Από απλώς ένας περιθωριακός κίνδυνος, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει εξελιχθεί σε μια από τις κύριες ανησυχίες για τους επενδυτές και τις αγορές που προβληματίζονται για την προοπτική μιας διαμάχης για την εξουσία στο Ιράν και ενός παρατεταμένου περιφερειακού πολέμου, με επιπτώσεις σε όλα, από το παγκόσμιο εμπόριο έως τον πληθωρισμό.
Οι κίνδυνοι πληθωρισμού που σχετίζονται με το πετρέλαιο σημαίνουν ότι ακόμη και τα ομόλογα μπορεί να μην είναι ασφαλή καταφύγια
Οι επιδρομές που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το Σάββατο, σπέρνοντας χάος καθώς το Ιράν αντεπιτέθηκε σε πόλεις του Κόλπου όπου υπάρχουν αμερικανικές βάσεις, οι αεροπορικές εταιρείες σταμάτησαν τις πτήσεις και τα δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο και άλλα προϊόντα ανέστειλαν τη διέλευση μέσω του κρίσιμου Στενού του Ορμούζ.
Αβεβαιότητα στις αγορές
Ο πρώτος κίνδυνος για τις αγορές είναι η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί στη συνέχεια στο Ιράν, δεδομένης της πολυπλοκότητας που διέπει το σύστημα διακυβέρνησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, της ιδεολογικής φύσης της βάσης υποστήριξής της και της ισχύος των Φρουρών της Επανάστασης.
Αυτό με τη σειρά του περιπλέκει τις προοπτικές για τις τιμές του πετρελαίου, οι οποίες αυξάνονται εδώ και εβδομάδες, αλλά τώρα εξαρτώνται από το τι κάνουν οι χώρες παραγωγής πετρελαίου και από το πώς επηρεάζεται η διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τη Μέση Ανατολή, με μεγάλες επιπτώσεις στον πληθωρισμό παγκοσμίως, ακόμη και στην ασφάλεια των ομολόγων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ασφαλή καταφύγια για τους επενδυτές.
«Οι κίνδυνοι για την περιοχή της Μέσης Ανατολής έχουν αυξηθεί. Οι αγορές θα επαναπροσδιορίσουν τις επιπτώσεις από γεωπολιτικό σοκ σε σοκ κινδύνου καθεστώτος, παρατεταμένη σύγκρουση, όχι απλώς αντίποινα, εκτός εάν το Ιράν δηλώσει ότι θέλει να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Ρονγκ Ρεν Γκο, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην ομάδα σταθερού εισοδήματος της Eastspring Investments στη Σιγκαπούρη.
Ένας μεγαλύτερος κίνδυνος, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι ο εφησυχασμός στις αγορές που έχουν υποθέσει ότι οι επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του «12ήμερου πολέμου» στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο ή κατά τη διάρκεια των πολυάριθμων επιθέσεων της Ρωσίας στην Ουκρανία, και απορρίπτουν οποιεσδήποτε συγκρίσεις με την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν το 1979.
Μέχρι στιγμής, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent έχει αυξηθεί κατά ένα πέμπτο φέτος, στα περίπου 73 δολάρια το βαρέλι, και οι επενδυτές έχουν αγοράσει αμερικανικά ομόλογα και χρυσό ως αντιστάθμιση σε μια γκάμα κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των ασταθών πολιτικών του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο χρυσός σημείωσε ρεκόρ ανόδου πέρυσι και έχει αυξηθεί κατά 22% μέχρι στιγμής το 2026. Ο κύριος δείκτης μετοχών των ΗΠΑ είναι αυξημένος μόλις κατά 0,5%.
«Η ιστορία συνηγορεί σθεναρά υπέρ της πώλησης ασφαλίστρων γεωπολιτικού κινδύνου όταν ξεκινούν οι εχθροπραξίες», ανέφεραν οι αναλυτές της Barclays σε σημείωμα το Σάββατο. «Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι οι επενδυτές έχουν πλέον μάθει αυτό το μοτίβο και μπορεί να υποτιμούν ένα σενάριο όπου η ανάσχεση αποτυγχάνει».
