Reuters Breakingviews
O Nτόναλντ Τραμπ αποκάλυψε τελικά τα χαρτιά του για το Ιράν: μια κλειστή γροθιά. Μετά από εβδομάδες απειλών και κλιμακούμενης ρητορικής, ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου ενέκριναν το Σάββατο το πρωί σημαντικές αεροπορικές επιδρομές εναντίον των ηγετών της χώρας. Τόσο για την περιοχή του Κόλπου όσο και για την παγκόσμια οικονομία, οι τελευταίες επιθέσεις –και η αντίδραση της Τεχεράνης– δημιουργούν μια ανησυχητικά ασταθή και αβέβαιη νέα πραγματικότητα.
Οι πρόσφατες προειδοποιήσεις του Τραμπ συνέδεαν την πιθανότητα επίθεσης με τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις που αποσκοπούν στον περιορισμό των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν. Ωστόσο, νωρίς το πρωί του Σαββάτου, ο Τραμπ παρουσίασε μια ευρύτερη αιτιολόγηση για τη σύγκρουση, βασισμένη στα 47 χρόνια εχθρότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και στην πρόληψη της απόκτησης ατομικού όπλου από την τελευταία. Πιο συγκεκριμένα, ο πρόεδρος κάλεσε τον ιρανικό λαό να αναλάβει την εξουσία, αφού οι αμερικανικές βόμβες θα έχουν ανοίξει τον δρόμο. «Η ώρα της ελευθερίας σας πλησιάζει», δήλωσε.
Η κυβέρνηση και οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν έχουν αποδυναμωθεί από τις απώλειες που υπέστησαν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον περασμένο Ιούνιο. Η Τεχεράνη σκότωσε επίσης χιλιάδες δικούς της πολίτες τον περασμένο μήνα μετά από διαδηλώσεις. Εάν οι τελευταίες επιθέσεις καταφέρουν να απομακρύνουν τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν χωρίς να εμπλακούν οι αμερικανικές δυνάμεις σε μια άλλη παρατεταμένη σύγκρουση όπως αυτές που διεξήγαγαν στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ.
Ωστόσο, υπάρχουν ελάχιστα ιστορικά προηγούμενα όπου αεροπορικές επιδρομές από ξένη δύναμη προκάλεσαν λαϊκή εξέγερση. Επίσης, δεν είναι καθόλου σαφές ότι η ισχυρή Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά (IRGC) θα δεχόταν έναν νέο ηγέτη ή ότι μια νέα κυβέρνηση θα ήταν λιγότερο εχθρική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ασταθής βάση για την τελευταία σύγκρουση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν ζήτησε την έγκριση του Κογκρέσου. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Νετανιάχου ισχυρίστηκαν ότι κατέστρεψαν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, αλλά χρησιμοποίησαν την ίδια απειλή ως δικαιολογία για να επιτεθούν ξανά.
Και οι δύο πλευρές θα μπορούσαν ακόμη να απομακρυνθούν από μια παρατεταμένη σύγκρουση, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν. Ωστόσο, το κόστος της απόφασης του Τραμπ είναι πιο σαφές από τα οφέλη.
Το Ιράν αντέδρασε εκτοξεύοντας πυραύλους κατά του Ισραήλ, καθώς και κατά των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπως το Μπαχρέιν, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα οικονομικά σχέδια αυτών των χωρών για απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα εξαρτώνται από την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων και τουρισμού. Και τα δύο είναι βέβαιο ότι θα υποστούν ζημίες όταν οι πυραυλικές επιθέσεις αναγκάσουν οικονομικά κέντρα όπως το Αμπού Ντάμπι και το Ντουμπάι να κλείσουν τον εναέριο χώρο τους.
Οι οικονομικές αναταράξεις θα μπορούσαν να έχουν περαιτέρω επιπτώσεις αν η σύγκρουση διακόψει τον εφοδιασμό με πετρέλαιο. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι αν μια μεγάλης κλίμακας επίθεση των ΗΠΑ ακολουθηθεί από σημαντικές αντεπιθέσεις του Ιράν, οι διαταραχές στη λειτουργία των δεξαμενόπλοιων στον Αραβικό Κόλπο θα μπορούσαν να μειώσουν τον παγκόσμιο εφοδιασμό κατά έως και 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα για αρκετές εβδομάδες. Αυτό θα ήταν αρκετό για να ανεβάσει τις τιμές του αργού πετρελαίου πολύ πάνω από το ήδη υψηλό επίπεδο των 72 δολαρίων το βαρέλι.
Το πόσο αυτό θα επηρεάσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εξαρτάται από το αν η Σαουδική Αραβία μπορεί να αξιοποιήσει μέρος της εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας πετρελαίου της, που ανέρχεται σε 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Εξαρτάται επίσης από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση, δεδομένου του κινδύνου άλλων διαταραχών, όπως νέες επιθέσεις στη ναυτιλία της Ερυθράς Θάλασσας από τις δυνάμεις των Χούτι που είναι σύμμαχοι του Ιράν. Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, οι τελευταίες επιθέσεις του Τραμπ έχουν δημιουργήσει νέους μεγάλους κινδύνους.
