπρεντ έκλεισε χθες Παρασκευή στα 73 δολάρια ανά βαρέλι και αρκετοί αναλυτές αναμένουν ένα «πολεμικό premium» στην τιμή του (προς τα 80 δολάρια ανά βαρέλι; ) μόλις ανοίξουν τα χρηματιστήρια.

Βέβαια, το γενικότερο περιβάλλον για τις τιμές πετρελαίου και οι προβλέψεις που υπήρχαν για το 2026 -πριν ξεκινήσει ο πόλεμος- είναι μάλλον πτωτικό. Η αμερικάνικη Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών (EIA) στην πολύ πρόσφατη πρόβλεψή της για το 2026 δίνει μέση τιμή του Μπρεντ στα 58 δολάρια ανά βαρέλι.

Αυτά που έχουμε ως δεδομένα είναι ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου βρίσκεται στα 108 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και η κατανάλωση στα 104 εκατομμύρια βαρέλια. Αυτό συμβαίνει εδώ και αρκετούς μήνες κι έτσι έχουν δημιουργηθεί μεγάλα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου σε χώρους αποθήκευσης (στην ξηρά και σε πλοία).

Δεδομένο είναι επίσης ότι η ημερήσια παραγωγή πετρελαίου του Ιράν ανέρχεται στα 4,6 εκατομμύρια βαρέλια – περίπου δηλαδή όσο και το ημερήσιο παγκόσμιο πλεόνασμα. Κύρια χώρα υποδοχής των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν είναι η Κίνα (άνω του 80% των ιρανικών εξαγωγών) και αυτό συμβαίνει λόγω των πολλαπλών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.

Επίσης είναι γεγονός ότι τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και άλλες αραβικές χώρες έχουν αυξήσει την παραγωγή τους τις τελευταίες εβδομάδες και ενισχύουν τα αποθέματα στις αποθήκες τους ακριβώς για να είναι έτοιμες να ρίξουν τις αναγκαίες ποσότητες στην αγορά σε περίπτωση που μια πολεμική σύρραξη -όπως αυτή που μόλις άρχισε- οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής πετρελαίου σε κάποια ή κάποιες χώρες της Μέσης Ανατολής.

Με μια πρώτη ματιά θα έλεγε λοιπόν κανείς ότι ενδεχόμενη διακοπή στην πετρελαϊκή παραγωγή του Ιράν δεν θα είχε άμεσα δραματικές συνέπειες στην παγκόσμια αλυσίδα τροφοδοσίας πετρελαίου. Όμως ο πόλεμος στο Ιράν αφορά, όπως φαίνεται, ευρύτερα την Μέση Ανατολή και αυτό σημαίνει ότι ίσως επηρεαστεί η παραγωγή σε χώρες της αραβικής χερσονήσου.

Αλλά η πιο καταλυτική επίδραση που μπορεί να υπάρξει από αυτόν τον πόλεμο είναι εάν κλείσουν για τη ναυσιπλοΐα τα Στενά του Ορμούζ -το θαλάσσιο πέρασμα που χωρίζει το Ιράν από την Αραβική Χερσόνησο- από τα οποία διέρχεται το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Τώρα, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι επιπτώσεις στην τροφοδοσία και στις τιμές πετρελαίου θα ήταν πάρα πολύ μεγάλες.

Δεν είμαστε όμως -ακόμα- εκεί και όλοι περιμένουμε να δούμε τον παράγοντα ψυχολογία των αγορών και ποια κατεύθυνση και κλίση αυτός θα δώσει στις τιμές του πετρελαίου και των προϊόντων του από τη Δευτέρα.

*Ο Γιώργος Στάμτσης, Δρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Στέλεχος Αγοράς Ενέργειας