Οι αμερικανικές μετοχές κατέγραψαν πτώση την τελευταία ημέρα συναλλαγών του Φεβρουαρίου, με τον Dow Jones να υποχωρεί κατά 1%.
Οι αναλυτές της Barclays επισημαίνουν άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν ένα sell-off σε περίπτωση κλιμάκωσης της σύγκρουσης, όπως οι υπάρχουσες ανησυχίες σχετικά με την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης και τις αγορές ιδιωτικών πιστώσεων.
«Θα συνιστούσαμε να μην αγοράσετε μετοχές σε καμία άμεση πτώση – η σχέση κινδύνου-ανταμοιβής δεν φαίνεται ελκυστική. Εάν οι μετοχές υποχωρήσουν αρκετά, ας πούμε πάνω από 10% στον S&P 500, είναι πιθανό να έρθει η ώρα να αγοράσετε. Αλλά όχι ακόμα», έγραψαν.
Τι είναι ασφαλές;
Οι αγορές αναμένεται να παρουσιάσουν αστάθεια την ερχόμενη εβδομάδα.
«Οι αγορές είναι προετοιμασμένες για ένα περιορισμένο χειρουργικό χτύπημα. Αυτό που δεν έχει προβλεφθεί είναι ένα μεγάλο χτύπημα για την αποκεφαλισμό του καθεστώτος», δήλωσε στο Reuters ο Charles Myers, πρόεδρος και ιδρυτής της Signum Global Advisors, μιας εταιρείας συμβούλων γεωπολιτικών επενδύσεων μιλώντας ωστόσο πριν από τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ το Σαββατοκύριακο.
Ο William Jackson, επικεφαλής οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics, αναμένει ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα επηρεάσει την προσφορά θα μπορούσε να προκαλέσει εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου σε περίπου 100 δολάρια, προσθέτοντας ενδεχομένως 0,6-0,7 ποσοστιαίες μονάδες στον παγκόσμιο πληθωρισμό.
«Κατά την άποψή μου, η αγορά έχει ήδη υπερεκτιμήσει τις πληθωριστικές δυνάμεις, επομένως δεν νομίζω ότι αυτό θα αλλάξει πολύ. Θα υπάρξει μεγαλύτερος αντίκτυπος στην Ευρώπη παρά στις ΗΠΑ, δεδομένης της μεγαλύτερης εγγύτητας με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Ορμούζ μετά τη Ρωσία», δήλωσε ο Tariq Dennison, σύμβουλος πλούτου στην GFM Asset Management με έδρα τη Ζυρίχη.
«Ίσως μια μικρή βραχυπρόθεσμη άνοδος του χρυσού, αλλά ο χρυσός έχει ήδη αποτιμήσει τη μέγιστη γεωπολιτική αβεβαιότητα».
Ο Goh της Eastspring επεσήμανε τη σταθερή πτώση των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων, η οποία έχει φέρει τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων κάτω από το 4%.
«Δεν είμαι σίγουρος αν η αγορά αμερικανικών ομολόγων εδώ είναι μια καλή συναλλαγή, ειδικά αν οι τιμές του πετρελαίου εκτοξευθούν και προκαλέσουν πληθωρισμό, αν αυτό το πράγμα καθυστερήσει», είπε.
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αναλυτές αναμένουν ότι το Ιράν δεν θα είναι σε θέση να διαταράξει το εμπόριο στην περιοχή του Κόλπου και ότι ο αντίκτυπος στις τιμές του πετρελαίου θα είναι περιορισμένος.
«Δεν θα μας εξέπληττε αν οποιαδήποτε ρευστοποίηση στον S&P 500 το πρωί της Δευτέρας μετατραπεί σε ράλι, λόγω των προσδοκιών για χαμηλότερες τιμές πετρελαίου μόλις τελειώσει και αυτός ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Ed Yardeni, πρόεδρος της Yardeni Research με έδρα τη Νέα Υόρκη.
«Η τιμή του χρυσού ενδέχεται επίσης να σημειώσει άνοδο τη Δευτέρα. Οι αποδόσεις των ομολόγων ενδέχεται να μειωθούν τόσο λόγω της ζήτησης για ασφαλή καταφύγια όσο και λόγω των μεταπολεμικών προοπτικών για χαμηλότερες τιμές πετρελαίου», είπε.
